Çoxuşaqlı ana 65 yaşından əvvəl pensiyaya çıxa bilərmi? Vəkil açıqladı
Hüquq 13 Oktyabr 2026, 10:48
453
Atasını itirmiş, 60 yaşı olan və çoxuşaqlı ana kimi sosial müavinət alan qadınların pensiya hüququ ilə bağlı suallar yaranır. Xüsusilə, beş və daha çox uşaq böyüdən qadınların pensiya yaşının azaldılması, yaşa görə əmək pensiyasının hansı şərtlərlə təyin edilməsi və sosial müavinət alan şəxslərin daha erkən pensiyaya çıxmaq imkanları vətəndaşları maraqlandıran məsələlərdəndir.Bəzi hallarda vətəndaşlar çoxuşaqlı ana statusuna malik olmağın avtomatik olaraq daha erkən pensiyaya çıxmaq hüququ verdiyini düşünürlər. Halbuki bu məsələdə uşaqların sayı ilə yanaşı, onların hansı yaşadək böyüdülməsi, qanunvericilikdə müəyyən edilmiş digər şərtlər və şəxsin pensiya təminatı üçün tələb olunan hüquqi əsaslar da nəzərə alınmalıdır.
Vəkil Pərviz Zalışov Citypost.az-a açıqlamasında çoxuşaqlı anaların pensiya hüququ, pensiya yaşının azaldılması üçün tələb olunan şərtlər və sosial müavinətlə əmək pensiyası arasındakı fərqlər barədə danışıb.
Vəkilin sözlərinə görə, çoxuşaqlı ana statusu ilə əlaqədar pensiya yaşının azaldılması məsələsində ilk növbədə qanunvericiliyin tələbləri nəzərə alınmalıdır. Azərbaycan qanunvericiliyində müəyyən şərtlərə cavab verən çoxuşaqlı analar üçün pensiya yaşının güzəştli qaydada müəyyənləşdirilməsi nəzərdə tutulur. Lakin yalnız çoxuşaqlı ana olmaq və ya sosial müavinət almaq daha erkən pensiyaya çıxmaq üçün öz-özlüyündə kifayət etmir.
Pərviz Zalışov qeyd edib ki, çoxuşaqlı analarla bağlı qanunvericilikdə əsas meyarlardan biri beş və daha çox uşağın olmasıdır. Qanunla müəyyən edilmiş şərtlərə uyğun olaraq, beş və daha çox uşağı olan və onları səkkiz yaşınadək tərbiyə etmiş qadınların pensiya yaşının beş il azaldılması nəzərdə tutulur. Bu hüququn yaranması üçün digər qanuni tələblərin də ödənilməsi vacibdir.
Məsələn, hazırda 60 yaşı olan, beş və ya daha çox uşağı böyüdən qadın pensiya yaşının azaldılması üçün nəzərdə tutulan şərtlərə cavab verirsə, onun pensiya hüququ ümumi pensiya yaşından beş il əvvəl yarana bilər. Bununla belə, konkret şəxsin əmək pensiyası hüququnun olub-olmaması fərdi qaydada qiymətləndirilməlidir. Uşaqların sayı, onların səkkiz yaşınadək tərbiyə edilməsi və şəxsin pensiya təminatı ilə bağlı qanuni şərtlər birlikdə nəzərdən keçirilməlidir.
Burada vacib məqam ondan ibarətdir ki, sosial müavinət almaqla yaşa görə əmək pensiyası almaq eyni anlayış deyil. Sosial müavinət müəyyən edilmiş hüquqi əsaslarla və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydada təyin olunur. Əmək pensiyasının təyin edilməsi isə şəxsin pensiya hüququnun yaranmasından və müvafiq qanuni şərtlərə cavab verməsindən asılıdır. Buna görə də çoxuşaqlı ana kimi sosial müavinət alan qadının pensiya yaşına çatması və ya yaş güzəşti əldə etməsi məsələsi ayrıca araşdırılmalıdır.
Vəkil diqqətə çatdırıb ki, pensiya hüququnun müəyyənləşdirilməsi zamanı şəxsin sığorta stajı və fərdi hesabında qeydə alınmış pensiya kapitalı da əhəmiyyət daşıya bilər. Əmək pensiyası hüququnun yaranması üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulan tələblər yerinə yetirilməlidir. Bu səbəbdən qadının əvvəllər işləyib-işləməməsi, sığorta stajının olub-olmaması və fərdi hesabındakı göstəricilər nəzərə alınmalıdır.
Həmçinin oxuyun
Çoxuşaqlı anaların pensiya hüququ ilə bağlı müzakirələrdə uşaqların sayı məsələsi də xüsusi yer tutur. Pərviz Zalışovun sözlərinə görə, qanunvericilikdə bu anlayışla bağlı müəyyən edilmiş meyarlar mövcuddur və hazırda beş və daha çox uşağın olması əsas şərtlərdən biridir. Müxtəlif dövrlərdə qanunvericiliyə dəyişikliklər edildiyindən, əvvəlki illərdə qüvvədə olmuş qaydalarla hazırkı tələbləri qarışdırmamaq lazımdır.
