Stres doğrudanmı xərçəng yaradır?
Tibb 13 İyul 2026, 08:15
380
Son illər cəmiyyət arasında ən çox müzakirə olunan sağlamlıq mövzularından biri də stresslə xərçəng arasında əlaqənin olub-olmamasıdır. Bir çox insanlar yaxınını itirdikdən, ağır psixoloji sarsıntı keçirdikdən, uzun müddət davam edən ailə problemləri və ya gərgin iş rejimindən sonra onlarda xərçəng aşkarlandığını bildirir və bunun səbəbini məhz stresslə əlaqələndirirlər. Bəs həqiqətənmi stress təkbaşına xərçəng yarada bilər?
Citypost.az xəbər verir ki, həkimlər bildirirlər ki, bu suala birmənalı "bəli" və ya "xeyr" cavabı vermək düzgün deyil. Müasir tibb elminə görə, stress birbaşa sağlam hüceyrəni xərçəng hüceyrəsinə çevirmir. Lakin uzunmüddətli və davamlı stress orqanizmin müdafiə sisteminə mənfi təsir göstərərək bəzi xəstəliklərin, o cümlədən xərçəngin inkişafı üçün əlverişli şərait yarada bilər.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, insan orqanizmində hər gün genetik dəyişikliklərə uğrayan hüceyrələr yaranır. Lakin güclü immun sistemi həmin hüceyrələri vaxtında tanıyaraq məhv edir. Buna görə də sağlam insanlarda bu hüceyrələr çoxalıb şiş əmələ gətirə bilmir.
Həkimlər qeyd edirlər ki, xərçəng hüceyrəsini adi hüceyrədən fərqləndirən əsas xüsusiyyət onun nəzarətsiz şəkildə bölünməsidir. Normal hüceyrələrin bölünmə sayı məhdud olduğu halda, xərçəng hüceyrələri bu nəzarət mexanizmini itirdiyi üçün fasiləsiz çoxalma qabiliyyətinə malik olur.Məhz burada stressin dolayı təsiri ortaya çıxır. Davamlı psixoloji gərginlik zamanı orqanizmdə kortizol və digər stress hormonlarının səviyyəsi artır. Uzun müddət yüksək səviyyədə qalan bu hormonlar immun sisteminin fəaliyyətini zəiflədə, iltihabi prosesləri gücləndirə və orqanizmin müdafiə mexanizmlərini zəiflədə bilər. Nəticədə immun sistemi genetik dəyişiklik keçirmiş hüceyrələri əvvəlki qədər effektiv şəkildə məhv edə bilmir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu səbəbdən ağır və uzunmüddətli stress xərçəng üçün birbaşa səbəb olmasa da, risk faktorlarından biri hesab edilə bilər. Xəstəliyin yaranmasında isə təkcə stress deyil, genetik meyillilik, siqaret və alkoqol istifadəsi, qeyri-sağlam qidalanma, piylənmə, fiziki passivlik, ətraf mühit amilləri, müxtəlif virus infeksiyaları və yaş faktoru da mühüm rol oynayır.
Həmçinin oxuyun
Həkimlər gündəlik tibbi praktikada ağır psixoloji travmalardan sonra müxtəlif xəstəliklərlə müraciət edən insanlara tez-tez rast gəldiklərini də bildirirlər. Bununla belə, hər hansı şişin yaranmasını yalnız stresslə əlaqələndirmək elmi baxımdan düzgün yanaşma hesab edilmir. Çünki hər bir xəstəlik çoxsaylı amillərin birgə təsiri nəticəsində inkişaf edir.
Mütəxəssislər stressin idarə olunmasının ümumi sağlamlığın qorunması üçün vacib olduğunu vurğulayırlar. Keyfiyyətli yuxu, balanslı qidalanma, müntəzəm fiziki aktivlik, açıq havada gəzmək, psixoloji gərginliyi azaltmaq və ehtiyac yarandıqda psixoloq və ya psixoterapevtə müraciət etmək həm immun sisteminin normal fəaliyyətinə, həm də ümumi sağlamlıq vəziyyətinin qorunmasına müsbət təsir göstərir.
