Kaşalot balalarının həyatı: Okeanın dərinliklərində ana qayğısı və sağ qalmaq mübarizəsi
Maraqlı 14 Oktyabr 2026, 08:30
369
Okeanların dərinliklərində yaşayan nəhəng dəniz məməlilərinin həyatı olduqca maraqlı və mürəkkəbdir. Xüsusilə kaşalotların ana və balaları arasındakı münasibət, onların qidalanma üsulları və dərin sularda yaşamaq bacarıqları diqqət çəkir. Dünyanın ən iri dişli balinaları hesab edilən kaşalotlar ov zamanı yüzlərlə metr dərinliyə enir, qaranlıq sularda xüsusi səslər vasitəsilə istiqamət tapır və uzun müddət suyun altında qala bilirlər. Lakin hələ cəmi iki həftəlik olan balalar anaları qədər güclü və təcrübəli olmadıqlarından, həyatlarını davam etdirmək üçün onların qayğısına və südünə ehtiyac duyurlar.
Citypost.az xəbər verir ki, kaşalot balasının həyatının ilk mərhələsi tamamilə anasından asılılıqla keçir. Bala acdıqda özünəməxsus tıqqıltı səsləri çıxararaq anası ilə əlaqə qurmağa çalışır. Bu səslər ana ilə bala arasında ünsiyyətin mühüm vasitələrindən biridir. Ana balina isə həm balasını qorumalı, həm də özünün qida ehtiyacını ödəməlidir. Buna görə də onun istirahət etməsi və yenidən enerji toplaması vacibdir. Ana dincələn zaman bala onun yanında qalır və növbəti qidalanmanı gözləyir.Kaşalotların bədənində bəzən vantuz balıqları kimi digər dəniz canlılarına da rast gəlinir. Bu canlılar balinanın bədəninə yapışaraq onunla birlikdə hərəkət edə bilirlər. Ana balina istirahətini başa vurub yenidən enerji topladıqdan sonra qida axtarmaq üçün dərin sulara üz tutur. Onun əsas qida mənbələrindən biri okeanın dərinliklərində yaşayan kalmarlardır. Lakin bu səfər balaca kaşalot üçün anası ilə birlikdə həyata keçirilə biləcək adi bir üzmə səyahəti deyil.
Yetkin kaşalotlar ov etmək üçün təxminən 800 metr və daha artıq dərinliyə enə bilirlər. Belə dərinliklərdə işıq olduqca azdır və ov tapmaq xüsusi uyğunlaşma tələb edir. Hələ inkişaf mərhələsində olan balalar isə anaları kimi dərinliyə dalmaq qabiliyyətinə malik deyillər. Buna görə də ana ov axtarmaq üçün suyun dərinliklərinə endikdə bala səthə yaxın qalır və onun geri qayıtmasını gözləyir. Bu müddətdə balanın təhlükəsizliyi və enerji ehtiyatını qoruması böyük əhəmiyyət daşıyır.Dərinliklərdə ov axtaran ana kaşalot xüsusi tıqqıltı səsləri çıxarır. Bu səslər onun exolokasiya adlanan təbii istiqamətmüəyyənetmə sisteminin bir hissəsidir. Balina səslər yayır və onların ətrafdakı obyektlərdən əks olunaraq geri qayıtmasını qəbul edir. Əks-sədanı təhlil etməklə ovunun yerini müəyyənləşdirir və qaranlıq sularda hərəkətini istiqamətləndirir. Bu qabiliyyət kaşalotlara xüsusilə kalmarların axtarışı zamanı böyük üstünlük verir.Kaşalotlar qida axtararkən təxminən bir saat, bəzi hallarda isə daha uzun müddət suyun altında qala bilirlər. Dərinliklərdə ovlanmaq onların orqanizminin xüsusi uyğunlaşmaları sayəsində mümkündür. Ana balina kalmarı tapıb ovladıqdan sonra yenidən suyun səthinə qalxır və balasının yanına qayıdır. Onun qayıdışı balanın qidalanması və inkişafının davam etməsi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.Ana kaşalotun südü yüksək yağ tərkibi ilə seçilir və balanın sürətlə böyüməsinə kömək edir. Bala inkişaf etmək, enerji toplamaq və gələcəkdə müstəqil yaşamağa hazırlaşmaq üçün böyük miqdarda ana südünə ehtiyac duyur. Bununla belə, onun dərinliyə dalmağı, exolokasiyanın köməyi ilə ov tapmağı və müstəqil qidalanmağı öyrənməsi uzun zaman tələb edir. Kaşalot balasının tam müstəqil ovçuya çevrilməsi bir neçə ayla məhdudlaşmır; bu bacarıqların inkişafı aylar və hətta illər çəkə bilər.