Çoxuşaqlı anaların daha erkən pensiyaya çıxması ilə bağlı məsələlər ictimai müzakirələrdə də gündəmə gəlir. Bu istiqamətdə uşaqların sayına dair meyarların dəyişdirilməsi və güzəştlərin əhatə dairəsinin genişləndirilməsi barədə təkliflər səsləndirilə bilər. Lakin hər hansı təklifin müzakirə olunması onun artıq qanun qüvvəsinə mindiyi anlamına gəlmir. Pensiya hüququ müəyyən edilərkən yalnız qüvvədə olan qanunvericiliyin tələbləri əsas götürülür.
Atasını itirmiş və ya ailə başçısını itirməyə görə sosial təminat alan şəxslərlə bağlı məsələlərdə də müavinətin növünü dəqiqləşdirmək vacibdir. Ailə başçısını itirməyə görə pensiya və ya sosial müavinət almaqla çoxuşaqlı ana statusuna əsaslanan yaş güzəşti ayrı-ayrı hüquqi əsaslara malikdir. Buna görə də şəxsin hansı ödənişi aldığı və bu ödənişin hansı əsasla təyin edildiyi araşdırılmalıdır. Bir ödənişin alınması digər pensiya hüququnun avtomatik yaranması demək deyil.
Beləliklə, 60 yaşlı qadının çoxuşaqlı ana kimi daha erkən pensiyaya çıxmaq imkanını müəyyənləşdirmək üçün onun beş və ya daha çox uşağının olub-olmadığı, uşaqları səkkiz yaşınadək tərbiyə edib-etmədiyi, sığorta stajı və pensiya kapitalı ilə bağlı məlumatlar dəqiqləşdirilməlidir. Qanunvericiliyin tələblərinə uyğunluq təsdiqləndiyi halda, pensiya yaşının azaldılması hüququ yarana bilər.
Vətəndaşlara tövsiyə olunur ki, belə hallarda müvafiq sənədlərlə Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin aidiyyəti qurumlarına müraciət edərək pensiya hüquqlarını dəqiqləşdirsinlər. Uşaqların doğum haqqında şəhadətnamələri, zəruri hallarda onların tərbiyə olunmasını təsdiqləyən sənədlər və şəxsin sığorta məlumatları hüququn müəyyənləşdirilməsində əhəmiyyətli ola bilər. Konkret vəziyyət üzrə rəsmi məlumat əldə etmək yanlış gözləntilərin qarşısını almağa və qanunla nəzərdə tutulan hüquqlardan vaxtında istifadə etməyə imkan verir.
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Faizlə pul verənləri hansı hüquqi risklər gözləyir? – HÜQUQŞÜNASDAN AÇIQLAMA
Faiz qarşılığında borc pul verən vətəndaşların üzləşdiyi problemlər bəzən ciddi mübahisələrə səbəb olur. Bir sıra hallarda şəxslər müəyyən məbləğdə pul verərək hər ay faiz əldə edəcəklərini düşünür, lakin sonradan nə əsas məbləği, nə də razılaşdırılmış faizləri geri ala bilirlər. Borclu şəxs ödəniş etməkdən imtina etdikdə və ya müxtəlif bəhanələrlə vaxtı uzatdıqda, pul verən tərəf hüquqi yollara əl atmaq məcburiyyətində qalır.Ancaq belə vəziyyətlərdə maraqlı məqam ortaya çıxır: borcunu geri ala bilməyən şəxs məhkəməyə müraciət etdikdə özü də hüquqi problemlərlə üzləşə bilərmi? Faiz müqabilində pul vermək qanunsuz hesab olunurmu? Tərəflər arasında bağlanan müqavilədə faktiki veriləndən artıq məbləğin göstərilməsi hansı nəticələrə səbəb ola...
12 Oktyabr 2026, 10:30
Boşanma başa çatmadan ər vəfat edərsə, arvadı miras ala bilərmi?
Boşanma prosesi davam etdiyi müddətdə ər və ya arvadın vəfat etməsi hüquqi baxımdan bir sıra mühüm suallar yaradır. Xüsusilə, məhkəmə boşanma ilə bağlı qərar qəbul etməyibsə, yaxud qərar qəbul edilsə də, hələ qanuni qüvvəyə minməyibsə, tərəflərdən birinin vəfatı nikah münasibətlərinə və miras hüququna necə təsir edir?Bəs məhkəməyə boşanma üçün müraciət edildikdən sonra ər vəfat edərsə, həyat yoldaşı onun vərəsəsi hesab olunurmu? Nikah dövründə əldə edilmiş əmlak necə bölünür? Ev və ya digər əmlak yalnız vəfat etmiş şəxsin adına rəsmiləşdirilibsə, sağ qalan həyat yoldaşının həmin əmlak üzərində payı ola bilərmi?Vəkil Teymur Babayev Citypost.az saytına açıqlamasında bu kimi hallarda nikahın nə vaxt...
