Diş çəkiləndən sonra edilən ən böyük səhv nədir? – Stomatoloqdan AÇIQLAMA
Tibb 07 Oktyabr 2026, 08:30
133
Diş ağrısı və ya ciddi diş problemi ilə üzləşən insanların bir qismi üçün dişin çəkilməsi problemin birdəfəlik həlli kimi görünür. Pasiyent düşünür ki, ağrıya səbəb olan diş artıq yoxdur və deməli, məsələ də bununla bitib. Lakin mütəxəssislər bildirirlər ki, dişin çəkilməsi müalicə prosesinin son mərhələsi deyil. Əksinə, bəzi hallarda bundan sonra ağız və diş sağlamlığı baxımından mühüm qərarlar vermək lazım gəlir.Xüsusilə çəkilmiş dişin yerində uzun müddət boşluğun saxlanılması gələcəkdə müəyyən problemlərə səbəb ola bilər. Dişin kökü artıq çənə sümüyünə təzyiq göstərmədiyi üçün həmin nahiyədə sümük toxumasının həcmi zaman keçdikcə azala, sümükdə atrofiya baş verə bilər. Bu isə gələcəkdə həmin nahiyəyə implant yerləşdirilməsini daha mürəkkəb hala gətirə bilər.
Mövzu ilə bağlı Citypost.az-a açıqlamasında stomatoloq Məsut Murad bildirib ki, pasiyentlərin diş çəkdirildikdən sonra yol verdiyi əsas səhvlərdən biri çəkilmiş dişin yerində yaranan boşluğu uzun müddət nəzarətsiz saxlamaqdır.
Stomatoloqun sözlərinə görə, pasiyentlərin böyük bir hissəsi diş çəkildikdən sonra problemin tamamilə həll olunduğunu düşünür: “Diş çəkiləndən sonra pasiyentlərin çoxu eyni səhvi edir. Lakin bunun fərqində olmurlar. Düşünürlər ki, dişi çəkdirdik, problem artıq həll olundu. Amma bu belə deyil. Dişin çəkilməsi həmin dişlə bağlı ağrını və ya infeksiyanı aradan qaldıra bilər, lakin ağız boşluğunda yaranan boşluq ayrıca problemdir və gələcək üçün planlaşdırılmalıdır.Çünki diş çəkildikdən sonra həmin nahiyədə çənə sümüyünün təbii quruluşunda dəyişikliklər başlayır. Diş kökü artıq sümüyə əvvəlki kimi funksional yük vermədiyi üçün sümük toxumasının həcmi zaman keçdikcə azala bilər. Bu proses sümük rezorbsiyası və atrofiya kimi qiymətləndirilir. Xüsusilə uzun müddət dişsiz qalan nahiyələrdə sümük həcminin azalması gələcəkdə implant müalicəsini çətinləşdirə bilər”.
Məsut Murad qeyd edib ki, diş çəkilən kimi hər bir pasiyentə mütləq dərhal implant qoyulmalıdır demək də doğru deyil. İmplantasiya üçün ən uyğun vaxt və üsul xəstənin fərdi vəziyyətindən asılıdır.
“Burada əsas məsələ pasiyentin dişi çəkildikdən sonra gələcək planını əvvəlcədən müəyyənləşdirməsidir. Bəzi hallarda implant diş çəkilən gün və ya erkən mərhələdə yerləşdirilə bilər. Bəzi hallarda isə əvvəlcə toxumaların sağalmasını gözləmək lazım gəlir. Əgər sümük və yumşaq toxuma itkisi varsa, əlavə prosedurlara ehtiyac yarana bilər.Ona görə də ‘indi boş qalsın, bir neçə ildən sonra implant etdirərəm’ yanaşması hər zaman düzgün deyil. Zaman keçdikcə həmin nahiyədə sümük həcminin azalması implantasiya prosesini daha mürəkkəb və bəzi hallarda daha uzunmüddətli edə bilər”.
Stomatoloqun sözlərinə görə, çəkilmiş dişin yerində yaranan boşluq yalnız estetik problem də deyil. Dişlərin ağız boşluğunda müəyyən funksional əlaqəsi var və bir dişin itirilməsi zamanla digər dişlərin vəziyyətinə də təsir göstərə bilər.