Həmçinin oxuyun
Beləliklə, kaşalotların həyatı okeanın dərinliklərində davam edən mürəkkəb sağ qalmaq mübarizəsini əks etdirir. Ana balinanın qida əldə etmək üçün uzun və çətin dalışlar etməsi, balasının isə səthə yaxın qalaraq onu gözləməsi təbiətdə ana qayğısının əhəmiyyətini göstərir. Okeanın nəhəng canlıları böyümə və müstəqillik yolunda uzun inkişaf mərhələsindən keçir, bu müddətdə ana ilə bala arasındakı bağlılıq onların həyatının əsas hissələrindən birinə çevrilir.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Quşların ayaqları buz kimi soyuqda niyə donmur? Alimlərin diqqətçəkən izahı
Quşlar şaxtalı havada, buzun və qarın üzərində saatlarla dayana bilirlər, amma ayaqları donmur. İnsanlar soyuq havada ayaqlarını isti saxlamaq üçün qalın corab və qış ayaqqabılarından istifadə etdikləri halda, quşlar çılpaq ayaqları ilə buz kimi səthlərdə rahatlıqla hərəkət edə bilirlər. Bəs onların ayaqları şiddətli soyuğa necə dözür? Bunun cavabı təbiətin yaratdığı maraqlı bioloji mexanizmlərdən birində gizlənir.Citypost.az-ın məlumatına görə, quşların soyuğa davamlılığının əsas səbəblərindən biri qan damarlarının xüsusi quruluşudur. Bir çox quş növündə ayaqlarda əksaxınlı istilik mübadiləsi adlanan mexanizm fəaliyyət göstərir. Bu sistem sayəsində quşlar bədənlərinin əsas hissəsindəki istiliyi qoruyur, eyni zamanda ayaqlar vasitəsilə ətrafa istilik itkisinin qarşısını əhəmiyyətli dərəcədə alırlar.Bu prosesin...
13 Oktyabr 2026, 10:30
Pişiklər şirin dadı hiss edə bilmir: Bunun elmi səbəbi nədir?
Pişiklərin insanlardan fərqli xüsusiyyətlərindən biri də şirin dadı hiss edə bilməmələridir. İnsanlar şokolad, tort, konfet və digər şirin qidalardan zövq aldıqları halda, pişiklərin dad duyğusu bu baxımdan fərqlənir. Bunun səbəbi isə onların dad reseptorlarının quruluşu və təkamül prosesində formalaşan qidalanma xüsusiyyətləri ilə bağlıdır.Citypost.az xəbər verir ki, elmi araşdırmalara görə, pişiklər şirin dadı normal şəkildə qəbul etmək üçün lazım olan funksional dad reseptorlarına malik deyillər. İnsanlarda şirin dadın tanınmasında iştirak edən reseptor sistemi, əsasən, TAS1R2 və TAS1R3 adlı zülalların birləşməsi ilə fəaliyyət göstərir. Pişiklərdə isə bu reseptor sisteminin işləməsi üçün vacib olan TAS1R2 geni funksional deyil. Nəticədə onlar şəkərin yaratdığı şirinliyi...
13 Oktyabr 2026, 09:30
Kinoteatr oturacaqları niyə qırmızı rəngdə olur?
