Ata-ananın əmlakında övladın sağlığında payı varmı? – Vəkildən AÇIQLAMA

Valideynlərin sağlığında övladların onların adına rəsmiləşdirilmiş əmlakdan pay tələb edib-edə bilməməsi cəmiyyətdə tez-tez müzakirə olunan hüquqi məsələlərdəndir. Xüsusilə ailədə bir neçə övlad olduqda ev, torpaq, bağ evi və digər daşınmaz əmlakın gələcəkdə kimə çatacağı ilə bağlı suallar yaranır. Bəzən övladlar ata və ya ananın mülkiyyətində olan əmlakın gələcək miras payına indidən sahib olduqlarını düşünürlər. Lakin qanunvericilik bu məsələdə miras hüququnun nə vaxt yarandığını konkret müəyyən edir.

Məsələ ilə bağlı vəkil Turan Abdullazadə Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, miras şəxsin ölümü ilə açılır. Yəni şəxsin sağlığında onun əmlakı üzərində övladların gələcək miras payına əsaslanan mülkiyyət hüququ yaranmır.

Vəkilin sözlərinə görə, vərəsəlik institutu birbaşa miras qoyanın ölümü ilə bağlıdır. Şəxs sağ olduğu müddətdə onun mülkiyyətində olan əmlak üzərində sahiblik və sərəncam hüququ həmin şəxsin özünə məxsusdur. Buna görə də övladın yalnız ata və ya ananın övladı olması faktı ona valideynin sağlığında həmin əmlakdan konkret pay tələb etmək hüququ vermir.

“Qanunvericilik buna çox açıq və aydın cavab verib. Miras şəxsin öldüyü anda, yəni şəxsin ölümü ilə açılır. Deməli, ümumiyyətlə, vərəsəlik, vəsiyyətnamə, qanun üzrə vərəsəlik – bunların hamısı şəxsin ölümü ilə bağlıdır. Ata-ana sağdırsa və övlad da yetkinlik yaşına çatıbsa, o, atasına və ya anasına deyə bilməz ki, burada mənim payım var. Yalnız ata və ya ana vəfat etdikdən sonra həmin şəxsin miras hüququ, vərəsəlik hüququ yaranır. O vaxta qədər isə övlad valideyninin mülkiyyətində olan əmlakdan miras payı tələb edə bilməz”, – deyə Turan Abdullazadə bildirib.

Vəkil qeyd edib ki, burada əsas məqam mülkiyyət hüququ ilə gələcək vərəsəlik hüququnun bir-birindən fərqləndirilməsidir. Ata və ya ananın adına olan ev, torpaq, bağ evi və digər əmlak onların sağlığında öz mülkiyyətlərində qalır. Övladların həmin əmlaka gələcəkdə vərəsə kimi sahib olmaq ehtimalı isə onların hazırda həmin əmlakın mülkiyyətçisi olması anlamına gəlmir.Başqa sözlə, bir şəxsin övladı olmaq həmin şəxsin sağlığında onun əmlakına avtomatik pay hüququ yaratmır. Valideyn öz əmlakı üzərində qanunla nəzərdə tutulan qaydada sərəncam verə, o cümlədən müəyyən hallarda onu sata, bağışlaya və ya vəsiyyət edə bilər. Bu zaman övladların sadəcə gələcək vərəsə statusuna malik olması valideynin mülkiyyət hüququnu aradan qaldırmır.

Turan Abdullazadənin sözlərinə görə, valideyn öz iradəsi ilə əmlakını övladlarından birinə sağlığında bağışlamaq istəyirsə, bunu qanunvericiliyin müəyyən etdiyi qaydada həyata keçirə bilər. Bu halda söhbət artıq mirasdan deyil, bağışlama əqdindən gedir. Əmlakın bağışlanması ilə mülkiyyət hüququnun başqa şəxsə keçməsi və bunun dövlət qeydiyyatına alınması ayrıca hüquqi prosedurlara tabedir.

Həmçinin oxuyun

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Məcburi Sevginin Qurbanları…

MEYXANAYA “YOX!” DEMƏYİN VAXTIDIR!  

Şahin Qurbanovdan xəbər var...  

“Amma ata-ana özü istəsə, övladına əmlak verə bilər. Bunun iki əsas yolu var. Birincisi, bağışlama yolu ilə. Yəni ata və ya ana sağlığında öz əmlakını övladına bağışlaya bilər. İkincisi isə vəsiyyətnamədir. Məsələn, ata vəsiyyətnamə ilə müəyyən edə bilər ki, Pirşağıda yerləşən bağ evimi övladlarımdan Vüsala vəsiyyət edirəm, digər əmlakımı isə Kərimə vəsiyyət edirəm. Bu halda şəxs öz iradəsini vəsiyyətnamədə ifadə etmiş olur”, – deyə vəkil vurğulayıb.

Ekspert bildirib ki, bağışlama ilə vəsiyyətnamə arasında mühüm hüquqi fərq var. Bağışlama zamanı əmlakın mülkiyyət hüququ, qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq, sağlığında digər şəxsə keçirilir. Vəsiyyətnamədə isə şəxs öz əmlakının ölümündən sonra kimə keçməsini müəyyən edir. Bu səbəbdən vəsiyyətnamənin mövcudluğu övladı həmin əmlakın dərhal mülkiyyətçisi etmir.

Vəkilin sözlərinə görə, valideynin vəsiyyətnamə tərtib etməsi gələcəkdə ailə daxilində yarana biləcək mübahisələrin qarşısının alınması baxımından da əhəmiyyət daşıya bilər. Xüsusilə bir neçə övladın olduğu ailələrdə əmlakın kimə və hansı qaydada keçəcəyinin əvvəlcədən müəyyən edilməsi sonradan yaranan fikir ayrılıqlarının azalmasına kömək edə bilər.Bununla belə, vəsiyyətnamənin mövcudluğu da bütün hallarda digər vərəsələrin hər hansı hüququnun tamamilə aradan qalxması demək deyil. Vərəsəlik münasibətlərində qanunla qorunan xüsusi hüquqlar və digər hüquqi hallar da nəzərə alına bilər. Bu səbəbdən konkret əmlakın bölüşdürülməsi və vərəsələrin hüquqlarının müəyyən edilməsi zamanı yalnız vəsiyyətnamənin olub-olmamasına deyil, işin bütün hüquqi hallarına baxılması tələb olunur.

Turan Abdullazadə əlavə edib ki, ailədə “bu ev gələcəkdə mənə qalacaq” və ya “mən valideynimin övladıyam, ona görə də indidən bu əmlakda payım var” yanaşması hüquqi baxımdan düzgün deyil. Valideyn sağ olduğu müddətdə onun mülkiyyətində olan əmlak üzərində əsas sərəncam hüququ mülkiyyətçiyə məxsusdur. Miras münasibətləri isə qanunvericiliyin müəyyən etdiyi qaydada yalnız miras qoyanın ölümü ilə yaranır.Bu baxımdan valideynlərin sağlığında övladların gələcək miras payını tələb etməsi mümkün deyil. Lakin valideyn öz iradəsi ilə əmlakını övladına bağışlaya və ya ölümündən sonra həmin əmlakın kimə keçəcəyini vəsiyyətnamə ilə müəyyən edə bilər. Konkret halda isə əmlakın hüquqi statusu, mülkiyyət sənədləri, vərəsələrin dairəsi və digər hallar nəzərə alınmalıdır

Yusif