“Dişlərin hər birinin ağız boşluğunda öz funksiyası var. Bir diş itirildikdə həmin nahiyədə boşluq yaranır. Uzun müddət bu boşluq saxlanıldıqda qonşu dişlər müəyyən qədər boşluğa doğru hərəkət edə bilər. Qarşı çənədəki dişdə də həmin boşluğa doğru dəyişikliklər baş verə bilər. Nəticədə dişlərin sıralanması və dişləmə münasibəti dəyişə bilər.Bu, bütün pasiyentlərdə eyni şəkildə baş vermir. Lakin diş itkisini sadəcə estetik məsələ kimi qəbul etmək düzgün deyil. Çeynəmə funksiyası, dişləmə və ümumi ağız sağlamlığı da nəzərə alınmalıdır”.
Məsut Murad bildirib ki, xüsusilə arxa dişlərin itirilməsinə bəzi pasiyentlər əhəmiyyət vermirlər. Onlar həmin dişlərin görünmədiyini əsas gətirərək uzun müddət müalicəni təxirə salırlar. Lakin arxa dişlərin də çeynəmə prosesində mühüm rolu var.
“Pasiyentlər bəzən ön dişlərini daha çox düşünürlər, çünki estetik baxımdan görünür. Arxa diş çəkildikdə isə ‘onsuz da görünmür’ deyərək müalicəni təxirə salırlar. Halbuki arxa dişlər çeynəmə funksiyası üçün çox vacibdir. Bir və ya bir neçə dişin uzun müddət olmaması çeynəmə yükünün digər dişlər arasında qeyri-bərabər bölünməsinə səbəb ola bilər.Buna görə diş çəkildikdən sonra əsas məsələ yalnız ağrının keçməsi deyil. Pasiyent növbəti mərhələni də stomatoloqla müzakirə etməlidir”.
Həmçinin oxuyun
Həkim vurğulayıb ki, implant müalicəsinin mümkün olub-olmaması və nə vaxt aparılması müxtəlif amillərdən asılıdır. Pasiyentin yaşı, ümumi sağlamlıq vəziyyəti, ağız boşluğunun vəziyyəti, sümük həcmi və keyfiyyəti, diş əti problemləri, çəkilən dişin yerləşdiyi nahiyə və digər faktorlar nəzərə alınır.
“İmplant hər bir pasiyent üçün eyni qaydada planlaşdırılmır. İmplantasiya öncəsi müayinə aparılır, lazım gəldikdə rentgen və ya üçölçülü görüntüləmə vasitəsilə sümük toxumasının vəziyyəti qiymətləndirilir. Əgər sümük kifayət qədərdirsə, implantasiya daha sadə şəkildə planlaşdırıla bilər. Sümük həcmi azalıbsa, əlavə sümük artırılması kimi prosedurlara ehtiyac yarana bilər.Ona görə də pasiyent diş çəkildikdən sonra illərlə gözləyib daha sonra həkimə müraciət etdikdə, əvvəlcə itirilmiş sümük həcminin bərpasına ehtiyac yarana bilər. Bu da həm müalicə müddətini, həm də prosesin mürəkkəbliyini artıra bilər”.
Məsut Murad diş çəkilərkən də gələcək müalicənin nəzərə alınmasının vacibliyini qeyd edib:“Diş çəkiləcəksə, mümkün olduğu qədər gələcək plan da həmin mərhələdə düşünülməlidir. Bəzi hallarda diş çəkimi zamanı alveol sümüyünün qorunmasına yönəlmiş prosedurlar tətbiq edilə bilər. Bunun məqsədi gələcək implantasiya üçün sümük və toxuma şəraitini mümkün qədər qorumaqdır. Amma bunun hər pasiyent üçün lazım olub-olmadığını yalnız klinik müayinə əsasında həkim müəyyən edə bilər”.
Stomatoloq pasiyentləri özbaşına qərar verməməyə və diş çəkildikdən sonra mütləq stomatoloqla gələcək müalicə planını müzakirə etməyə çağırıb:“Əgər dişiniz çəkilibsə, boşluğu uzun müddət sadəcə gözlətməkdənsə, gələcək planınızı indidən müəyyənləşdirin. Bu, mütləq həmin gün implant qoyulmalıdır demək deyil. Sadəcə olaraq, həkimlə məsləhətləşərək sizin üçün hansı variantın daha uyğun olduğunu əvvəlcədən bilmək lazımdır.Bəzi pasiyentlər üçün implant, bəziləri üçün körpü, digər hallarda isə çıxarılan protez uyğun seçim ola bilər. Burada əsas məqsəd itirilmiş dişin funksiyasını və ağız sağlamlığını mümkün qədər düzgün şəkildə bərpa etməkdir”.
