Metro – şəhərlərin yerin alt qatındakı əfsanəsi
Maraqlı 22 Yanvar 2026, 14:49
7372
Metro ilk dəfə 1863-cü ildə İngiltərənin paytaxtı London şəhərində yaranıb. O vaxt metro elektrik ilə deyil, buxar qazından istifadə etməklə hərəkətə gətirilirdi. Tunelin içində qatar hərəkət edir, tüstünü isə xüsusi hazırlanmış balonlara toplayırdılar. İnsanlar metro vaqonlarını tərk edib yerin üstünə çıxanda üst-başlarından tüstü iyi gəlirdi, üz-gözləri his-pas içində olurdu. Bütün bunlar sərnişinlərin metroya olan marağını heç də azaltmırdı. Çünki bu yerdən nə az, nə çox düz 6 metr aşağıda hərəkət edən ilk ictimai nəqliyyat vasitəsi idi.
Ən maraqlısı isə odur ki, metro ideyası ilk əvvəllər ciddi qəbul edilmirdi. Söyləyirdilər ki, insan yerin altında havasız şəraitdə necə yaşaya bilər. O, boğular, qorxar və dəli olar... Hətta bəziləri inanırdı ki, torpağın altından keçən qatarlar binaların bünövrəsini dağıdar və ya evlərə ciddi ziyan vura bilər. Amma, ilk gün metrodan 40.000-dən çox insan istifadə etdi və beləliklə bütün qorxular alt-üst olub, puça çıxdı...
Metrolar haqqında bilinməyən faktlardan biri də budur ki, ilk tunellər kanalizasiya texnologiyası ilə qazılıb, inşa edilirdi. Yəni – bu o deməkdir ki, metro tikintisi əslində tullantı sistemlərindən bir növ faydalanırdı. Daha sonra bu sistem inkişaf etdi, təkmilləşdi. Beləliklə, tunellər dərinləşdi.
Həmçinin oxuyun
Ən maraqlı fakt odur ki, bəzi şəhərlərdə metro yeraltı bunker kimi tikilib və dizayn olunub. Məsələn, Rusiyanın paytaxtı Moskva şəhərində metrolar müharibə şəraitində minlərlə şəhər sakinini qorumaq üçün sığınacaq rolunu oynayır. Londonda isə İkinci Dünya savaşında insanlar bomba yağışından qorunmaq üçün gecələri metro stansiyalarında keçirməli olurdular. Bu gün metrolar nəinki dəqiqələr, hətta saniyələrlə ölçülən dəqiqliklə işləyir. Hər şey tüstülü, qaranlıq olan tunellərlə başladı. Bu gün metro sadəcə nəqliyyat vasitəsi deyil, o, şəhərlərin yerin alt qatındakı həyatıdır.
Müşərrəfxanım.
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Orkestrin lideri: dirijorluğun tarixi və milli uslubu
Dirijorluq, yəni musiqi kollektivlərini idarə etmək sənəti, orkestr və xor ifalarının tarixi ilə sıx bağlıdır və minilliklər öncəyə gedib çıxır. Qədim dövrlərdə musiqiçilər əsasən orqan və ya ansambl rəhbərinin göstərişi ilə ifa edirdilər, lakin müasir anlamda dirijorluq XIX əsrə qədər inkişaf etməmişdi.Orta əsrlərdə və Renessans dövründə kilsə musiqisində xorun başında duran şəxs və ya ansambl rəhbəri ritm və girişləri əl hərəkətləri ilə idarə edirdi. Bu dövrdə əsas məqsəd musiqiçilərin harmonik uyğunluğunu qorumaq və ifanı sinxronlaşdırmaq idi. XVII-XVIII əsrlərdə isə simfonik orkestrin yaranması ilə dirijorun rolu daha da önəmli oldu. Böyük orkestrlərin sayı artdıqca, hər bir musiqiçinin səsini və ritmini sinxron...
13 Fevral 2026, 15:03
Teatr binoklları harada yarandı və niyə istifadə olundu?
Teatr binoklları, səhnədəki hər detalı daha yaxşı görmək üçün hazırlanmış optik cihazlardır. Onlar tamaşaçıya aktyorların mimikası, jestləri və dekor elementlərini yaxınlaşdıraraq tamaşanı daha canlı və təsirli izləməyə imkan verir. Binoklların tarixi XIX əsrin ortalarına, Avropada opera və teatrların geniş salonlarda fəaliyyət göstərdiyi dövrə gedib çıxır.Teatr binoklları ilk dəfə XIX əsrin ortalarında Paris və London operalarında istifadə olunmağa başladı. O dövrdə böyük opera salonlarında səhnəni yaxşı görmək çətin idi, buna görə də zəngin tamaşaçılar kiçik, əl ilə tutulan binokllarla uzaqdakı aktyorların mimikasını və dekor detallarını izləyirdilər. Maraqlı məqam odur ki, həmin binokllar bəzən qızıl və gümüşlə bəzədilir, hətta inci və qiymətli...
