Çin sərçələri məhv etdi, nəticədə çəyirtkə işğalı başladı
Maraqlı 01 Oktyabr 2026, 11:25
486
1958-ci ildə Çin rəhbərliyi ölkədəki məhsuldarlığı artırmaq və kənd təsərrüfatında itkiləri azaltmaq məqsədilə sərçələri hədəfə aldı. O dövrün “Böyük Sıçrayış” siyasəti çərçivəsində sərçələrin taxıl yediyi və məhsula ciddi ziyan vurduğu hesab edilirdi. Buna görə də kənd təsərrüfatına zərər verdiyi düşünülən sərçələrin kütləvi şəkildə məhv edilməsi qərara alındı.
Citypost.az xəbər verir ki, Çin rəhbəri Mao Zedong sərçələri ölkənin əsas kənd təsərrüfatı düşmənlərindən biri hesab edirdi. Hesablamalara görə, bir sərçənin il ərzində müəyyən miqdarda taxıl yediyi düşünülürdü. Rəhbərlik hesab edirdi ki, sərçələrin sayını azaltmaqla böyük miqdarda taxıl qorumaq və bunun hesabına milyonlarla insanı ərzaqla təmin etmək mümkün olacaq.
Beləliklə, ölkə miqyasında geniş kampaniya başladı. Çin xalqına sərçələri yuvalarından çıxarmaq, onların ağaclara və damlara qonmasına imkan verməmək tapşırılırdı. İnsanlar küçələrə, həyətlərə və damlara çıxaraq qazanlara, tavalar və müxtəlif metal əşyalara vurur, yüksək səs-küy yaradaraq quşları daim uçmağa məcbur edirdilər. Sərçələr uzun müddət dincələ bilmədikləri üçün tükənir və bir çoxu yorğunluqdan ölürdü. Yuvalar dağıdılır, yumurtalar məhv edilir, quşların sayı sürətlə azaldılırdı.
Kampaniya nəticəsində milyonlarla sərçə məhv edildi və bu hadisə əvvəlcə böyük uğur kimi təqdim olundu. Lakin təbiətdə hər bir canlının ekosistemdə müəyyən rolu olduğu tezliklə üzə çıxdı. Sərçələr yalnız taxılla qidalanmırdı. Onlar müxtəlif həşəratları, xüsusilə də kənd təsərrüfatına zərər vuran canlıları da yeyirdilər.
Sərçələrin sayının kəskin azalmasından sonra tarlalarda çəyirtkə və digər zərərverici həşəratların sayı sürətlə artmağa başladı. Artıq bu canlıların təbii düşmənləri əvvəlki qədər çox deyildi. Nəticədə əkin sahələrinə ciddi ziyan dəydi, məhsuldarlıq aşağı düşdü və ərzaq böhranı daha da dərinləşdi.
Həmçinin oxuyun
Çin rəhbərliyi nəhayət sərçələrin məhv edilməsinin ekoloji nəticələrini nəzərə almağa məcbur oldu. Sonrakı mərhələdə sərçələrin qorunması və onların sayının bərpası üçün tədbirlər görüldü. Hətta Sovet İttifaqından sərçələrin gətirilməsi ilə bağlı addımlar atıldı.
Bu hadisə tarixdə insanın təbiətdəki bir növü yalnız bir problemin səbəbi kimi görərək ekosistemin bütöv mexanizmini nəzərə almamasının ən məşhur nümunələrindən biri kimi yadda qalıb. Çünki təbiətdə bir canlının yoxa çıxması bəzən gözlənilməz zəncirvari nəticələrə səbəb ola bilər. İnsanların “zərərli” hesab etdiyi bir növün belə ekosistemdə mühüm funksiyası ola bilər.
Çin sərçələrə qarşı mübarizədə ilkin olaraq qısa müddətli nəticə əldə etmiş kimi görünsə də, sonrakı hadisələr göstərdi ki, təbiətin tarazlığını yalnız bir göstəriciyə əsaslanaraq dəyişdirmək ciddi nəticələr doğura bilər. Bu hadisə bu gün də ekoloji tarazlığın qorunmasının və təbiətdəki qida zəncirinin nəzərə alınmasının vacibliyinə dair tarixi nümunə kimi xatırlanır.
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Dünyanın ən böyük səhrası niyə Antarktidadır?
Dünyanın ən böyük səhrası deyəndə insanların ağlına adətən sonsuz qum təpələri, yandırıcı günəş və yüksək temperatur gəlir. Amma bu anlayış tam doğru deyil. Səhra yalnız isti və qumlu ərazi demək deyil. Elmi baxımdan səhraları səciyyələndirən əsas xüsusiyyətlərdən biri yağıntının son dərəcə az olmasıdır. Məhz bu baxımdan Antarktida dünyanın ən böyük səhrası hesab olunur.Citypost.az xəbər verir ki, sizi təəccübləndirə bilər, amma Cənub qütbünü də özündə birləşdirən Antarktida son dərəcə quraq materikdir. Materikin bəzi ərazilərində yağıntı o qədər azdır ki, xüsusilə Quru vadilər kimi tanınan bölgələrdə çox uzun müddət ərzində qar və yağış demək olar ki, müşahidə olunmur. Bu ərazilər Yer kürəsinin...