Mütəxəssis sonda bildirib ki, diş çəkildikdən sonra yaranan boşluğa laqeyd yanaşmaq gələcəkdə daha mürəkkəb müalicə ehtiyacına səbəb ola bilər. Buna görə də diş itkisi ilə bağlı qərar yalnız həmin günün problemini həll etmək kimi qiymətləndirilməməli, uzunmüddətli ağız və diş sağlamlığı baxımından planlaşdırılmalıdır.
“Pasiyentlərə tövsiyəm budur: diş çəkdirdikdən sonra ‘problem bitdi’ deyə düşünməsinlər. Dişin itirilməsi ilə başqa bir mərhələ başlayır. Həmin boşluğun gələcəkdə necə bərpa olunacağı barədə stomatoloqla vaxtında danışmaq lazımdır. Vaxtında planlaşdırılan müalicə sonrakı mərhələlərdə yarana biləcək çətinliklərin qarşısını almağa və daha uyğun müalicə variantının seçilməsinə kömək edə bilər”.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Panik atakdır, yoxsa ürək xəstəliyi? – Nevroloqdan AÇIQLAMA
Ürək döyüntüsünün qəfil sürətlənməsi, sinədə sıxılma, nəfəs darlığı, boğulma hissi, başgicəllənmə və güclü qorxu... Bu əlamətlər bir çox insan üçün ilk növbədə ürək xəstəliyini düşündürür. Xüsusilə şikayətlər qəfil başladıqda pasiyent ciddi təhlükə ilə üzləşdiyini düşünə və təşvişə düşə bilər. Lakin eyni əlamətlərin bir qismi panik atak zamanı da müşahidə oluna bilər.Məhz bu səbəbdən ürək xəstəliyi ilə panik atakın əlamətlərini yalnız pasiyentin öz müşahidəsinə əsasən ayırmaq düzgün deyil. Eyni şikayətin müxtəlif səbəblərdən yarana bilməsi diaqnostik yanaşmanı daha da vacib edir. Xüsusilə ilk dəfə meydana çıxan sinə ağrısı, nəfəs darlığı və ya ürəkdöyünmə hallarında insan bunun sadəcə panik atak olduğunu düşünərək həkimə...
08 Oktyabr 2026, 08:30
8 saat yatırsınız, amma səhər yorğun oyanırsınız? – Səbəblər AÇIQLANDI
Gecə kifayət qədər yatmasına baxmayaraq səhər özünü yorğun, halsız və enerjisiz hiss edən insanların sayı az deyil. Bir çox insan bunu gün ərzində çox işləmək, stress və ya yuxusuzluqla əlaqələndirir. Lakin gecə 7-8 saat yatıldığı halda səhər davamlı olaraq yorğun oyanmaq hər zaman yuxunun müddəti ilə bağlı olmaya bilər. Bəzi hallarda əsas problem yuxunun keyfiyyətinin aşağı olması və ya orqanizmdə müəyyən sağlamlıq probleminin mövcudluğu ilə əlaqəli ola bilər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, insanın neçə saat yatmasından əlavə, həmin müddətdə yuxunun nə qədər fasiləsiz və bərpaedici olması da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Yuxu tez-tez bölünürsə və ya orqanizmin normal istirahətinə mane...
07 Oktyabr 2026, 10:30
Skoliozu evdə necə aşkar etmək olar? – Travmatoloq-ortopeddən AÇIQLAMA
Uşaqlarda onurğa əyriliklərinin vaxtında aşkar edilməsi gələcəkdə yarana biləcək problemlərin qarşısının alınması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Xüsusilə skoliozun ilkin mərhələlərində bəzi əlamətlər gözə çox dəyməyə bilər. Bu səbəbdən valideynlərin uşağın bədən quruluşunda və duruşunda yaranan dəyişikliklərə diqqət etməsi vacib hesab olunur.Bəs valideynlər skoliozun ilkin əlamətlərini ev şəraitində necə müşahidə edə bilərlər?Mövzu ilə bağlı Citypost.az-a açıqlamasında travmatoloq-ortoped İsmayıl Məhərrəmli bildirib ki, valideynlərin uşaqların onurğa və bədən simmetriyasına vaxtaşırı diqqət yetirməsi erkən şübhələnmə baxımından faydalı ola bilər. Onun sözlərinə görə, ev şəraitində aparılan belə müşahidə həkim müayinəsini əvəz etmir, lakin müəyyən dəyişiklikləri erkən görməyə və vaxtında mütəxəssisə müraciət etməyə kömək edə bilər.“Skoliozun...
