Səhranın böyükqulaqlı sakini: çöl tülküsünün heyrətamiz həyatdaqalma sirri
Maraqlı 01 İyul 2026, 09:14
417
Qarşınızda köpəkkimilər fəsiləsinin ən kiçik, lakin bioloji baxımdan ən mükəmməl nümayəndələrindən biri – çöl tülküsü, yəni fənnəkdir. Bu balaca yırtıcı Şimali Afrikanın geniş səhra ərazilərində yaşayır və təbiətin ən sərt sınaqlarına uyğunlaşmağı bacaran canlılardan biri hesab olunur.
Citypost.az xəbər verir ki, səhrada temperaturun bəzən 50 dərəcəni keçdiyi şəraitdə həyatda qalmaq yalnız güclə deyil, eyni zamanda mükəmməl bioloji uyğunlaşmalarla mümkündür. Çöl tülküsünün ən diqqətçəkən xüsusiyyəti isə bədəninə nisbətən olduqca böyük olan qulaqlarıdır.
Bu nəhəng qulaqlar yalnız eşitmə funksiyasını yerinə yetirmir. Onlar eyni zamanda təbii soyutma sistemi rolunu oynayır. Qulaqların daxilində yerləşən minlərlə incə qan damarı artıq bədən istiliyini xaricə ötürərək heyvanın qızmar səhra istisində sərin qalmasına kömək edir. Beləliklə, çöl tülküsü gün ərzində həddindən artıq istilikdən qorunmağı bacarır.Bununla yanaşı, bu qulaqlar inanılmaz dərəcədə həssasdır. Çöl tülküsü qumun altında gizlənən həşəratların, kiçik gəmiricilərin və digər ovların ən xırda hərəkətlərini belə hiss edə bilir. Bəzən ovunun yerini yalnız səs dalğaları vasitəsilə müəyyənləşdirərək onu dəqiq şəkildə yaxalayır.
Gündüz saatlarında havanın həddindən artıq isti olması səbəbindən çöl tülküləri yerin altında qazdıqları dərin yuvalarda gizlənərək dincəlirlər. Bu tunellər həm istilikdən qoruyur, həm də onların təhlükəsizliyini təmin edir. Günəş batdıqdan və hava sərinləşdikdən sonra isə onlar aktivləşərək gecə ovuna çıxırlar.
Bu balaca yırtıcıların pəncələri də xüsusi quruluşa malikdir. Pəncələrinin alt hissəsində yerləşən sıx və yumşaq tüklər qızmış qumun birbaşa təsirindən qoruyur, eyni zamanda onların səhrada səssiz və çevik hərəkət etməsinə imkan yaradır. Bu xüsusiyyət ov zamanı böyük üstünlük qazandırır.
Çöl tülküləri əsasən həşəratlar, kiçik sürünənlər, gəmiricilər, quş yumurtaları və müxtəlif bitkilərlə qidalanırlar. Onlar uzun müddət susuz qala bilir və ehtiyac duyduqları suyun böyük hissəsini qidalarından əldə edirlər. Bu da onların səhrada yaşamasını asanlaşdıran mühüm amillərdən biridir.
Xarici görünüşlərinə görə olduqca sevimli və zərif təsir bağışlasalar da, təhlükə hiss etdikdə tamamilə fərqli davranış nümayiş etdirirlər. Özlərini müdafiə etmək üçün yüksək və iti səslə qışqıra, sürətlə gizlənə və ya təhlükədən uzaqlaşa bilirlər.
Həmçinin oxuyun
Alimlər hesab edirlər ki, çöl tülküsü milyonlarla illik təkamül prosesinin nəticəsində səhranın ən mükəmməl canlılarından birinə çevrilib. Onun bədən quruluşu, davranış xüsusiyyətləri və həyat tərzi sərt təbii şəraitə tam uyğunlaşmanın parlaq nümunəsidir.
Bu gün biz dünyanın ən amansız və quraq bölgələrindən birində yaşayan, nəhəng qulaqları və qeyri-adi bacarıqları ilə seçilən bu möhtəşəm canlı – çöl tülküsü ilə tanış olduq. Təbiətin yaratdığı ən heyrətamiz canlılardan biri olan fənnək, kiçik ölçüsünə baxmayaraq, yaşamaq uğrunda mübarizənin əsl ustasıdır.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Toyuqlar su içəndən sonra niyə başlarını yuxarı qaldırırlar?
Heç diqqət etmisinizmi? Toyuqlar hər dəfə su içəndən sonra mütləq başlarını yuxarı qaldırırlar. Bu, təsadüfi bir hərəkət deyil, onların anatomiyası ilə bağlı olduqca maraqlı bir xüsusiyyətdir.Citypost.az xəbər verir ki, bir çox insan bunun sadəcə vərdiş olduğunu düşünsə də, əsl səbəb tamam başqadır. Toyuqlar, eləcə də əksər quş növləri insanlar kimi suyu ağız boşluğunda saxlayıb udmaq qabiliyyətinə malik deyillər. Onların dodaqları və yanaq əzələləri olmadığı üçün suyu ağızda hərəkət etdirmək imkanları məhduddur.Toyuq dimdiyi ilə suyu götürdükdən sonra onu birbaşa uda bilmir. Buna görə də başını yuxarı qaldıraraq Yer cazibə qüvvəsindən istifadə edir. Su bu zaman boğaz boyunca aşağı hərəkət edərək həzm...
