Dünyanın ən böyük səhrası niyə Antarktidadır?
Maraqlı 01 Oktyabr 2026, 10:23
448
Dünyanın ən böyük səhrası deyəndə insanların ağlına adətən sonsuz qum təpələri, yandırıcı günəş və yüksək temperatur gəlir. Amma bu anlayış tam doğru deyil. Səhra yalnız isti və qumlu ərazi demək deyil. Elmi baxımdan səhraları səciyyələndirən əsas xüsusiyyətlərdən biri yağıntının son dərəcə az olmasıdır. Məhz bu baxımdan Antarktida dünyanın ən böyük səhrası hesab olunur.
Citypost.az xəbər verir ki, sizi təəccübləndirə bilər, amma Cənub qütbünü də özündə birləşdirən Antarktida son dərəcə quraq materikdir. Materikin bəzi ərazilərində yağıntı o qədər azdır ki, xüsusilə Quru vadilər kimi tanınan bölgələrdə çox uzun müddət ərzində qar və yağış demək olar ki, müşahidə olunmur. Bu ərazilər Yer kürəsinin ən quraq məkanları sırasında yer alır. Antarktida həm də nəhəng buz örtüyü ilə seçilir. Materikin böyük hissəsini əhatə edən buz təbəqəsinin orta qalınlığı təxminən 2 kilometrə yaxındır. Bəzi yerlərdə isə buzun qalınlığı 4 kilometrdən də çox ola bilir. Məhz bu nəhəng buz kütləsi Antarktidanı orta hündürlüyünə görə dünyanın ən yüksək materikinə çevirir.
Daha maraqlısı isə burada toplanan şirin su ehtiyatıdır. Antarktidadakı buz örtüyü Yer kürəsindəki buzun böyük əksəriyyətini təşkil edir və planetin şirin suyunun mühüm hissəsi məhz bu buz kütləsinin içində saxlanılır. Əgər Antarktidadakı buzların hamısı ərisəydi, dünya okeanlarının səviyyəsi təxminən 58 metr yüksələ bilərdi. Bu isə planetin sahilyanı ərazilərinin böyük hissəsi üçün ciddi nəticələr yaradardı Yəni Antarktida yalnız dünyanın ən soyuq materiki deyil. O, eyni zamanda dünyanın ən böyük səhrası, ən yüksək orta hündürlüyə malik materiki və planetin ən böyük şirin su ehtiyatlarından birinin qorunduğu nəhəng təbii sistemdir. Buzla örtülmüş bu səssiz qitə əslində Yer kürəsinin iqlim sistemində olduqca mühüm rol oynayır.
Həmçinin oxuyun
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Tarixin ən iyrənc və ağır peşələri
Bu gün bir çox insanın etməkdən çəkinəcəyi, hətta təsəvvür edərkən belə narahatlıq yaradacaq bəzi peşələr tarix boyu insanların gündəlik həyatının ayrılmaz hissəsi olub. Müasir dövrdə texnologiya və sanitariya sistemləri sayəsində bu işlərin bir hissəsi ya tamamilə yox olub, ya da tamamilə başqa üsullarla həyata keçirilir. Lakin keçmişdə geyimdən kitab istehsalına, dəfn mərasimlərindən dəri emalına qədər müxtəlif sahələrin fəaliyyət göstərməsi üçün son dərəcə ağır, üfunətli və təhlükəli işləri görən insanlara ehtiyac vardı.Citypost.az xəbər verir ki, tarixdə ən qəribə peşələrdən biri yun parçalarının emalı ilə məşğul olan yun doldurucularının, yəni fullerlərin işi idi. Yun parça toxunduqdan sonra hazır məhsula çevrilmirdi. Onun təmizlənməsi,...
30 Sentyabr 2026, 10:30
Həşəratlar olmasaydı, nə baş verərdi?
Gündəlik həyatda çoxumuz həşəratları heç də sevimli canlılar hesab etmirik. Onları gördükdə uzaqlaşır, bəzən qorxur, bəzən isə zərərli hesab edərək məhv etməyə çalışırıq. Amma təbiətdə bizim xoşlamadığımız və çox vaxt əhəmiyyət vermədiyimiz bu kiçik canlıların oynadığı rol düşündüyümüzdən qat-qat böyükdür. Həşəratlar yox olsaydı, bunun nəticəsi yalnız onların özlərinin yoxa çıxması ilə məhdudlaşmazdı. Bitkilərin çoxalmasından qida zəncirinə, torpağın münbitliyindən üzvi maddələrin parçalanmasına qədər bir çox təbii proses ciddi şəkildə pozulardı.Citypost.az xəbər verir ki, həşəratların ən mühüm funksiyalarından biri bitkilərin tozlanmasına kömək etmələridir. Arılar, kəpənəklər, güvələr, böcəklər, eşşəkarıları və hətta bəzi milçək növləri çiçəklər arasında tozcuqları daşıyaraq bitkilərin çoxalmasına şərait yaradır. FAO-nun...
