Antibiotikləri yarıda kəsənlərin NƏZƏRİNƏ: Bədəndə bakteriya müqaviməti necə yaranır?
Tibb 10 Avqust 2026, 18:00
451
Səhhətimiz pisləşdikdə və ya həkim tərəfindən infeksion xəstəliklər zamanı antibiotik müalicəsi təyin edildikdə, bir çox xəstənin etdiyi ən böyük səhv özünü yaxşı hiss edən kimi dərmanın qəbulunu vaxtından əvvəl dayandırmaqdır. "Artıq qızdırmam düşüb, özümü yaxşı hiss edirəm, bədənimi zəhərləməyim" düşüncəsi ilə yarımçıq saxlanılan müalicə kursu qlobal səhiyyə üçün ən böyük təhlükələrdən birinə — antibiotik müqavimətinə (rezistentliyinə) yol açır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı xəbərdarlıq edir ki, bakteriyaların dərmanlara qarşı davamlılıq qazanması gələcəkdə sadə bir infeksiyanın belə müalicəolunmaz fatal xəstəliyə çevrilməsi riskini yaradır.
Bədəndə bakteriya müqavimətinin yaranması tam olaraq biologiyanın təbii seçmə mexanizminə dayanır. Antibiotik qəbul etməyə başladıqda, dərman ilk növbədə bədəndəki zəif vər həssas bakteriyaları məhv edir. Məhz bu mərhələdə (adətən müalicənin 2-ci və ya 3-cü günündə) xəstənin temperaturu düşür, ağrıları azalır və özünü gümrah hiss etməyə başlayır. Lakin bu, infeksiyanın tamamilə təmizlənməsi demək deyildir.
Əgər dərman qəbulu məhz bu kritik anda kəsilərsə, orqanizmdə aşağıdakı təhlükəli zəncirvari reaksiya baş verir:
Daxildə hələ tam ölməmiş, daha dözümlü vər mutasiyaya uğramış azsaylı bakteriyalar yaşamağa davam edir. Sağ qalan bu davamlı bakteriyalar sürətlə bölünərək çoxalır və zərbədən necə qorunduqlarına dair geni yeni nəsil bakteriyalara ötürürlər. Hətta bu genetik informasiyanı bədəndəki digər zərərsiz bakteriyalara da keçirə bilirlər. Xəstəlik bir neçə həftə sonra təkrar baş qaldırdıqda, əvvəlki antibiotik artıq həmin bakteriyalara heç bir təsir göstərmir. Çünki yeni bakteriya koloniyası həmin kimyəvi tərkibə tamamilə öyrəşib vər müqavimət qazanıb.
Nəticədə xəstəni müalicə etmək üçün daha güclü, ağır əks-təsirləri olan vər bahalı ikinci, üçüncü nəsil antibiotiklərə müraciət etmək məcburi olur.
Antibiotiklərdən istifadə edərkən ən vacib qayda həkimin təyin etdiyi gün sayına (məsələn, dəqiq 5, 7 vər ya 10 gün) tam riayət etməkdir. Şikayətlər tamamilə yox olsa belə, həkimin dediyi son doza qədər qəbul davam etdirilməlidir ki, bədəndə bir dənə belə dərmana davamlı bakteriya sağ qalmasın. Unutmayın ki, antibiotiklər virus mənşəli qrip və soyuqdəyməni müalicə etmir, yalnız bakterial infeksiyalara qarşı təsirlidir vər onlar hər xəstələnmədə özünütəyinat şəklində içilməməlidir.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Qan azlığı olanlar üçün xəbərdarlıq: Çayı yeməkdən nə qədər sonra içmək lazımdır?
Cəmiyyətimizdə süfrə arxasında yeməyi bitirən kimi dərhal isti çay içmək ən geniş yayılmış gündəlik vərdişlərdən biridir. Lakin xüsusilə anemiya (qan azlığı), xroniki yorğunluq və dəmir çatışmazlığından əziyyət çəkən şəxslər üçün bu vərdiş orqanizmə fayda vermək əvəzinə ciddi zərər vurur. Həkim-hematoloqlar və dietoloqlar xəbərdarlıq edirlər ki, yeməkdən dərhal sonra qəbul edilən çay həzm sisteminə daxil olan dəmir elementinin sorulmasını kəskin şəkildə bloklayır.Citypost.az xəbər verir ki, bu kimyəvi mənfi təsirin kökündə çayın tərkibindəki taninlər və polifenollar dayanır. Qida vasitəsilə qəbul etdiyimiz dəmir (xüsusilə bitki mənşəli qidalardakı dəmiri) mədə-bağırsaq traktında taninlərlə qarşılaşdıqda həll olunmayan mürəkkəb birləşmələr əmələ gətirir. Nəticədə bədən dəmiri mənimsəyə bilmir...
10 Avqust 2026, 14:58
Bel yırtığı əməliyyatsız müalicə oluna bilərmi? – Fizioterapevtlərin rəyi
Bel nahiyəsində başlayan kəskin ağrılar, ayağa vuran uyuşmalar və hərəkət məhdudiyyəti çox vaxt fəqərəarası disk yırtığının xəbərçisi olur. Bu diaqnozla qarşılaşan xəstələrin ağlına gələn ilk sual isə birmənalı olaraq "Cərrahi müdaxilə mütləqdirmi?" sualıdır. Tibb dünyasında aparılan müasir kliniki tədqiqatlar və təcrübəli fizioterapevtlərin rəyi göstərir ki, bel yırtığı diaqnozu qoyulan pasiyentlərin böyük əksəriyyətində əməliyyatsız, yəni konservativ müalicə üsulları ilə tam bərpa olunmaq mümkündür.Citypost.az xəbər verir ki, fizioterapevt vurğulayırlar ki, fəqərəarası disk yırtıqlarının 85-90 faizi cərrahiyyə əməliyyatına ehtiyac qalmadan sağaldıla bilir. Orqanizm yırtıq toxumasını zamanla özü soraraq kiçiltmə qabiliyyətinə (resorpsiya prosesinə) malikdir. Müalicənin uğuru xəstəliyin hansı mərhələdə aşkarlanmasından və pasiyentin həkim tövsiyələrinə...
