Yeməkdən dərhal sonra uzanmaq mədəyə necə təsir edir? – Reflüksün əsas yaranma səbəbi
Tibb 07 Avqust 2026, 10:00
449
Xüsusilə doyumlu və ağır şam yeməyindən sonra diqqəti çəkən ilk istək adətən divanda uzanmaq və ya dərhal yatağa keçib dincəlmək olur. Lakin mədə-bağırsaq xəstəlikləri üzrə mütəxəssislər və qastroenteroloqlar bildirirlər ki, yeməkdən dərhal sonra bədəni üfüqi vəziyyətə gətirmək həzm sisteminin təbii iş mexanizmini köklü şəkildə pozur. Bu zərərli vərdiş günümüzdə geniş yayılan, qida borusunun yanması və göynəməsi ilə müşayiət olunan gastroezofageal reflüks xəstəliyinin (GERD) ən əsas səbəblərindəndir.
Citypost.az xəbər verir ki, anatomik baxımdan insan mədəsi qidaları həzm etmək üçün güclü hidroxlorid turşusu və fermentlər ifraz edən xüsusi bir orqandır. Qida borusu ilə mədənin birləşdiyi yerdə isə "sfinkter" adlanan, yalnız qida aşağı keçərkən açılan, digər vaxtlarda qapalı qalan əzələli halqa yerləşir. Dik oturduqda və ya ayaqda olduqda cazibə qüvvəsi mədədəki turşunu və həzm olunmaqda olan qidaları təbii olaraq aşağıda tutur. Lakin yeməkdən dərhal sonra uzandıqda cazibə qüvvəsinin bu qoruyucu təsiri aradan qalxır; mədədəki turşulu maye birbaşa sfinkter əzələsinə təzyiq göstərməyə başlayır.
Həmin təzyiq nəticəsində mədə qapaqcığı zəifləyir və ya aralanır, bu da mədə şirəsinin qida borusuna geriyə sızması ilə nəticələnir. Mədənin daxili divarları turşuya dözümlü qoruyucu qatla örtülsə də, qida borusu belə bir müdafiəyə malik deyildir. Qida borusuna sızan turşu oradakı həssas toxumaları yandırır, döş qəfəsinin arxasında kəskin göynəmə, ağıza acı suyun gəlməsi, boğazda quruluq, udqunma çətinliyi və hətta xroniki öskürək kimi diskomfort əlamətləri yaradır.
Mütəxəssislərin fikrincə, bu vəziyyətin tez-tez təkrar olunması qida borusunun iltihablanmasına (ezofagit), gələcəkdə isə divarlarda xoraların və daralmaların yaranmasına yol aça bilər. Həmçinin, uzandıqda həzm prosesi zəiflədiyi üçün mədədə ağırlaşma, köp və qaz toplanması kəskin şəkildə artır, bu da yuxunun keyfiyyətini aşağı salaraq səhər yorğunluqla oyanmağa səbəb olur.
Reflüks riskini sıfıra endirmək və həzmi rahatlatmaq üçün qida qəbulu ilə yuxu və ya uzanma arasında ən azı 2-3 saatlıq vaxt məsafəsi saxlamaq lazımdır. Yeməkdən sonra yüngül templə gəzmək həzmi sürətləndirir, oturarkən isə dik duruşu qorumaq mədəyə düşən fiziki təzyiqi azaldır. Əgər axşam saatlarında uzanmaq məcburiyyətindəsinizsə, baş və bədənin üst hissəsini təxminən 15-20 santimetr yuxarıda saxlayan xüsusi yastıqlardan istifadə etmək turşunun geriyə sızmasının qarşısını almaq üçün ən effektiv köməkçi addımdır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Qan analizi verməzdən əvvəl su içmək olarmı? – Nəticəni dəyişən nüanslar
Tibbi müayinələrdən keçərkən demək olar ki, hər birimizin qarşılaşdığı ilk tələb qan analizlərini səhər acqarına verməkdir. Lakin bir çox pasiyentin tərəddüd etdiyi və tez-tez yanlış anladığı mühüm bir sual var: Acqarına olmaq su içməyi də qadağan edir, yoxsa sadəcə qida qəbuluna şamil olunur? Həkimlər və laboratoriya mütəxəssisləri bildirirlər ki, prosedurdan əvvəl qəbul edilən suyun miqdarı və növü analizlərin dəqiqliyinə birbaşa təsir edən, nəticələri süni şəkildə dəyişə bilən kritik bir nüansdır.Citypost.az xəbər verir ki, fizioloji baxımdan analizdən öncə sadə, qazsız və əlavəsiz su içmək nəinki olar, hətta bir çox halda zəruridir. Orqanizm susuz qaldıqda (dehidratasiya baş verdikdə) qanın plazma hissəsi azalırvə...
07 Avqust 2026, 09:35
Telefonun ekranına baxarkən boyun ağrıları: "Rəqəmsal duruş" pozuntusundan necə qorunmalı?