13 Fevral 2026, 14:46
Gəmi nə zaman yaranıb?
Gəmilərin tarixi insan sivilizasiyasının ən qədim mərhələlərinə gedib çıxır. Tarixçilərin qənaətinə görə, ilk üzən nəqliyyat vasitələri təxminən 8–10 min il əvvəl yaranıb. Ən qədim qayıqlar ağac kötüklərinin oyulması ilə hazırlanırdı və çayları keçmək, balıqçılıq etmək üçün istifadə olunurdu. Arxeoloji tapıntılar göstərir ki, Nil çayı hövzəsində yaşayan qədim toplumlar artıq e.ə. IV–III minilliklərdə su nəqliyyatından geniş istifadə ediblər.Qədim Misir sivilizasiyasında papirusdan hazırlanan qayıqlar geniş yayılmışdı. Nil çayı həm ticarət, həm də nəqliyyat üçün əsas yol hesab olunurdu. Sonralar ağacdan hazırlanmış daha iri yelkənli gəmilər meydana çıxdı. Bu gəmilər artıq uzun məsafəli səfərlərə imkan verirdi.Dənizçilik sahəsində mühüm rol oynayan xalqlardan biri də...
13 Fevral 2026, 11:58
Doymuş yağlar şəkərdən daha təhlükəlidir? Mütəxəssis RƏYİ
Doymuş yağların orqanizm üçün şəkər və ağ çörəkdən daha zərərli ola biləcəyi ilə bağlı maraqlı nəticələr açıqlanıb. Aparılan elmi araşdırma uzun illərdir geniş yayılmış “əsas təhlükə məhz rafinə olunmuş karbohidratlardır” fikrinə müəyyən mənada yenidən baxılmasına səbəb olub.Citypost.az-ın məlumatınag görə, tədqiqatçılar müxtəlif qidalanma modellərinin maddələr mübadiləsinə və qaraciyər funksiyasına təsirini müqayisə ediblər. Eksperiment çərçivəsində laboratoriya siçanları dörd fərqli pəhrizlə qidalandırılıb: yüksək karbohidratlı, yüksək yağlı, ketogen (çox yüksək yağlı və demək olar ki, karbohidratsız) və tam taxıllar, lif və orta miqdarda yağ ehtiva edən nəzarət pəhrizi. Bütün qruplarda zülalın kalori payı təxminən eyni saxlanılıb. Əsas fərq yağ və karbohidrat nisbətində olub.Nəticələr göstərib...
13 Fevral 2026, 10:25
13 rəqəminin sirri
13 rəqəmi... bəs niyə insanlar ondan qorxub ehtiyyat edirlər? Bu qorxunun elmi adı var. Triskaidekafobiya. Kökü isə çox qədimlərə dayanır. Ən məşhur inanca görə isə İsa Peyğəmbərin sonuncu şam yeməyində masada 13 nəfər var idi. Masaya 13-cü gələn, ona xəyanət edən İuda olmuşdu. Amma, məsələ təkcə dinlə bitmir. Tarix boyu 12 rəqəmi mükəmməllik simvolu sayılıb. İldə 12 ay, saatda 12 rəqəm, 12 bürc və sair. İnsan beyni nizamı sevir. 13 isə bu balansı pozan rəqəm sayılır. Məhz, buna görə bəzi otellərdə 13-cü mərtəbə yoxdur. Bəzi təyyarələrdə isə 13-cü sıra buraxılır. Bəlkə də qorxmalı olduğumuz bu rəqəm yox, inanclarımızdır. Bəs, əslində...
12 Fevral 2026, 16:15
Dünyada istifadə olunan hər dörd telefondan biri iPhone-dur
Dünyada istifadə olunan hər dörd telefondan biri iPhone-dur – Apple və Samsung liderliyini qoruyurCitypost.az xəbər verir ki, məlumata görə, hazırda istifadə edilən hər dörd telefondan biri Apple brendinə məxsusdur. Bu göstərici ilə iPhone qlobal bazarda lider mövqeyini qoruyur.Son illərdə smartfon bazarında rəqabətin daha da güclənməsinə baxmayaraq, hər iki texnologiya nəhəngi istifadəçi sayını artırmağı bacarıb. Xüsusilə Apple ekosisteminin bağlı və inteqrasiya olunmuş strukturu, Samsungun isə geniş model çeşidi və müxtəlif qiymət seqmentlərində təkliflər təqdim etməsi onların bazar payını sabit saxlamağa imkan verib.Texnologiya üzrə ekspertlərlərin fikrincə, Apple və Samsungun bazarda üstünlüyü təkcə satış rəqəmləri ilə deyil, uzunmüddətli istifadəçi loyallığı ilə bağlıdır. Ekspertlər...
12 Fevral 2026, 13:22
