Həm yumurtlayır, həm süd verir, həm də zəhərlidir – Ornitorenkin heyrətamiz xüsusiyyətləri
Maraqlı 05 Oktyabr 2026, 10:00
379
Təbiətdə elə canlılar var ki, onların xüsusiyyətləri ilk baxışdan inanılmaz görünür. Ornitorenk də bu baxımdan dünyanın ən qeyri-adi məməlilərindən biri hesab olunur. Ördəyə bənzəyən dimdiyi, qunduza oxşayan quyruğu və su samurunu xatırladan həyat tərzi ilə seçilən bu canlı məməli olmasına baxmayaraq, yumurta qoyur. Üstəlik, erkək ornitorenkin zəhərli tikanları da var.Ornitorenklə bağlı ilk məlumatlar Avropaya çatanda alimlər onun görünüşünə inanmaqda çətinlik çəkiblər. Hətta ilk nümunəni görən bəzi tədqiqatçılar bunun müxtəlif heyvanların bədən hissələrinin birləşdirilməsi ilə hazırlanmış saxta nümunə olduğunu düşünüblər. Bunun əsas səbəbi ornitorenkin bədən quruluşunun bir neçə fərqli heyvanın xüsusiyyətlərini xatırlatması olub.
Citypost.az-ın məlumatına əsasən, ornitorenkin ördəyə bənzər geniş dimdiyi, qunduzabənzər yastı quyruğu və suda üzməyə uyğun ayaqları var. Lakin onun ən maraqlı xüsusiyyəti məməlilər sinfinə aid olmasına baxmayaraq yumurta qoymasıdır.Dişi ornitorenk yumurtladıqdan sonra balalar müəyyən müddət ərzində yumurtanın içində inkişaf edir. Yumurtadan çıxdıqdan sonra isə balalar ana südü ilə qidalanır. Maraqlıdır ki, ornitorenkin digər məməlilər kimi süd vəzilərindən süd ifraz etməsinə baxmayaraq, onun məmə ucları yoxdur. Süd dəridəki xüsusi sahələrdən ifraz olunur və balalar həmin südü tüklərin üzərindən yalayaraq qəbul edirlər.Lakin ornitorenkin qeyri-adiliyi bununla bitmir. Erkək ornitorenkin arxa ayaqlarında zəhər ifraz edə bilən xüsusi tikanlar yerləşir. Bu xüsusiyyət onu zəhərli məməlilər arasında ən məşhur canlılardan birinə çevirir.
Mütəxəssislərin bildirdiyinə görə, erkək ornitorenklər bu tikanlardan əsasən digər erkəklərlə rəqabət zamanı, xüsusilə də cütləşmə mövsümündə istifadə edə bilirlər. Tikan vasitəsilə yeridilən zəhər insan üçün adətən həyati təhlükəli olmasa da, güclü ağrıya səbəb ola bilər. Bəzi hallarda bu ağrı uzun müddət davam edə bilir.Ornitorenkin ovlanma qabiliyyəti də olduqca maraqlıdır. Onun dimdiyi sadəcə qidanı götürmək üçün istifadə olunan orqan deyil. Ornitorenk suyun altında ov axtararkən gözlərini və qulaq kanallarını bağlaya bilir. Belə vəziyyətdə dimdiyində yerləşən xüsusi hissiyyat reseptorları vasitəsilə suda yaranan zəif elektrik siqnallarını qəbul edir.Bu xüsusiyyət elektroresepsiya adlanır. Başqa sözlə, ornitorenk ovunun hərəkəti nəticəsində yaranan elektrik siqnallarını hiss edə bilir. Bu qabiliyyət xüsusilə suyun altında görmənin çətin olduğu şəraitdə ona ovunu müəyyənləşdirməyə kömək edir.Ornitorenkin bədən quruluşunda daha bir maraqlı xüsusiyyət isə həzm sistemi ilə bağlıdır. Bu heyvanın mədəsi digər bir çox məməlidə olduğu kimi inkişaf etmiş formada deyil. Qida borusu bağırsaq sistemi ilə birbaşa əlaqələnir və ayrıca mədə kamerası yoxdur. Bu xüsusiyyət onun digər məməlilərdən fərqli anatomik quruluşa malik olduğunu göstərən nümunələrdən biridir.
