Bitkilərin niyə tikanları var? – Səbəbi heç də düşündüyünüz kimi deyil
Maraqlı 09 Oktyabr 2026, 10:00
317
Bəzi bitkilərin niyə tikanlı olduğunu heç düşünmüsünüz? Tikanların yalnız əlimizə batıb bizi incitmək üçün olduğunu düşünürsünüzsə, yanılırsınız. Çünki bitkilərdə bu quruluşların yaranmasının arxasında milyonlarla il ərzində formalaşmış maraqlı uyğunlaşma mexanizmləri dayanır.
Citypost.az xəbər verir ki, ilk növbədə, tikanlar bir çox bitki üçün təbii müdafiə vasitəsidir. Otla qidalanan heyvanların bitkinin yarpaqlarını, gövdəsini və digər hissələrini asanlıqla yeməsinin qarşısını almağa kömək edir. Tikanlı bitkiyə yaxınlaşmaq və onu yemək heyvan üçün daha çətin və narahat olur. Beləliklə, bitki özünü canlılar tərəfindən yeyilməkdən müəyyən qədər qoruyur.Tikanların başqa mühüm funksiyası isə xüsusilə quraq ərazilərdə yaşayan bitkilərdə su itkisini azaltmaqdır. Məsələn, kaktuslarda yarpaqların tikanlara çevrilməsi bitkinin su itkisinin azalmasına imkan verən əsas uyğunlaşmalardan biridir. Çünki geniş səthə malik yarpaqların əvəzinə daha kiçik və xüsusi quruluşa malik tikanların olması buxarlanmanı əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdırır.
Bəzi tikanlar isə bitkinin ətraf mühitdə tutunmasına və böyüməsinə kömək edir. Xüsusilə dırmaşan bitkilərdə tikanlar qarmaq kimi fəaliyyət göstərərək yaxınlıqdakı budaqlara və digər səthlərə ilişməyə imkan verə bilər. Bunun sayəsində bitki əlavə və möhkəm gövdə yaratmadan yuxarı doğru böyüyə və daha çox günəş işığına çata bilir.Ancaq burada mühüm bir məqam da var: bütün bitkilərdə gördüyümüz “tikanlar” botaniki baxımdan eyni quruluş deyil. Bəziləri yarpağın dəyişilmiş forması, bəziləri isə gövdə və ya digər bitki hissələrinin modifikasiyasıdır. Məsələn, kaktusların tikanları əslində dəyişilmiş yarpaqlardır. Bu isə bitkilərin ətraf mühitə necə heyrətamiz şəkildə uyğunlaşdığını göstərir.
Həmçinin oxuyun
Qısacası, bitkilərin tikanları sadəcə müdafiə vasitəsi deyil. Onlar bəzi növlərdə su itkisini azaltmağa, bəzilərində isə ətrafdakı səthlərə və bitkilərə tutunaraq böyüməyə kömək edən mürəkkəb uyğunlaşmalardır. Təbiətdə bizi qorxudan və ya narahat edən bu kiçik tikanların arxasında əslində çox böyük bir həyat mübarizəsi dayanır.
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Kolonya adını haradan alıb? – Ətir kimi yaranan qoxulu mayenin maraqlı tarixçəsi
Kolonya deyəndə çoxumuzun ağlına əllərə tökülən, xoş və təravətləndirici qoxusu ilə insana rahatlıq verən maye gəlir. Xüsusilə qonaq qarşılanarkən, bayramlarda və müxtəlif məclislərdə kolonya təqdim etmək artıq gündəlik mədəniyyətin bir hissəsinə çevrilib. Amma maraqlıdır ki, kolonya əvvəlcə əllərə tökmək üçün hazırlanan bir maye olmayıb.Citypost.az-ın məlumatına görə , “Kolonya” adı fransız dilindəki “Eau de Cologne”, yəni “Köln suyu” ifadəsindən yaranıb. Bu ad isə Almaniyanın Köln şəhərinin adı ilə bağlıdır.18-ci əsrin əvvəllərində İtaliyadan olan ətriyyatçı Covanni Maria Farina Köln şəhərində yüngül, təravətləndirici və əsasən sitrus notları ilə seçilən bir ətir hazırlayıb. Farina yaratdığı bu ətirə yaşadığı şəhərin şərəfinə “Eau de Cologne” –...
09 Oktyabr 2026, 09:00
Qaçış trenajorunun qaranlıq keçmişi: İdman alətinə çevrilən cəza vasitəsi
Bu gün idman zallarında gördüyümüz qaçış trenajorunun əslində kifayət qədər qaranlıq keçmişi olduğunu bilirdinizmi? Bu gün sağlam qalmaq, arıqlamaq və fiziki formanı qorumaq üçün istifadə etdiyimiz qaçış trenajorları bir vaxtlar tamamilə başqa məqsədə xidmət edirdi. O dövrdə bu qurğu idman etmək üçün deyil, məhbusları cəzalandırmaq və ağır fiziki əməyə məcbur etmək üçün istifadə olunurdu.Citypost.az xəbər verir ki, söhbət XIX əsrdə İngiltərə həbsxanalarında tətbiq edilən və sonradan “treadmill” adı ilə tanınan nəhəng mexaniki qurğulardan gedir. İlk baxışdan müasir qaçış trenajoruna müəyyən qədər bənzəsə də, onun funksiyası tamamilə fərqli idi.Məhbuslar böyük, ağır çarxın üzərində saatlarla addımlamalı idilər. Onların ayaqları ilə hərəkətə gətirdiyi...