10 Avqust 2026, 14:30
Göz təzyiqinin (Qlaukoma) gizli əlamətləri: Ağrısız başlayan görmə itkisi
Səssiz və hiss olunmadan irəliləyən xəstəliklər arasında görmə qabiliyyətini bərpaolunmaz dərəcədə məhv edən ən təhlükəli patologiyalardan biri qlaukomadır. Xalq arasında "göz təzyiqi" və ya "qara su" kimi tanınan bu xəstəlik ilk mərhələlərdə heç bir ağrı, qızartı və ya kəskin narahatlıq yaratmadığı üçün uzun müddət diaqnozsuz qalır. Oftalmoloqlar xəbərdarlıq edirlər ki, vaxtında aşkar edilməyən göz təzyiqi göz sinirinin tədricən sıxılaraq atrofiyaya uğramasına və nəticədə tam korluğa gətirib çıxarır.Citypost.az xəbər verir ki, fizioloji baxımdan gözün daxilində daimi olaraq xüsusi bir maye sirkulyasiya edir. Bu mayenin istehsalı ilə gözü tərk etməsi arasında balans pozulduqda — daxili kanalcıqlar tutulduqda — gözün daxilindəki təzyiq yüksəlməyə...
10 Avqust 2026, 08:00
Diş fırçasını neçə aydan bir dəyişmək lazımdır? – Təmiz görünən fırçada toplanan mikroskopik təhlükə
Ağız və diş sağlığına diqqət yetirənlərin böyük əksəriyyəti gün ərzində iki dəfə diş təmizləməyə vərdiş etsə də, istifadə olunan gigiyenik vasitənin — diş fırçasının istifadə müddətinə yetərincə önəm vermir. Hətta zahirən tamamilə təmiz, tükcükləri eybəcərləşməmiş görünən bir fırça belə, müəyyən müddətdən sonra dişlərinizi qorumaq əvəzinə, ağız boşluğuna milyonlarla mikrob daşıyan infeksiya ocağına çevrilə bilər. Stomatoloqlar və mikrobioloqlar xəbərdarlıq edirlər ki, fırçanın vaxtında yenilənməməsi diş əti xəstəliklərindən tutmuş, kariesin sürətlə yayılmasına qədər bir çox ciddi fəsadlara yol açır.Citypost.az xəbər verir ki, Dünya Stomatoloqlar Assosiasiyasının və tibb mütəxəssislərinin ümumi rəyinə əsasən, diş fırçası ən geci 2-3 aydan bir mütləq yenisi ilə əvəz...
07 Avqust 2026, 15:27
Yeməkdən dərhal sonra uzanmaq mədəyə necə təsir edir? – Reflüksün əsas yaranma səbəbi
Xüsusilə doyumlu və ağır şam yeməyindən sonra diqqəti çəkən ilk istək adətən divanda uzanmaq və ya dərhal yatağa keçib dincəlmək olur. Lakin mədə-bağırsaq xəstəlikləri üzrə mütəxəssislər və qastroenteroloqlar bildirirlər ki, yeməkdən dərhal sonra bədəni üfüqi vəziyyətə gətirmək həzm sisteminin təbii iş mexanizmini köklü şəkildə pozur. Bu zərərli vərdiş günümüzdə geniş yayılan, qida borusunun yanması və göynəməsi ilə müşayiət olunan gastroezofageal reflüks xəstəliyinin (GERD) ən əsas səbəblərindəndir.Citypost.az xəbər verir ki, anatomik baxımdan insan mədəsi qidaları həzm etmək üçün güclü hidroxlorid turşusu və fermentlər ifraz edən xüsusi bir orqandır. Qida borusu ilə mədənin birləşdiyi yerdə isə "sfinkter" adlanan, yalnız qida aşağı keçərkən...
07 Avqust 2026, 10:00
Qan analizi verməzdən əvvəl su içmək olarmı? – Nəticəni dəyişən nüanslar
Tibbi müayinələrdən keçərkən demək olar ki, hər birimizin qarşılaşdığı ilk tələb qan analizlərini səhər acqarına verməkdir. Lakin bir çox pasiyentin tərəddüd etdiyi və tez-tez yanlış anladığı mühüm bir sual var: Acqarına olmaq su içməyi də qadağan edir, yoxsa sadəcə qida qəbuluna şamil olunur? Həkimlər və laboratoriya mütəxəssisləri bildirirlər ki, prosedurdan əvvəl qəbul edilən suyun miqdarı və növü analizlərin dəqiqliyinə birbaşa təsir edən, nəticələri süni şəkildə dəyişə bilən kritik bir nüansdır.Citypost.az xəbər verir ki, fizioloji baxımdan analizdən öncə sadə, qazsız və əlavəsiz su içmək nəinki olar, hətta bir çox halda zəruridir. Orqanizm susuz qaldıqda (dehidratasiya baş verdikdə) qanın plazma hissəsi azalırvə...
07 Avqust 2026, 09:35