Həkimlər sonda qeyd edirlər ki, uzun müddət davam edən halsızlıq, səbəbi bilinməyən çəki itkisi, keçməyən ağrılar, davamlı yorğunluq və ya digər narahatedici əlamətlər müşahidə olunarsa, bunları yalnız stresslə əlaqələndirmək düzgün deyil. Belə hallarda vaxt itirmədən həkim müayinəsindən keçmək xəstəliklərin erkən aşkarlanması və uğurlu müalicəsi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Qapaq qoyulan diş niyə ağrıyır? – Stomatoloqlar əsas səbəbləri açıqlayırlar
Dişə qapaq qoyulduqdan sonra müəyyən müddət keçdikdən sonra həmin dişdə ağrı və narahatlıq yaranması pasiyentlərin ən çox rastlaşdığı problemlərdən biridir. Bir çox insan hesab edir ki, qapaq qoyulduqdan sonra dişlə bağlı bütün problemlər aradan qalxmalıdır. Lakin həkimlər bildirirlər ki, qapağın altında yaranan ağrı heç də normal hal hesab olunmur və mütləq araşdırılmalıdır.Citypost.az xəbər verir ki, stomatoloqların sözlərinə görə, düzgün hazırlanmış və peşəkar şəkildə yerləşdirilmiş qapağın altında ağrı olmamalıdır. Əgər müəyyən müddətdən sonra ağrı başlayırsa, bu, ağız boşluğunda və ya həmin dişdə hansısa problemin mövcudluğundan xəbər verir.Mütəxəssislər bildirirlər ki, qapaq altında ağrının ən çox rast gəlinən səbəblərindən biri kanal müalicəsinin tam...
13 İyul 2026, 09:26
Süd vəzisində ağrı yoxdursa, xərçəng ola bilməz? – Mütəxəssislər təsəvvürləri açıqlayır
Süd vəzi xəstəlikləri ilə bağlı cəmiyyətdə çoxsaylı yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Bu yanlış məlumatlar bəzən qadınların həkimə gec müraciət etməsinə, nəticədə isə xəstəliyin daha gec mərhələdə aşkarlanmasına səbəb olur. Mütəxəssislər bildirirlər ki, süd vəzi xərçəngi erkən mərhələdə aşkar edilərsə, müalicə imkanları və sağalma ehtimalı xeyli yüksək olur. Buna görə də insanlar sosial şəbəkələrdə yayılan yanlış məlumatlara deyil, həkim məsləhətlərinə etibar etməlidirlər.Citypost.az xəbər verir ki, onkoloqların sözlərinə görə, pasiyentlərin ən çox verdiyi suallardan biri biopsiya ilə bağlıdır. Bir çox insan hesab edir ki, biopsiya zamanı şişə toxunmaq xəstəliyin orqanizmə yayılmasına səbəb olur. Halbuki bu fikir tamamilə yanlışdır.Mütəxəssislər bildirirlər ki, biopsiya süd vəzisində...
10 İyul 2026, 11:05
Epilepsiya xəstələri normal həyat yaşaya bilərmi? – Mütəxəssis məqamları açıqladı
Epilepsiya diaqnozu alan insanların ən çox narahat olduqları məsələlərdən biri bundan sonra normal həyat yaşayıb-yaşaya bilməyəcəkləridir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, düzgün müalicə, həkim nəzarəti və sağlam həyat tərzinə əməl edildiyi halda epilepsiya xəstələrinin böyük əksəriyyəti normal həyat sürə, təhsil ala, işləyə və cəmiyyətin aktiv üzvü ola bilər.Citypost.az-ın məlumatına görə, həkimlərin sözlərinə görə, epilepsiya xəstələrinin əsas məqsədi tutmaları artıran risk faktorlarından uzaq durmaq və müalicəni fasiləsiz davam etdirməkdir. Çünki bir çox hallarda tutmaların təkrarlanması məhz gündəlik həyat tərzində edilən səhvlərlə əlaqəli olur.Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, epilepsiya xəstələrinin yol verməməli olduğu ən ciddi səhvlərdən biri **yuxusuz qalmaqdır**. Uzun müddət kifayət qədər yatmamaq beyin fəaliyyətinə...
