Yeməkdən dərhal sonra uzanmaq mədəyə necə təsir edir? – Reflüksün əsas yaranma səbəbi
Tibb 07 Avqust 2026, 10:00
2956
Xüsusilə doyumlu və ağır şam yeməyindən sonra diqqəti çəkən ilk istək adətən divanda uzanmaq və ya dərhal yatağa keçib dincəlmək olur. Lakin mədə-bağırsaq xəstəlikləri üzrə mütəxəssislər və qastroenteroloqlar bildirirlər ki, yeməkdən dərhal sonra bədəni üfüqi vəziyyətə gətirmək həzm sisteminin təbii iş mexanizmini köklü şəkildə pozur. Bu zərərli vərdiş günümüzdə geniş yayılan, qida borusunun yanması və göynəməsi ilə müşayiət olunan gastroezofageal reflüks xəstəliyinin (GERD) ən əsas səbəblərindəndir.
Citypost.az xəbər verir ki, anatomik baxımdan insan mədəsi qidaları həzm etmək üçün güclü hidroxlorid turşusu və fermentlər ifraz edən xüsusi bir orqandır. Qida borusu ilə mədənin birləşdiyi yerdə isə "sfinkter" adlanan, yalnız qida aşağı keçərkən açılan, digər vaxtlarda qapalı qalan əzələli halqa yerləşir. Dik oturduqda və ya ayaqda olduqda cazibə qüvvəsi mədədəki turşunu və həzm olunmaqda olan qidaları təbii olaraq aşağıda tutur. Lakin yeməkdən dərhal sonra uzandıqda cazibə qüvvəsinin bu qoruyucu təsiri aradan qalxır; mədədəki turşulu maye birbaşa sfinkter əzələsinə təzyiq göstərməyə başlayır.
Həmin təzyiq nəticəsində mədə qapaqcığı zəifləyir və ya aralanır, bu da mədə şirəsinin qida borusuna geriyə sızması ilə nəticələnir. Mədənin daxili divarları turşuya dözümlü qoruyucu qatla örtülsə də, qida borusu belə bir müdafiəyə malik deyildir. Qida borusuna sızan turşu oradakı həssas toxumaları yandırır, döş qəfəsinin arxasında kəskin göynəmə, ağıza acı suyun gəlməsi, boğazda quruluq, udqunma çətinliyi və hətta xroniki öskürək kimi diskomfort əlamətləri yaradır.
Mütəxəssislərin fikrincə, bu vəziyyətin tez-tez təkrar olunması qida borusunun iltihablanmasına (ezofagit), gələcəkdə isə divarlarda xoraların və daralmaların yaranmasına yol aça bilər. Həmçinin, uzandıqda həzm prosesi zəiflədiyi üçün mədədə ağırlaşma, köp və qaz toplanması kəskin şəkildə artır, bu da yuxunun keyfiyyətini aşağı salaraq səhər yorğunluqla oyanmağa səbəb olur.
Reflüks riskini sıfıra endirmək və həzmi rahatlatmaq üçün qida qəbulu ilə yuxu və ya uzanma arasında ən azı 2-3 saatlıq vaxt məsafəsi saxlamaq lazımdır. Yeməkdən sonra yüngül templə gəzmək həzmi sürətləndirir, oturarkən isə dik duruşu qorumaq mədəyə düşən fiziki təzyiqi azaldır. Əgər axşam saatlarında uzanmaq məcburiyyətindəsinizsə, baş və bədənin üst hissəsini təxminən 15-20 santimetr yuxarıda saxlayan xüsusi yastıqlardan istifadə etmək turşunun geriyə sızmasının qarşısını almaq üçün ən effektiv köməkçi addımdır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Qulaqlarımızı pambıq çubuqla təmizləmək doğrudurmu? – həkimdən AÇIQLAMA
Qulaq gigiyenası ilə bağlı cəmiyyətdə ən geniş yayılmış vərdişlərdən biri qulaq kanalının pambıq çubuqlarla təmizlənməsidir. Bir çox insan qulaqda kir gördükdə və ya qulağında narahatlıq hiss etdikdə pambıq çubuqdan istifadə edir. Halbuki mütəxəssislər qulaq kanalının içərisinə pambıq çubuq və digər əşyaların salınmasının düzgün olmadığını bildirirlər. Çünki qulaq kiri insan orqanizmi üçün lazımsız və atılmalı bir maddə deyil, əksinə, qulaq kanalını qoruyan təbii mexanizmlərdən biridir.Məsələ ilə bağlı LOR həkimi Gülayə Səfərova Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, insanların “qulaq çöpü” adlandırdığı pambıq çubuqlar əslində qulaq kanalının dərinliyini təmizləmək üçün nəzərdə tutulmayıb. Onun sözlərinə görə, bu vasitələrdən qulaq kanalının daxilində istifadə etmək əvəzinə qulağın...
22 Sentyabr 2026, 11:20
Kimlər “gizli şəkər” riski altındadır? – Endokrinoloqdan AÇIQLAMA
Şəkərli diabet uzun müddət heç bir aşkar əlamət vermədən inkişaf edə bilər. İnsan özünü sağlam hiss etdiyi halda qanında qlükoza səviyyəsinin normadan yüksək olması və artıq diabet həddinə çatmaması isə tibbdə əsasən prediabet kimi qiymətləndirilir. Cəmiyyətdə buna bəzən “gizli şəkər” də deyilir. Məhz bu səbəbdən risk qrupunda olan insanların vaxtında müayinədən keçməsi və qan şəkərinin nəzarətdə saxlanılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.Məsələ ilə bağlı endokrinoloq Fərid Bayramov Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, “gizli şəkər” hesab edilən prediabeti yalnız müəyyən simptomlara əsasən müəyyənləşdirmək mümkün deyil. Bir çox insanda bu vəziyyət uzun müddət heç bir ciddi şikayət yaratmaya bilər. Buna görə də risk faktorlarının mövcudluğu...