08 Oktyabr 2026, 11:40
Təsadüfdən yaranan möcüzələr: Hər gün istifadə etdiyimiz əşyaların təəccüblü hekayəsi
Heç düşünmüsünüzmü ki, hər gün əlimizin altında olan, bəzən heç fərqinə belə varmadan istifadə etdiyimiz sadə əşyaların arxasında olduqca maraqlı hekayələr dayanır? Bu gün uşaqların əylənərək oynadığı bir oyuncaq vaxtilə divar təmizləmək üçün hazırlanmış ola bilər. Mətbəxdə yeməkləri saniyələr ərzində qızdıran bir cihazın yaranmasına isə mühəndisin cibində ərimiş şokolad səbəb ola bilər. Hətta əlimizə keçəndə içindəki hava qabarcıqlarını partlatmaqdan zövq aldığımız qablaşdırma materialı bir vaxtlar tamamilə başqa məqsədlə düşünülüb.Citypost.az-ın məlumatına görə, əslində, texnologiya və məişət tarixində belə nümunələrin sayı kifayət qədər çoxdur. Bəzən bir ixtira illərlə aparılan araşdırmaların nəticəsində ortaya çıxır, bəzən isə heç kimin gözləmədiyi bir anda baş verən...
08 Oktyabr 2026, 10:40
Masada saatlarla qalan su həqiqətən bayatlayır? – Suyun dadı niyə dəyişir?
Gündəlik həyatımızda o qədər adi qəbul etdiyimiz bəzi şeylər var ki, onların arxasında baş verən proseslər barədə demək olar ki, heç düşünmürük. Su da məhz belə məhsullardan biridir. Səhər yuxudan oyananda bir stəkan su içirik, iş masamızın üzərində gün ərzində su saxlayırıq, gecə isə yatağın yanında qoyduğumuz stəkandakı sudan istifadə edirik. Lakin bəzən bir neçə saat əvvəl doldurduğumuz suyu yenidən içəndə onun dadının dəyişdiyini hiss edirik. Bu zaman ağlımıza ilk gələn fikir isə “su bayatlayıb” olur.Bəs həqiqətən su bayatlaya bilərmi? Citypost.az xəbər verir ki, masanın üzərində, açıq stəkanda və ya sürahidə saatlarla qalan su əvvəlki xüsusiyyətlərini itirirmi? Yoxsa burada “bayat...
07 Oktyabr 2026, 11:00
Mətbəxdəki paketlərin gizli həyatı: Niyə əlinizə həmişə cırıq paketlər düşür?
Bəzən gündəlik həyatda elə xırda, amma qəribə hadisələrlə qarşılaşırıq ki, onların üzərində bir qədər düşündükdə hər şey daha da müəmmalı görünməyə başlayır. Məsələn, mətbəxdə qapının arxasında, bir küncdə və ya xüsusi paketlikdə yığılan plastik torbaları götürmək məsələsi. Evdə onlarla, hətta yüzlərlə paket ola bilər, amma nə vaxtsa sizə bir paket lazım olanda əlinizə gələnlərin böyük əksəriyyəti ya cırıq olur, ya qulpu qopub, ya da əvvəllər hansısa ağır məhsul daşındığı üçün dibində deşik açılıb.Citypost.az-ın məlumatına əsasən , ən maraqlısı isə odur ki, sağlam paketlərin harada gizləndiyini heç kim dəqiq bilmir. Sanki həmin paketlər öz aralarında gizli bir razılaşma əldə edib və...
07 Oktyabr 2026, 10:00
Yerin suyu həqiqətən kosmosdan gəlib? – Yeni araşdırma fərqli ehtimalı gündəmə gətirir
Uzun illərdir Yer kürəsindəki suyun mənşəyi ilə bağlı ən çox müzakirə olunan fikirlərdən biri onun kosmosdan gəlməsi ilə əlaqədardır. Bu nəzəriyyəyə görə, planetin formalaşmasının ilkin mərhələlərində Yerə çırpılan asteroidlər və digər göy cisimləri özləri ilə birlikdə su və suyun yaranması üçün zəruri maddələri gətirib. Lakin elm dünyasında bu məsələ heç vaxt tam şəkildə bağlanmış sual hesab olunmayıb. Əksinə, Yerdəki suyun haradan gəldiyini müəyyənləşdirmək planetimizin yaranma tarixini anlamaq baxımından ən mühüm suallardan biri olaraq qalır.Citypost.az xəbər verir ki, yeni araşdırmalar isə bu məsələyə başqa tərəfdən baxmağa imkan verir. Alimlərin diqqətini çəkən əsas məqam ondan ibarətdir ki, suyun əsas tərkib elementlərindən biri...
07 Oktyabr 2026, 09:00