10 İyul 2026, 09:28
Nevrozun ilk əlamətləri hansılardır? – Mütəxəssis xəbərdarlıq edir
Son illər gündəlik həyatın sürətli ritmi, iş yükü, ailə problemləri və uzunmüddətli psixoloji gərginlik nəticəsində nevroz və digər stress mənşəli pozğunluqlarla bağlı müraciətlərin sayı artıb. Bir çox insan bu vəziyyəti adi yorğunluq və ya müvəqqəti stress hesab edərək həkimə müraciəti gecikdirir. Halbuki vaxtında diaqnoz və düzgün yanaşma gələcəkdə daha ciddi psixoloji problemlərin qarşısını ala bilər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, nevroz psixoloji mənşəli funksional pozğunluqdur və insanın gündəlik həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərə bilər. Xəstəlik adətən tədricən inkişaf edir və ilk mərhələlərdə sadə stress kimi qəbul olunduğu üçün diqqətdən kənarda qalır. Lakin əlamətlər həftələrlə, hətta aylarla davam etdikdə artıq...
10 İyul 2026, 08:20
Osteopatiya nədir? Bədənin özünü bərpa etməsinə necə kömək edir?
Son illər dünyada olduğu kimi Azərbaycanda da osteopatiyaya maraq artmaqdadır. Bir çox insan bu üsulu sadəcə bel və boyun ağrılarının müalicəsi kimi tanısa da, əslində osteopatiya orqanizmə bütöv şəkildə yanaşan və bədənin özünü bərpa etmə mexanizmlərini aktivləşdirməyə yönəlmiş manual müalicə üsuludur.Citypost.az-ın məlumatına görə, inteqrativ tibbin əsas istiqamətlərindən biri hesab edilən osteopatiyanın əsas məqsədi yalnız ağrını aradan qaldırmaq deyil, həmin ağrının və ya narahatlığın yaranmasına səbəb olan amilləri müəyyənləşdirmək və onları aradan qaldırmağa kömək etməkdir. Çünki bəzən ağrının mənbəyi hiss olunan nahiyədən tamamilə fərqli bir bölgədə ola bilər.Osteopat həkim və ya bu sahə üzrə ixtisaslaşmış mütəxəssis xüsusi yumşaq manual texnikalar vasitəsilə...
09 İyul 2026, 10:45
Bronxit və pnevmoniya niyə uzanır? – Həkimdən vacib xəbərdarlıq
Son aylarda həkimlərə müraciət edən xəstələrin əksəriyyətində oxşar şikayətlər müşahidə olunur. Uzun müddət davam edən öskürək, halsızlıq, təngnəfəslik, bəzən qızdırmanın keçməsinə baxmayaraq tam sağalmamaq hissi, xüsusilə bronxit və pnevmoniya hallarında artım diqqət çəkir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bunun əsas səbəblərindən biri virus infeksiyalarının əvvəlki illərlə müqayisədə daha uzunmüddətli iltihabi proseslər yaratmasıdır.Citypost.az xəbər verir ki, həkimlərin sözlərinə görə, artıq "3-5 günə sağalacaq" düşüncəsi bir çox hallarda özünü doğrultmur. Müasir viruslar təkcə qısa müddətli infeksiya yaratmır, həm də orqanizmdə uzun müddət davam edən iltihabi reaksiyaları aktivləşdirə bilir. Nəticədə xəstələr həftələrlə öskürür, nəfəs almaqda çətinlik çəkir və bəzi hallarda bronxit pnevmoniyaya qədər ağırlaşır.Mütəxəssislər vurğulayırlar...
09 İyul 2026, 09:30
