Ovunu havaya atan sirli hörümçək alimləri heyrətləndirir
Maraqlı 30 İyun 2026, 10:35
312
Avstraliyanın şimalındakı sıx yağış meşələrində aşkar edilən və hələ rəsmi elmi adı müəyyənləşdirilməyən qeyri-adi bir hörümçək növü elm dünyasında böyük maraq doğurub. Tədqiqatçılar tərəfindən “ballista hörümçəyi” adlandırılan bu canlı ov etmə üsulu ilə digər bütün hörümçəklərdən fərqlənir və adeta təbiətin yaratdığı canlı mühəndislik möcüzəsi hesab olunur.
Citypost.az xəbər verir ki, ənənəvi hörümçəklər adətən torlarına düşən həşəratları tutmaq üçün gözləmə taktikasından istifadə edirlər. Ballista hörümçəyi isə tamamilə fərqli strategiya seçib. O, aktiv şəkildə mexaniki tələ qurur və ovunu sözün həqiqi mənasında havaya ataraq ələ keçirir.
Alimlərin müşahidələrinə görə, bu hörümçək əvvəlcə ağac budağı ilə iri yarpaq arasında onlarla gərilmiş ipək sap yerləşdirir. Bu saplar yay mexanizmi kimi işləyərək böyük miqdarda enerji toplayır. Bütün sistem yarpağın üzərində yerləşən kiçik bir ipək qovşağında birləşir. Məhz həmin qovşaq tələnin əsas işə salınma nöqtəsi hesab olunur.
Tədqiqatçılar düşünürlər ki, hörümçək həmin ipək qovşağının üzərinə xüsusi qoxu maddələri də buraxır. Bu qoxular əsasən qarışqaları və müəyyən həşərat növlərini cəlb edir. Həşərat yaxınlaşdıqda isə təbiətin ən maraqlı səhnələrindən biri baş verir.
Qarışqa ipək qovşağına toxunan kimi gərilmiş saplarda toplanmış enerji bir anda sərbəst qalır. Nəticədə qarışqa yarpaqdan qoparaq təxminən 30 santimetr yüksəklikdə yerləşən əsas tora doğru inanılmaz sürətlə atılır. Bu hadisə o qədər sürətli baş verir ki, onu adi gözlə izləmək mümkün deyil.
Yüksək sürətli kameralar vasitəsilə aparılan müşahidələr göstərib ki, həmin anda qarışqa təxminən 140 G-lik təcilə məruz qalır. Müqayisə üçün qeyd olunur ki, hərbi təyyarə pilotları cəmi 8-9 G gücünə qısa müddət tab gətirə bilirlər. Bu isə hörümçəyin yaratdığı mexanizmin nə qədər güclü olduğunu göstərir.
Bu canlı ilə bağlı ən maraqlı məqamlardan biri də onun seçici qidalanma xüsusiyyətidir. Əksər hörümçəklər torlarına düşən müxtəlif canlılarla qidalansalar da, ballista hörümçəyi əsasən yalnız müəyyən qarışqa növlərini ovlayır. Bu isə təbiətdə nadir rast gəlinən yüksək ixtisaslaşmış davranış nümunəsi hesab edilir.
Mütəxəssislərin fikrincə, belə mürəkkəb mexaniki sistem milyonlarla illik uyğunlaşmanın nəticəsidir. Hörümçəyin ipək sapları yalnız tor qurmaq üçün deyil, həm də enerji toplamaq, onu lazımi anda sərbəst buraxmaq və ovunu istənilən istiqamətə yönəltmək funksiyasını daşıyır.
Bioloqlar hesab edirlər ki, bu canlı üzərində aparılan araşdırmalar gələcəkdə biomexanika və robot texnologiyaları sahəsində yeni ideyaların yaranmasına səbəb ola bilər. Təbiətin yaratdığı bu miniatür mancınıq sistemi insan mühəndisliyi üçün də ilham mənbəyidir.
Yer üzündə hələ də tam öyrənilməmiş minlərlə canlı mövcuddur və ballista hörümçəyi onların ən heyrətamiz nümunələrindən biri hesab olunur.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Dünyanın ən nəhəng adam yeyən 3 balina növü
Dünya okeanlarında yaşayan balinalar Yer kürəsinin ən möhtəşəm canlıları hesab olunur. Alimlərin məlumatına görə, dünyada 90-dan çox balina və delfin növü mövcuddur. Onların əksəriyyəti insanlara qarşı tamamilə təhlükəsizdir və okean ekosisteminin qorunmasında mühüm rol oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, bu nəhəng dəniz canlıları arasında ölçüləri və görünüşləri ilə seçilən üç balina növü xüsusi diqqət çəkir.Birinci yerdə mavi balina dayanır. Mavi balina təkcə balinaların deyil, Yer üzündə indiyədək yaşamış ən böyük canlı hesab olunur. Uzunluğu 30 metrə, çəkisi isə 180 tona qədər çata bilir. Hətta dinozavrlardan da böyük olan bu nəhəng canlı əsasən xırda krevetkimilər – krillərlə qidalanır. Bir gündə milyonlarla krill...