Alimlər ornitorenkin bu xüsusiyyətlərini uzunmüddətli təkamül və onun su həyatına uyğunlaşması ilə əlaqələndirirlər. Yumurtlama, südvermə, elektroresepsiya və erkəklərdə zəhərli tikanların olması bu canlıda bir araya gələn olduqca nadir bioloji xüsusiyyətlərdir.Ornitorenk əsasən Avstraliyanın şərqində və Tasmaniyada rast gəlinir və vaxtının böyük hissəsini su hövzələrində keçirir. Suda hərəkət etməyə uyğunlaşmış bədəni və xüsusi hissiyyat sistemi ona çay və digər şirin su hövzələrində uğurla qidalanmağa imkan verir.
Həmçinin oxuyun
Beləliklə, ilk baxışda bir neçə müxtəlif heyvanın xüsusiyyətlərini özündə birləşdirirmiş kimi görünən ornitorenk əslində milyonlarla il ərzində formalaşmış unikal bioloji uyğunlaşmaların nümunəsidir. Onun yumurta qoyması, süd verməsi, elektrik siqnallarını hiss etməsi və erkəklərinin zəhərli tikanlara sahib olması təbiətin nə qədər müxtəlif və heyrətamiz canlılar yaratdığını göstərir.Ornitorenk kimi canlılar alimlərə heyvanlar aləmindəki müxtəlifliyi və canlıların ətraf mühitə uyğunlaşmasının nə qədər mürəkkəb ola biləcəyini araşdırmaq üçün də mühüm imkanlar yaradır. Təbiətin bu qeyri-adi sakini hələ də elmi araşdırmaların maraq doğuran obyektlərindən biri olaraq qalır.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Kosmosla bağlı heyrətamiz faktlar: Bir işıq ili nə qədər məsafədir?
Kainatın miqyası o qədər böyükdür ki, kosmosdakı məsafələri kilometrlə ifadə etmək bəzən demək olar ki, mümkün deyil. Buna görə də astronomlar nəhəng kosmik məsafələri ölçmək üçün əsasən “işıq ili” kimi xüsusi məsafə vahidindən istifadə edirlər. Adından fərqli olaraq, işıq ili zaman deyil, məsafə ölçü vahididir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin məlumatına görə, işıq vakuumda saniyədə təxminən 300 min kilometr sürətlə hərəkət edir. Bu sürətlə işığın bir il ərzində qət etdiyi məsafə təxminən 9,46 trilyon kilometrdir. Başqa sözlə, cəmi bir işıq ili belə Yer üzündə təsəvvür edə biləcəyimiz məsafələrdən dəfələrlə böyükdür.Kosmosun nəhəngliyini təsəvvür etmək üçün başqa bir nümunə isə yaşadığımız Süd Yolu...
05 Oktyabr 2026, 09:00
Kosmosa ən yaxın ölkə hansıdır? Everest bu siyahıda deyil
Yer üzündə kosmosa ən yaxın nöqtənin hansı ölkədə yerləşdiyi ilə bağlı maraqlı fakt ortaya çıxıb. İlk ağla gələn cavab dünyanın ən hündür zirvəsi olan Everestdir. Lakin məsələ dəniz səviyyəsindən hündürlüklə ölçüldükdə düşündüyümüz qədər sadə deyil.Citypost.az xəbər verir ki , Everestin zirvəsi dəniz səviyyəsindən təxminən 8 849 metr yüksəklikdə yerləşir. Buna görə də o, Yer kürəsinin ən yüksək nöqtəsi hesab olunur. Lakin Yer kürəsi tam ideal kürə formasında deyil və ekvator hissəsində daha genişdir. Bu səbəbdən kosmosa olan məsafəni yalnız dəniz səviyyəsindən hündürlüyə əsasən müəyyənləşdirmək mümkün deyil.Məhz bu xüsusiyyət səbəbindən Yer səthində kosmosa ən yaxın nöqtə Everest deyil, ekvatora daha yaxın...