Müasir dövrdə smartfon və planşetlərin gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilməsi insan sağlamlığında yeni bir tibbi problemin — "rəqəmsal boyun" (text neck) sindromunun sürətlə yayılmasına səbəb olub. Çoxumuz gün ərzində saatlarla telefon ekranına baxarkən başımızı irəli və aşağı əyirik. İlk baxışda sadə bir duruş vərdişi kimi görünən bu hal əslində onurğanın boyun şöbəsinə normadan dəfələrlə artıq yük salır. Nevroloqlar və ortopedlər xəbərdarlıq edirlər ki, uzun müddət davam edən bu pozuntu xroniki ağrılara, qamətin deformatisiyasına və hətta fəqərəarası disklərin vaxtından əvvəl yeyilməsinə gətirib çıxarır.Citypost.az xəbər verir ki, fizioloji nöqtəyi-nəzərdən insan başının orta çəkisi neytral (düz) vəziyyətdə təxminən 4,5–5,5 kiloqram təşkil edir. Lakin...
07 Avqust 2026, 08:33
Səhər acqarına çay və qəhvə içmək: Mədə şirəsinin tarazlığını pozan vərdiş
Səhər yuxudan oyanan kimi ilk iş olaraq bir fincan tünd çay və ya ətirli qəhvə içmək müasir insanın ən geniş yayılmış gündəlik rutinlərindən biridir. Çox vaxt bu vərdiş gümrahlaşmaq, yuxunu dağıtmaq və günə enerjili başlamaq üçün ən sürətli yol kimi görülür. Lakin qastroenteroloqlar və dietoloqlar xəbərdarlıq edirlər ki, hələ heç nə yemədən, tamamilə boş mədəyə kofeinli içkilər qəbul etmək həzm sisteminin, xüsusilə də mədə şirəsinin təbii pH balansını köklü şəkildə pozan zərərli bir vərdişdir.Citypost.az xəbər verir ki, fizioloji baxımdan səhər saatlarında mədə artıq uzunmüddətli ac qaldığı üçün daxilində müəyyən qədər təbii mədə turşusu (hidroxlorid turşusu) toplanır. Bu vəziyyətdə mədəyə kofein,...
06 Avqust 2026, 20:25
Gecə saatlarında qan təzyiqinin düşməsi nəyi göstərir?
İnsan orqanizmi günün 24 saatı boyunca bioloji ritmlərə (sirkad ritmlər) uyğun şəkildə fəaliyyət gösterir. Bu ritmlərin ən vacib göstəricilərindən biri də qan təzyiqinin (təzyiqin) sutka ərzindəki dəyişmə dinamikasıdır. Sağlam bir insanda gecə yuxusu zamanı bədənin istirahət rejiminə keçməsi, sinir sisteminin sakitləşməsi və metabolizmin yavaşlaması nəticəsində qan təzyiqinin gündüz göstəriciləri ilə müqayisədə bir qədər aşağı düşməsi tamamilə təbii və gözlənilən bir fizioloji prosesdir. Kardiologiya elmində bu təbii azalma "dipping" (gecə enməsi) fenomeni adlanır və sağlam ürək-damar sisteminin əsas göstəricilərindən biri hesab olunur.Citypost.az xəbər verir ki, kardioloqların rəyinə görə, gecə saatlarında arteriyal təzyiqin gündüzki göstəricilərdən təxminən 10% ilə 20% arasında düşməsi normadır....
06 Avqust 2026, 12:32
Böyrək sağlamlığını qoruyan ən sadə qida
İnsan orqanizminin ən kritik süzgəci sayılan böyrəklər hər gün təxminən 180 litr qanı süzərək zərərli maddələri, toksinləri və artıq mayeni bədəndən kənarlaşdırır. Müasir dövrdə düzgün olmayan qidalanma, həddindən artıq duz qəbulu, az su içmək və xroniki stres bu həyati orqanın yükünü dəfələrlə artırır. Bir çox insan böyrək sağlamlığını qorumaq üçün bahalı dərmanlara və ya mürəkkəb detoks proqramlarına müraciət etsə də, nefrologiya və fitoterapiya mütəxəssislərinin fikrincə, cavab çox vaxt gündəlik süfrələrimizdə yer alan sadə göyərtilərdə və xüsusilə onların toxumlarında gizlənir.Citypost.az xəbər verir ki, böyrək toxumlarını təmizləmək və süzgəc funksiyasını bərpa etmək üçün təbiətin təqdim etdiyi ən güclü və əlçatan vasitələrdən biri...
06 Avqust 2026, 09:29
Smartfonun ekran işığını tam söndürmək gözü qoruyurmu? – Qaranlıqda oxumağın görməyə təsiri
Gecə saatlarında, xüsusilə işıqlar söndükdən sonra smartfondan istifadə etmək müasir insanın ən geniş yayılmış vərdişlərindən birinə çevrilib. Bir çox istifadəçi gözlərini qorumaq və ya yorğunluğu azaltmaq məqsədilə ekranın parlaqlığını maksimum dərəcədə endirir, hətta "gecə rejimi" (Dark Mode) funksiyasını aktivləşdirir. İlk baxışda işığı tam söndürməyin gözləri parlaq şüalardan qoruduğu düşünülsə də, oftalmologiya və neyrobiologiya mütəxəssislərinin xəbərdarlıqları tamamilə əks mənzərəni ortaya qoyur: zifiri qaranlıqda minimum parlaqlıqla belə ekrana baxmaq göz sağlamlığı üçün ciddi risklər yaradır.Citypost.az xəbər verir ki, qaranlıq mühitdə smartfona baxarkən insan gözündə mürəkkəb fizioloji proseslər baş verir. İşıq azaldıqca göz bəbəyi (pupil) daha çox işıq toplamaq üçün avtomatik olaraq genişlənir....
06 Avqust 2026, 09:04