07 Oktyabr 2026, 09:30
Uşaqlarda öskürəyi dərhal kəsmək doğrudurmu? – Pediatrdan AÇIQLAMA
Uşaqlarda öskürək valideynləri ən çox narahat edən simptomlardan biridir. Xüsusilə gecə saatlarında uşağın ardıcıl öskürməsi valideynlərdə narahatlıq yaradır və bir çox hallarda ilk olaraq öskürəyi dayandıran dərmanlara müraciət edilir. Lakin mütəxəssislər bildirirlər ki, öskürək hər zaman aradan qaldırılması lazım olan problem deyil. Əksinə, bir çox hallarda öskürək orqanizmin özünü qoruma mexanizmlərindən biridir.Mövzu ilə bağlı Citypost.az-a açıqlamasında pediatr Nərmin Quluzadə bildirib ki, öskürəyin müalicəsində əsas məqsəd yalnız simptomu dayandırmaq deyil, onun yaranmasına səbəb olan amili müəyyənləşdirmək və həmin səbəbi aradan qaldırmaqdır.Pediatrın sözlərinə görə, tənəffüs yollarında mikroorqanizmlər, selik, bəlğəm və digər qıcıqlandırıcı maddələr olduqda orqanizm onları xaric etmək üçün öskürək refleksindən istifadə...
07 Oktyabr 2026, 08:30
Herpes ömürlük qalır? – Həkimdən AÇIQLAMA
Dodaqda və ya bədənin digər nahiyələrində herpes səpkilərinin yaranması bir çox insanda narahatlıq və suallar doğurur. Xüsusilə səpkilər təkrarlandıqda insanlar herpes virusunun orqanizmdən tamamilə yox olub-olmadığını və bu xəstəliyin ömürlük davam edib-etmədiyini düşünürlər. Herpeslə bağlı ən çox maraq doğuran məqamlardan biri də virusun orqanizmə daxil olduqdan sonra nə qədər müddət qalması və hansı hallarda yenidən aktivləşməsidir.Həkim-infeksionist Ziba Hüseynova Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, herpes virusu orqanizmə daxil olduqdan sonra sinir düyünlərində gizli şəkildə qala və müəyyən hallarda yenidən aktivləşə bilər. Lakin bu, herpesə yoluxan hər bir şəxsdə xəstəliyin mütləq ömür boyu səpkilər şəklində özünü göstərəcəyi anlamına gəlmir.Həkimin sözlərinə görə, bəzi insanlarda...
06 Oktyabr 2026, 11:27
Ağıl dişi nə zaman çəkilməlidir, nə zaman saxlanmalıdır? – Stomatoloqdan AÇIQLAMA
Ağıl dişləri ilə bağlı problemlər bir çox insanın qarşılaşdığı stomatoloji məsələlərdən biridir. Xüsusilə ağıl dişinin düzgün çıxmaması, diş ətində iltihab yaratması, qonşu dişlərə təzyiq göstərməsi və ağrıya səbəb olması pasiyentləri narahat edən əsas problemlər sırasındadır. Bu səbəbdən ağıl dişinin hər bir halda çəkilməli olduğu, yoxsa bəzi hallarda ağız boşluğunda saxlanmasının mümkünlüyü ilə bağlı suallar yaranır.Mövzu ilə bağlı Citypost.az-a açıqlamasında stomatoloq Vüsal Həsənli bildirib ki, ağıl dişinin çəkilib-çəkilməməsi hər pasiyent üçün fərdi şəkildə qiymətləndirilməlidir. Onun sözlərinə görə, ağıl dişi sağlam, düzgün yerləşmiş və funksionaldırsa, onu mütləq şəkildə çəkməyə ehtiyac olmaya bilər.Stomatoloq qeyd edib ki, ağıl dişi ağız boşluğunda tam şəkildə çıxıbsa,...
06 Oktyabr 2026, 10:21