30 Sentyabr 2026, 09:30
Milçək quşunun dilindəki üstün mühəndislik – Maraqlı FAKTLAR
Təbiətdə elə canlılar var ki, onların quruluşuna diqqətlə baxdıqda ən mürəkkəb texnoloji sistemləri xatırladan xüsusiyyətlərlə qarşılaşmaq mümkündür. Milçək quşu da bu baxımdan ən maraqlı nümunələrdən biridir. Cəmi bir neçə qram ağırlığında olan bu kiçik quş yüksək sürətli uçuş qabiliyyəti ilə yanaşı, çiçəklərin dərinliklərində yerləşən nektarı əldə etməsinə imkan verən son dərəcə xüsusi dil quruluşuna malikdir.Citypost.az xəbər verir ki, milçək quşunun uzun dili adi quş dillərindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. Dil iki əsas hissəyə ayrılan, elastik və uzana bilən quruluşa malikdir. Xüsusilə dilin ucundakı çəngəlli və elastik hissələr nektarın toplanmasında mühüm rol oynayır. Bəzi növlərdə dil çiçəyin dərinliyinə çatmaq üçün dimdiyin uzunluğundan...
30 Sentyabr 2026, 08:30
Maşınların arxa şüşəsində niyə həmişə siləcək olmur?
Bəzi maşınların ön şüşəsində siləcək olduğu halda, arxa şüşəsində siləcək olmur? Yağış yağanda avtomobilin arxa şüşəsi də islanırsa, bəs sürücü arxa görüntünü necə aydın görə bilir? Bunun cavabı ilk baxışda göründüyündən daha maraqlıdır və əsasən avtomobilin kuzov quruluşu ilə aerodinamikası ilə bağlıdır.Citypost.az xəbər verir ki, maşın hərəkət etdikcə onun ətrafında müxtəlif istiqamətlərdə hava axınları yaranır. Yağış zamanı arxa şüşəyə düşən su damcılarının hərəkətinə də bu hava axınları təsir göstərir. Avtomobilin kuzovunun forması, arxa şüşənin yerləşmə bucağı və maşının sürəti su damcılarının şüşə üzərində nə qədər qalmasına təsir edən əsas amillərdəndir. Bəzi avtomobillərdə arxa şüşə elə bucaq altında yerləşir ki, hərəkət...
29 Sentyabr 2026, 10:30
Təyyarənin təkəri 270 km/saat sürətlə yerə dəyir, bəs niyə partlamır?
Bir təyyarənin təkərinin uçuş zamanı necə bir yükə məruz qaldığını düşünmüsünüzmü? Tonlarla ağırlığı daşıyan nəhəng təyyarə uçuş-enmə zolağına toxunduğu anda təkərlər bir anda çox yüksək sürətlə fırlanmağa başlayır. Kənardan baxanda adi rezin halqa kimi görünən bu təkərlər isə əslində son dərəcə mürəkkəb mühəndislik konstruksiyalarıdır.Citypost.az xəbər verir ki, təyyarə yerə enərkən təkərlərin qarşılaşdığı əsas problemlərdən biri onların uçuş zolağı ilə təmasdan əvvəl çox aşağı fırlanma sürətində olmasıdır. Təkər yerə toxunduğu anda isə onun fırlanma sürəti təyyarənin irəliləmə sürətinə uyğunlaşmalıdır. Bu proses çox qısa müddətdə baş verir və təkərlə asfalt arasında böyük sürtünmə yaranır.Məhz buna görə eniş zamanı təkərlərdən tüstü qalxdığını görə...
29 Sentyabr 2026, 09:30
Arılar dünyanı bizim gördüyümüz kimi görmür – Heyvanların gözündə dünya necə görünür?
Heç düşünmüsünüzmü ki, hazırda baxdığınız dünya başqa bir canlının gözündə tamamilə fərqli görünə bilər? Bizim üçün qırmızı rəngdə olan bir lalə və ya xaşxaş çiçəyi arı üçün tamamilə başqa rənglər və naxışlarla seçilə bilər. Bəs biz heç vaxt bir heyvanın gözündən dünyaya baxa bilmədiyimiz halda onların hansı rəngləri gördüyünü necə bilirik?Bu, sadəcə ehtimal və ya fərziyyə deyil. Alimlər heyvanların görmə qabiliyyətini onların gözlərindəki fotoreseptor hüceyrələri və bu hüceyrələrin işığa reaksiyası əsasında araşdırırlar. Bunun üçün istifadə olunan üsullardan biri mikrospektrofotometriyadır. Bu metod vasitəsilə fotoreseptorların müxtəlif dalğa uzunluğundakı işığı nə dərəcədə qəbul etdiyi ölçülə bilir. Beləliklə, müəyyən bir heyvanın hansı işıq dalğalarına...
29 Sentyabr 2026, 08:30