30 İyun 2026, 09:33
Dənizin səssiz qatili: Bir su ilbizi insanı dəqiqələr içində öldürə bilər
Dənizin ən təhlükəli canlılarının köpəkbalıqları və ya meduzalar olduğunu düşünürsünüzsə, yanılırsınız. Tropik okeanların dərinliklərində yaşayan və ilk baxışda adi, hətta gözəl bir dəniz qabığına bənzəyən konus formalı su ilbizləri dünyanın ən zəhərli canlılarından biri hesab olunur. Onların bəzi növləri insan həyatını cəmi bir neçə dəqiqə ərzində təhlükə altına sala bilir.Citypost.az-ın məlumatına görə, bu kiçik canlılar sakit görünüşlərinin arxasında son dərəcə mürəkkəb və ölümcül ov mexanizmi gizlədirlər. Su ilbizləri qidalanmaq üçün xüsusi zəhərli iynədən istifadə edirlər. Harpunu xatırladan bu iti orqan vasitəsilə balıqları və digər dəniz canlılarını vuraraq onları saniyələr ərzində hərəkətsiz vəziyyətə salırlar.Onların ifraz etdiyi zəhər güclü neyrotoksinlərdən ibarətdir. Bu...
26 İyun 2026, 10:54
65 milyon ildir dəyişməyən canlı: Timsahların sirri nədir?
Yer üzündə milyonlarla il ərzində saysız-hesabsız canlı növləri yaranıb və yox olub. İqlim dəyişiklikləri, meteorit toqquşmaları, buzlaşma dövrləri və digər böyük fəlakətlər bir çox canlıların tarix səhnəsindən silinməsinə səbəb olub. Lakin elə canlılar var ki, bütün bu sınaqlardan keçərək bu günə qədər gəlib çıxmağı bacarıblar. Citypost.az-ın məlumatına görə, onlardan biri də timsahlardır.Timsahlar təxminən 200 milyon il əvvəl meydana çıxıblar və dinozavrlarla eyni dövrdə yaşamış qədim canlılardandır. Təxminən 65 milyon il əvvəl dinozavrların böyük əksəriyyəti Yer üzündən silinsə də, timsahlar sağ qalaraq həyatlarını davam etdirdilər. Bu fakt alimləri uzun illərdir düşündürən maraqlı suallardan biridir: Niyə timsahlar dəyişmədi və necə oldu ki, milyonlarla...
26 İyun 2026, 09:51
Öz zəhərindən ölməyən möcüzə: Zəhərli ox qurbağalarının sirri
Dünyanın ən təhlükəli canlıları arasında yer alan zəhərli ox qurbağaları ölçülərinin kiçik olmasına baxmayaraq, son dərəcə güclü toksinlər daşıyırlar. Bəzi növlərin dərisindəki zəhərin cəmi bir neçə milliqramı belə bir insanın həyatına son qoya bilər. Bəs bu qədər ölümcül maddə daşıyan bir canlı necə olur ki, öz zəhərindən zərər görmür?Citypost.az-ın məlumatına görə, alimlər bu sualın cavabını uzun illər araşdırıblar və məlum olub ki, zəhərli ox qurbağalarının orqanizmi həmin toksinlərə qarşı xüsusi müdafiə mexanizmləri formalaşdırıb. Onların sinir hüceyrələri və əzələlərində yerləşən bəzi zülallar zəhərin təsir göstərdiyi reseptorları dəyişdirərək toksinlərin öz bədənlərinə zərər verməsinin qarşısını alır.Başqa sözlə desək, qurbağa ölümcül zəhəri daşısa da,...
26 İyun 2026, 08:48
Palçığın içindən doğulan möcüzə: Nilufər çiçəyi
Heç suyun üzərində açan, sanki heç bir çirkə və palçığa toxunmadan gözəlliyini qoruyan bir çiçəyi diqqətlə izləmisinizmi? Qarşımızdakı bu möcüzəvi bitki nilufər çiçəyidir. O, çox vaxt bataqlıq, gölməçə və durğun sularda bitməsinə baxmayaraq, saf görünüşü və zərif gözəlliyi ilə insanı heyran edir.Citypost.az xəbər verir ki, Nilufərin ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri onun həyat dövrüdür. Çiçək gecə saatlarında ləçəklərini yığaraq bağlanır, günəşin ilk şüaları görünən kimi isə yavaş-yavaş açılmağa başlayır. Sanki hər səhər yenidən həyata qayıdır və ətrafına gözəllik bəxş edir. Bu xüsusiyyət əsrlər boyu bir çox mədəniyyətlərdə nilufəri yenilənmənin, saflığın və ümidin simvoluna çevirib.Bu bitkini daha da maraqlı edən onun yarpaqlarıdır....
25 İyun 2026, 10:56
Pinqvinlərin ayaqları niyə donmur?
Antarktidanın sərt şaxtasında, buzlaqların üzərində saatlarla hərəkət edən pinqvinlərə baxanda çoxlarının ağlına eyni sual gəlir: Bu qədər soyuq mühitdə onların ayaqları necə donmur?İlk baxışda pinqvinlərin ayaqları şaxtaya qarşı çox həssas görünə bilər. Axı onlar buzun üzərində dayanır, uzun məsafələr qət edir və temperaturun mənfi onlarla dərəcəyə düşdüyü şəraitdə yaşayırlar. Lakin təbiət bu canlıları heyrətamiz bir müdafiə sistemi ilə təmin edib.Citypost.az xəbər verir ki, pinqvinlərin ayaqlarında “qarşı axın istilik mübadiləsi” adlanan xüsusi qan dövranı mexanizmi mövcuddur. Bu sistemdə ürəkdən isti qanı ayaqlara aparan arteriyalarla, ayaqlardan geri qayıdan venalar bir-birinə çox yaxın yerləşir. Hətta bəzi hissələrdə bu damarlar bir şəbəkə kimi bir-birini...
25 İyun 2026, 09:55