01 Oktyabr 2026, 10:23
Tarixin ən iyrənc və ağır peşələri
Bu gün bir çox insanın etməkdən çəkinəcəyi, hətta təsəvvür edərkən belə narahatlıq yaradacaq bəzi peşələr tarix boyu insanların gündəlik həyatının ayrılmaz hissəsi olub. Müasir dövrdə texnologiya və sanitariya sistemləri sayəsində bu işlərin bir hissəsi ya tamamilə yox olub, ya da tamamilə başqa üsullarla həyata keçirilir. Lakin keçmişdə geyimdən kitab istehsalına, dəfn mərasimlərindən dəri emalına qədər müxtəlif sahələrin fəaliyyət göstərməsi üçün son dərəcə ağır, üfunətli və təhlükəli işləri görən insanlara ehtiyac vardı.Citypost.az xəbər verir ki, tarixdə ən qəribə peşələrdən biri yun parçalarının emalı ilə məşğul olan yun doldurucularının, yəni fullerlərin işi idi. Yun parça toxunduqdan sonra hazır məhsula çevrilmirdi. Onun təmizlənməsi,...
30 Sentyabr 2026, 10:30
Həşəratlar olmasaydı, nə baş verərdi?
Gündəlik həyatda çoxumuz həşəratları heç də sevimli canlılar hesab etmirik. Onları gördükdə uzaqlaşır, bəzən qorxur, bəzən isə zərərli hesab edərək məhv etməyə çalışırıq. Amma təbiətdə bizim xoşlamadığımız və çox vaxt əhəmiyyət vermədiyimiz bu kiçik canlıların oynadığı rol düşündüyümüzdən qat-qat böyükdür. Həşəratlar yox olsaydı, bunun nəticəsi yalnız onların özlərinin yoxa çıxması ilə məhdudlaşmazdı. Bitkilərin çoxalmasından qida zəncirinə, torpağın münbitliyindən üzvi maddələrin parçalanmasına qədər bir çox təbii proses ciddi şəkildə pozulardı.Citypost.az xəbər verir ki, həşəratların ən mühüm funksiyalarından biri bitkilərin tozlanmasına kömək etmələridir. Arılar, kəpənəklər, güvələr, böcəklər, eşşəkarıları və hətta bəzi milçək növləri çiçəklər arasında tozcuqları daşıyaraq bitkilərin çoxalmasına şərait yaradır. FAO-nun...
30 Sentyabr 2026, 09:30
Milçək quşunun dilindəki üstün mühəndislik – Maraqlı FAKTLAR
Təbiətdə elə canlılar var ki, onların quruluşuna diqqətlə baxdıqda ən mürəkkəb texnoloji sistemləri xatırladan xüsusiyyətlərlə qarşılaşmaq mümkündür. Milçək quşu da bu baxımdan ən maraqlı nümunələrdən biridir. Cəmi bir neçə qram ağırlığında olan bu kiçik quş yüksək sürətli uçuş qabiliyyəti ilə yanaşı, çiçəklərin dərinliklərində yerləşən nektarı əldə etməsinə imkan verən son dərəcə xüsusi dil quruluşuna malikdir.Citypost.az xəbər verir ki, milçək quşunun uzun dili adi quş dillərindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. Dil iki əsas hissəyə ayrılan, elastik və uzana bilən quruluşa malikdir. Xüsusilə dilin ucundakı çəngəlli və elastik hissələr nektarın toplanmasında mühüm rol oynayır. Bəzi növlərdə dil çiçəyin dərinliyinə çatmaq üçün dimdiyin uzunluğundan...
30 Sentyabr 2026, 08:30
Maşınların arxa şüşəsində niyə həmişə siləcək olmur?
Bəzi maşınların ön şüşəsində siləcək olduğu halda, arxa şüşəsində siləcək olmur? Yağış yağanda avtomobilin arxa şüşəsi də islanırsa, bəs sürücü arxa görüntünü necə aydın görə bilir? Bunun cavabı ilk baxışda göründüyündən daha maraqlıdır və əsasən avtomobilin kuzov quruluşu ilə aerodinamikası ilə bağlıdır.Citypost.az xəbər verir ki, maşın hərəkət etdikcə onun ətrafında müxtəlif istiqamətlərdə hava axınları yaranır. Yağış zamanı arxa şüşəyə düşən su damcılarının hərəkətinə də bu hava axınları təsir göstərir. Avtomobilin kuzovunun forması, arxa şüşənin yerləşmə bucağı və maşının sürəti su damcılarının şüşə üzərində nə qədər qalmasına təsir edən əsas amillərdəndir. Bəzi avtomobillərdə arxa şüşə elə bucaq altında yerləşir ki, hərəkət...
29 Sentyabr 2026, 10:30
Təyyarənin təkəri 270 km/saat sürətlə yerə dəyir, bəs niyə partlamır?
Bir təyyarənin təkərinin uçuş zamanı necə bir yükə məruz qaldığını düşünmüsünüzmü? Tonlarla ağırlığı daşıyan nəhəng təyyarə uçuş-enmə zolağına toxunduğu anda təkərlər bir anda çox yüksək sürətlə fırlanmağa başlayır. Kənardan baxanda adi rezin halqa kimi görünən bu təkərlər isə əslində son dərəcə mürəkkəb mühəndislik konstruksiyalarıdır.Citypost.az xəbər verir ki, təyyarə yerə enərkən təkərlərin qarşılaşdığı əsas problemlərdən biri onların uçuş zolağı ilə təmasdan əvvəl çox aşağı fırlanma sürətində olmasıdır. Təkər yerə toxunduğu anda isə onun fırlanma sürəti təyyarənin irəliləmə sürətinə uyğunlaşmalıdır. Bu proses çox qısa müddətdə baş verir və təkərlə asfalt arasında böyük sürtünmə yaranır.Məhz buna görə eniş zamanı təkərlərdən tüstü qalxdığını görə...
29 Sentyabr 2026, 09:30