12 Oktyabr 2026, 09:30
Miras evindən nəvələri kimlər çıxara bilər? Vəkildən AÇIQLAMA
Nənə və babadan miras qalan evdə yaşayan nəvələrin həmin evdən çıxarılması məsələsi cəmiyyətdə tez-tez mübahisələrə səbəb olur. Xüsusilə, valideynlərindən birini itirmiş şəxslərin baba evində yaşamaq hüququ, vərəsəlik paylarının müəyyənləşdirilməsi və digər ailə üzvlərinin iddiaları ilə bağlı müxtəlif suallar yaranır. Bəzi hallarda ailə üzvləri arasında illər ərzində formalaşmış ənənələr və şifahi razılaşmalar qanunla müəyyən edilmiş vərəsəlik qaydaları ilə üst-üstə düşmür.Vəkil Vamiq Şükürov Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, bu kimi mübahisələr zamanı məsələyə ailə adətləri və şəxsi gözləntilər əsasında deyil, qanunvericiliyin tələblərinə uyğun yanaşılmalıdır.Onun sözlərinə görə, nənə və babanın vəfatından sonra onların əmlakının kimə çatması, həmin əmlakda kimlərin pay sahibi olması və...
12 Oktyabr 2026, 08:30
Ata-ananın əmlakında övladın sağlığında payı varmı? – Vəkildən AÇIQLAMA
Valideynlərin sağlığında övladların onların adına rəsmiləşdirilmiş əmlakdan pay tələb edib-edə bilməməsi cəmiyyətdə tez-tez müzakirə olunan hüquqi məsələlərdəndir. Xüsusilə ailədə bir neçə övlad olduqda ev, torpaq, bağ evi və digər daşınmaz əmlakın gələcəkdə kimə çatacağı ilə bağlı suallar yaranır. Bəzən övladlar ata və ya ananın mülkiyyətində olan əmlakın gələcək miras payına indidən sahib olduqlarını düşünürlər. Lakin qanunvericilik bu məsələdə miras hüququnun nə vaxt yarandığını konkret müəyyən edir.Məsələ ilə bağlı vəkil Turan Abdullazadə Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, miras şəxsin ölümü ilə açılır. Yəni şəxsin sağlığında onun əmlakı üzərində övladların gələcək miras payına əsaslanan mülkiyyət hüququ yaranmır.Vəkilin sözlərinə görə, vərəsəlik institutu birbaşa miras...
09 Oktyabr 2026, 10:30
Xəstəlik hərbi xidmətdən azad edir? – Vəkildən AÇIQLAMA
Övladı xəstə olan, eyni zamanda hərbi xidmətə çağırış vərəqəsi alan valideynlərin qarşılaşdığı əsas suallardan biri xəstəliyin hərbi xidmətə yararlılığa necə təsir etməsi ilə bağlıdır. Cəmiyyətdə bəzən hər hansı xəstəliyi olan şəxsin avtomatik olaraq hərbi xidmətə yararsız hesab edilməsi ilə bağlı yanlış təsəvvür yaranır. Halbuki xəstəliyin mövcudluğu ilə hərbi xidmətə yararsızlıq eyni hüquqi anlayış deyil.Bəzi xəstəliklər hərbi xidmətə çağırış üçün maneə yarada bilər, lakin bu, bütün xəstəliklərə şamil edilmir. Hərbi xidmətə çağırış zamanı şəxsin sağlamlıq vəziyyəti müəyyən edilmiş tibbi meyarlar və xəstəliklərin müvafiq siyahısı əsasında qiymətləndirilir. Bu baxımdan şəxsin konkret diaqnozu, xəstəliyin ağırlıq dərəcəsi, funksional məhdudiyyət yaradıb-yaratmaması və digər tibbi göstəricilər...
09 Oktyabr 2026, 09:30
Təyyarədə turbulensiyaya düşüb xəsarət alan sərnişinin zərərini kim ödəməlidir? – HÜQUQİ AÇIQLAMA
Təyyarə ilə səfər zamanı gözlənilmədən turbulensiyaya düşmək sərnişinlər üçün təhlükəli vəziyyət yarada bilər. Xüsusilə təhlükəsizlik kəməri bağlanmadıqda sərnişinin oturacaqdan qalxaraq başını təyyarənin tavanına, oturacağa və ya digər konstruksiyalara vurması nəticəsində müxtəlif xəsarətlər alması mümkündür. Belə hallarda sərnişinin müalicə xərclərinin və dəymiş digər zərərin kim tərəfindən qarşılanması məsələsi gündəmə gəlir.Məsələn, uçuş zamanı təyyarənin turbulensiyaya düşməsi nəticəsində sərnişinin başını təyyarənin konstruksiyasına vurması, dişinin sınması və ya digər xəsarət alması halında dəymiş zərərin hansı qaydada ödənilməsi konkret vəziyyətdən və mövcud sığorta təminatından asılıdır.Citypost.az xəbər verir ki, Azərbaycan Respublikasının “Sığorta fəaliyyəti haqqında” qanununda səfər sığortası sığorta növlərindən biri kimi nəzərdə tutulur. Səfər sığortası sığorta...
09 Oktyabr 2026, 08:30