01 İyul 2026, 10:15
Ovunu havaya atan sirli hörümçək alimləri heyrətləndirir
Avstraliyanın şimalındakı sıx yağış meşələrində aşkar edilən və hələ rəsmi elmi adı müəyyənləşdirilməyən qeyri-adi bir hörümçək növü elm dünyasında böyük maraq doğurub. Tədqiqatçılar tərəfindən “ballista hörümçəyi” adlandırılan bu canlı ov etmə üsulu ilə digər bütün hörümçəklərdən fərqlənir və adeta təbiətin yaratdığı canlı mühəndislik möcüzəsi hesab olunur.Citypost.az xəbər verir ki, ənənəvi hörümçəklər adətən torlarına düşən həşəratları tutmaq üçün gözləmə taktikasından istifadə edirlər. Ballista hörümçəyi isə tamamilə fərqli strategiya seçib. O, aktiv şəkildə mexaniki tələ qurur və ovunu sözün həqiqi mənasında havaya ataraq ələ keçirir.Alimlərin müşahidələrinə görə, bu hörümçək əvvəlcə ağac budağı ilə iri yarpaq arasında onlarla gərilmiş ipək sap yerləşdirir. Bu...
30 İyun 2026, 10:35
Dünyanın ən nəhəng adam yeyən 3 balina növü
Dünya okeanlarında yaşayan balinalar Yer kürəsinin ən möhtəşəm canlıları hesab olunur. Alimlərin məlumatına görə, dünyada 90-dan çox balina və delfin növü mövcuddur. Onların əksəriyyəti insanlara qarşı tamamilə təhlükəsizdir və okean ekosisteminin qorunmasında mühüm rol oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, bu nəhəng dəniz canlıları arasında ölçüləri və görünüşləri ilə seçilən üç balina növü xüsusi diqqət çəkir.Birinci yerdə mavi balina dayanır. Mavi balina təkcə balinaların deyil, Yer üzündə indiyədək yaşamış ən böyük canlı hesab olunur. Uzunluğu 30 metrə, çəkisi isə 180 tona qədər çata bilir. Hətta dinozavrlardan da böyük olan bu nəhəng canlı əsasən xırda krevetkimilər – krillərlə qidalanır. Bir gündə milyonlarla krill...
30 İyun 2026, 09:33
Dənizin səssiz qatili: Bir su ilbizi insanı dəqiqələr içində öldürə bilər
Dənizin ən təhlükəli canlılarının köpəkbalıqları və ya meduzalar olduğunu düşünürsünüzsə, yanılırsınız. Tropik okeanların dərinliklərində yaşayan və ilk baxışda adi, hətta gözəl bir dəniz qabığına bənzəyən konus formalı su ilbizləri dünyanın ən zəhərli canlılarından biri hesab olunur. Onların bəzi növləri insan həyatını cəmi bir neçə dəqiqə ərzində təhlükə altına sala bilir.Citypost.az-ın məlumatına görə, bu kiçik canlılar sakit görünüşlərinin arxasında son dərəcə mürəkkəb və ölümcül ov mexanizmi gizlədirlər. Su ilbizləri qidalanmaq üçün xüsusi zəhərli iynədən istifadə edirlər. Harpunu xatırladan bu iti orqan vasitəsilə balıqları və digər dəniz canlılarını vuraraq onları saniyələr ərzində hərəkətsiz vəziyyətə salırlar.Onların ifraz etdiyi zəhər güclü neyrotoksinlərdən ibarətdir. Bu...
26 İyun 2026, 10:54
65 milyon ildir dəyişməyən canlı: Timsahların sirri nədir?
Yer üzündə milyonlarla il ərzində saysız-hesabsız canlı növləri yaranıb və yox olub. İqlim dəyişiklikləri, meteorit toqquşmaları, buzlaşma dövrləri və digər böyük fəlakətlər bir çox canlıların tarix səhnəsindən silinməsinə səbəb olub. Lakin elə canlılar var ki, bütün bu sınaqlardan keçərək bu günə qədər gəlib çıxmağı bacarıblar. Citypost.az-ın məlumatına görə, onlardan biri də timsahlardır.Timsahlar təxminən 200 milyon il əvvəl meydana çıxıblar və dinozavrlarla eyni dövrdə yaşamış qədim canlılardandır. Təxminən 65 milyon il əvvəl dinozavrların böyük əksəriyyəti Yer üzündən silinsə də, timsahlar sağ qalaraq həyatlarını davam etdirdilər. Bu fakt alimləri uzun illərdir düşündürən maraqlı suallardan biridir: Niyə timsahlar dəyişmədi və necə oldu ki, milyonlarla...
26 İyun 2026, 09:51
Öz zəhərindən ölməyən möcüzə: Zəhərli ox qurbağalarının sirri
Dünyanın ən təhlükəli canlıları arasında yer alan zəhərli ox qurbağaları ölçülərinin kiçik olmasına baxmayaraq, son dərəcə güclü toksinlər daşıyırlar. Bəzi növlərin dərisindəki zəhərin cəmi bir neçə milliqramı belə bir insanın həyatına son qoya bilər. Bəs bu qədər ölümcül maddə daşıyan bir canlı necə olur ki, öz zəhərindən zərər görmür?Citypost.az-ın məlumatına görə, alimlər bu sualın cavabını uzun illər araşdırıblar və məlum olub ki, zəhərli ox qurbağalarının orqanizmi həmin toksinlərə qarşı xüsusi müdafiə mexanizmləri formalaşdırıb. Onların sinir hüceyrələri və əzələlərində yerləşən bəzi zülallar zəhərin təsir göstərdiyi reseptorları dəyişdirərək toksinlərin öz bədənlərinə zərər verməsinin qarşısını alır.Başqa sözlə desək, qurbağa ölümcül zəhəri daşısa da,...
26 İyun 2026, 08:48