02 Oktyabr 2026, 10:00
Ayağa qalxanda gözümüz niyə qaralır? — Maraqlı FAKTLAR
Heç oturduğunuz və ya uzandığınız yerdən qəfil ayağa qalxanda bir neçə saniyəlik gözünüzün qaraldığını, başınızın hərləndiyini və ya sanki ətrafın bir anlıq bulanıqlaşdığını hiss etmisinizmi? Bu hal kifayət qədər geniş yayılıb və əksər hallarda orqanizmin vəziyyət dəyişikliyinə verdiyi qısa müddətli reaksiyalardan biri ilə əlaqəli olur.Citypost.az xəbər verir ki, İnsan ayaq üstə qalxdığı zaman cazibə qüvvəsinin təsiri ilə qanın müəyyən hissəsi qısa müddətə ayaqlara və bədənin aşağı nahiyələrinə doğru yönəlir. Bu zaman ürəyə qayıdan qanın miqdarı müvəqqəti olaraq azala və nəticədə beyinə çatan qan axını da bir neçə saniyəlik dəyişə bilər. Beyin bu dəyişiklik zamanı göz qaralması, başgicəllənmə, halsızlıq və ya...
02 Oktyabr 2026, 09:00
Çin sərçələri məhv etdi, nəticədə çəyirtkə işğalı başladı
1958-ci ildə Çin rəhbərliyi ölkədəki məhsuldarlığı artırmaq və kənd təsərrüfatında itkiləri azaltmaq məqsədilə sərçələri hədəfə aldı. O dövrün “Böyük Sıçrayış” siyasəti çərçivəsində sərçələrin taxıl yediyi və məhsula ciddi ziyan vurduğu hesab edilirdi. Buna görə də kənd təsərrüfatına zərər verdiyi düşünülən sərçələrin kütləvi şəkildə məhv edilməsi qərara alındı.Citypost.az xəbər verir ki, Çin rəhbəri Mao Zedong sərçələri ölkənin əsas kənd təsərrüfatı düşmənlərindən biri hesab edirdi. Hesablamalara görə, bir sərçənin il ərzində müəyyən miqdarda taxıl yediyi düşünülürdü. Rəhbərlik hesab edirdi ki, sərçələrin sayını azaltmaqla böyük miqdarda taxıl qorumaq və bunun hesabına milyonlarla insanı ərzaqla təmin etmək mümkün olacaq.Beləliklə, ölkə miqyasında geniş kampaniya başladı....
01 Oktyabr 2026, 11:25
Dünyanın ən böyük səhrası niyə Antarktidadır?
Dünyanın ən böyük səhrası deyəndə insanların ağlına adətən sonsuz qum təpələri, yandırıcı günəş və yüksək temperatur gəlir. Amma bu anlayış tam doğru deyil. Səhra yalnız isti və qumlu ərazi demək deyil. Elmi baxımdan səhraları səciyyələndirən əsas xüsusiyyətlərdən biri yağıntının son dərəcə az olmasıdır. Məhz bu baxımdan Antarktida dünyanın ən böyük səhrası hesab olunur.Citypost.az xəbər verir ki, sizi təəccübləndirə bilər, amma Cənub qütbünü də özündə birləşdirən Antarktida son dərəcə quraq materikdir. Materikin bəzi ərazilərində yağıntı o qədər azdır ki, xüsusilə Quru vadilər kimi tanınan bölgələrdə çox uzun müddət ərzində qar və yağış demək olar ki, müşahidə olunmur. Bu ərazilər Yer kürəsinin...
01 Oktyabr 2026, 10:23
Tarixin ən iyrənc və ağır peşələri
Bu gün bir çox insanın etməkdən çəkinəcəyi, hətta təsəvvür edərkən belə narahatlıq yaradacaq bəzi peşələr tarix boyu insanların gündəlik həyatının ayrılmaz hissəsi olub. Müasir dövrdə texnologiya və sanitariya sistemləri sayəsində bu işlərin bir hissəsi ya tamamilə yox olub, ya da tamamilə başqa üsullarla həyata keçirilir. Lakin keçmişdə geyimdən kitab istehsalına, dəfn mərasimlərindən dəri emalına qədər müxtəlif sahələrin fəaliyyət göstərməsi üçün son dərəcə ağır, üfunətli və təhlükəli işləri görən insanlara ehtiyac vardı.Citypost.az xəbər verir ki, tarixdə ən qəribə peşələrdən biri yun parçalarının emalı ilə məşğul olan yun doldurucularının, yəni fullerlərin işi idi. Yun parça toxunduqdan sonra hazır məhsula çevrilmirdi. Onun təmizlənməsi,...
30 Sentyabr 2026, 10:30