22 Sentyabr 2026, 10:12
Vitaminləri özbaşına qəbul etmək təhlükəlidirmi?
Son illərdə vitamin və müxtəlif qida əlavələrindən istifadə xüsusilə geniş yayılıb. İnsanlar bəzən analiz vermədən, həkim məsləhəti almadan və orqanizmdə həmin vitaminə həqiqətən ehtiyac olub-olmadığını müəyyənləşdirmədən müxtəlif preparatlar qəbul etməyə başlayırlar. Xüsusilə D vitamini ilə bağlı “qış boyu qəbul etmək lazımdır”, “çox içsəm daha yaxşı təsir edər” və ya “profilaktika üçün davamlı istifadə etmək olar” kimi yanaşmalara tez-tez rast gəlinir. Halbuki vitaminlərin orqanizm üçün vacib olması onların nəzarətsiz və istənilən dozada qəbul edilə biləcəyi anlamına gəlmir.Endokrinoloq İnci Şabanlı Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, vitamin preparatlarının da həkim nəzarəti altında qəbul edilməsi vacibdir. Onun sözlərinə görə, insanlarda bəzən vitaminləri dərman kimi deyil,...
21 Sentyabr 2026, 11:00
Fiziki iş və oturaq həyat tərzi hansı xəstəliklərə səbəb ola bilər? – Radioloqdan AÇIQLAMA
İstər ağır fiziki iş görən, istərsə də günün böyük hissəsini oturaq vəziyyətdə keçirən insanların dayaq-hərəkət sistemi ilə bağlı müxtəlif problemlərlə qarşılaşması mümkündür. Uzun müddət eyni vəziyyətdə qalmaq, düzgün olmayan oturuş, ağır yük qaldırmaq, təkrarlanan hərəkətlər və fiziki yüklənmənin düzgün bölüşdürülməməsi bel, boyun, oynaq və əzələ problemlərinin yaranmasına və ya mövcud narahatlıqların artmasına səbəb ola bilər. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, bel ağrısı dünyada əlilliyin əsas səbəblərindən biridir və halların təxminən 90 faizi spesifik bir səbəblə əlaqələndirilməyən qeyri-spesifik bel ağrısıdır.Radioloq Emin Hacıyev Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, fiziki şəraitdə çalışan insanların sağlamlıq vəziyyətinin qiymətləndirilməsində ilk növbədə şikayətlərin xarakteri və klinik müayinə nəzərə...
21 Sentyabr 2026, 10:00
Biopsiya təyin olunubsa, bu, xərçəng deməkdir? – Dermatoloqdan AÇIQLAMA
“Doktor, əgər mənə biopsiya təyin etmisinizsə, deməli, xərçəngdən şübhələnirsiniz?” Bu sual dermatoloqlara müraciət edən pasiyentlərin ən çox yaşadığı narahatlıqlardan biridir. Biopsiya sözü bir çox insanda avtomatik olaraq xərçənglə əlaqələndirilir və həkimin bu müayinəni istəməsi pasiyentdə ciddi qorxu yarada bilir. Halbuki dəri biopsiyasının məqsədi yalnız xərçəng axtarmaq deyil. Bu prosedur dəridə baş verən prosesin mikroskopik səviyyədə araşdırılması və diaqnozun dəqiqləşdirilməsi üçün istifadə olunan mühüm diaqnostik üsullardan biridir.Citypost.az xəbər verir ki, dermatoloqlar bildirirlər ki, dəri xəstəliklərinin əhəmiyyətli bir hissəsi yalnız xəstənin dərisinə baxmaqla tam dəqiqliklə müəyyən edilə bilər. Lakin bəzi hallarda müxtəlif xəstəliklərin klinik görünüşləri bir-birinə çox bənzəyir. Qızartı, qabıqlanma, qaşınma, səpkilər,...
21 Sentyabr 2026, 09:00
Səhər yuxudan yorğun oyanırsınızsa, səbəbi bu ola bilər – MÜTƏXƏSSİSLƏR AÇIQLADI
Səhər yuxudan oyandıqdan sonra özünü dincəlmiş deyil, əksinə yorğun, halsız və enerjisiz hiss etmək bir çox insanın qarşılaşdığı problemdir. Bəzən bu vəziyyət gec yatmaq, yuxu rejiminin pozulması, stress və ya gün ərzində həddindən artıq yorulmaqla əlaqəli ola bilər. Lakin səhər yorğunluğu davamlı xarakter daşıyırsa, gün ərzində insanın fəaliyyətinə mane olursa və kifayət qədər yatmasına baxmayaraq aradan qalxmırsa, bunun arxasında müəyyən sağlamlıq problemi də dayana bilər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, davamlı yorğunluğun səbəbləri müxtəlifdir. Yuxunun keyfiyyətsiz olması, gecə ərzində tez-tez oyanmaq, yuxusuzluq, qeyri-sağlam qidalanma, fiziki aktivliyin azlığı və stress ən çox rast gəlinən səbəblər sırasındadır. Bununla yanaşı, qanazlığı, şəkərli...
18 Sentyabr 2026, 11:00