Kinoteatra gedərkən yəqin ki, zalda oturacaqların əksəriyyətinin qırmızı rəngdə olduğunu fərq etmisiniz. Dünyanın müxtəlif ölkələrində fəaliyyət göstərən bir çox kinoteatrda məhz bu rəngə üstünlük verilir. Bəs bunun səbəbi nədir? Qırmızı rəng sadəcə gözəl göründüyü üçün seçilir, yoxsa bu seçimin arxasında insan gözünün işləmə prinsipi ilə bağlı maraqlı bir elmi izah dayanır? Maraqlıdır ki, kinoteatr oturacaqlarının qırmızı rəngdə olmasının səbəblərindən biri tamaşaçıların diqqətinin ekranda cəmlənməsinə kömək etməkdir. Kinoteatrda film nümayiş etdirilərkən zalın işıqları söndürülür və ya minimum səviyyəyə endirilir. Bu zaman ətrafdakı əşyaların görünməsi zəifləyir, tamaşaçıların diqqəti isə əsasən ekrana yönəlir. Qırmızı rəngin zəif işıq şəraitində qavranılması ilə bağlı xüsusiyyətlər də...
13 Oktyabr 2026, 08:30
Niyə bir otağa keçəndə nə üçün gəldiyimizi unuduruq? Alimlər AÇIQLADI
Gündəlik həyatda bir çox insanın qarşılaşdığı maraqlı hallardan biri də bir otağa daxil olduqdan sonra ora nə üçün gəldiyini unutmasıdır. Məsələn, insan mətbəxə su götürmək, başqa otaqdan telefonunu gətirmək və ya hər hansı əşyanı götürmək üçün gedir, lakin qapıdan keçən kimi məqsədi yadından çıxır. Bir neçə saniyə dayanıb düşünür, bəzən isə əvvəlki otağa qayıtdıqdan sonra nə etmək istədiyini xatırlayır. Mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi bu hadisə psixologiyada “qapı effekti” (doorway effect) adlandırılır.Citypost.az-ın məlumatına görə, bu hadisə beynin ətraf mühitdəki dəyişikliklərə və yaddaş proseslərinə reaksiyası ilə əlaqələndirilir. İnsan müəyyən bir məkanda olarkən konkret məqsəd haqqında düşünür. Başqa otağa keçdikdə isə mühit dəyişir, yeni...
12 Oktyabr 2026, 11:00
Yuxularımız təsadüfidirmi? Alimlərdən maraqlı izah
Hər gecə yuxuya getdiyimiz zaman zehnimiz bizi bəzən reallıqdan daha qəribə görünən hadisələrin içinə aparır. Bir anda özümüzü uşaqlığımızda, başqa bir şəhərdə, tanımadığımız insanların arasında və ya fizika qanunlarının belə işləmədiyi bir dünyada görə bilirik. Ən maraqlısı isə odur ki, yuxu zamanı baş verən ən qeyri-adi hadisələr belə bizə tamamilə normal görünə bilər. Bəs insan beyni niyə yuxu görür? Biz yatarkən beynimizdə hansı proseslər baş verir?Citypost.az xəbər verir ki, alimlər uzun illərdir bu sualların cavabını araşdırırlar. Müasir elmi araşdırmalar göstərir ki, yuxu zamanı beyin fəaliyyətini tamamilə dayandırmır. Əksinə, yuxunun müəyyən mərhələlərində beynin bəzi sahələri olduqca aktiv olur. Yaddaşın möhkəmlənməsi, emosiyaların...
12 Oktyabr 2026, 10:00
Albert Eynşteynin qəribə vərdişi: Niyə həmişə eyni paltarı geyinirdi?
Dünyanın ən məşhur alimlərindən biri olan Albert Eynşteyn yalnız fizika sahəsindəki inqilabi kəşfləri ilə deyil, sadə həyat tərzi və düşüncə tərzi ilə də insanların diqqətini çəkib. Onun gündəlik vərdişləri ilə bağlı yayılan maraqlı hekayələrdən biri isə geyim seçiminə münasibəti ilə əlaqədardır. İddialara görə, dahi alim hər gün nə geyinəcəyini düşünərək vaxt itirməməyə çalışır, diqqətini daha vacib hesab etdiyi məsələlərə yönəltməyə üstünlük verirdi.Bəs görəsən, gündəlik həyatda kiçik görünən seçimlər həqiqətən insanın zehni enerjisinə təsir edə bilərmi? Eynşteynlə əlaqələndirilən bu hekayə müasir psixologiyada müzakirə olunan hansı anlayışı xatırladır?Citypost.az-ın məlumatına görə, Albert Eynşteyn 20-ci əsrin elminə böyük təsir göstərmiş alimlərdən biridir. Onun nisbilik...
12 Oktyabr 2026, 09:00
