İşıldaböcəklərin sirri: Təbiətin ən gözəl, amma ən amansız işığı
Maraqlı 25 May 2026, 09:50
348
Gecələr parıldayan işıldaböcəklər çoxlarına romantik və sevimli canlılar kimi görünür. Lakin alimlər bildirirlər ki, bu kiçik canlıların dünyası düşündüyümüzdən qat-qat mürəkkəb, ağıllı və bəzən olduqca amansızdır.
Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, bəzi dişi işıldaböcəklər başqa növlərin işıq siqnallarını və “cütləşmə çağırışlarını” təqlid edərək erkək işıldaböcəkləri tələyə salır.
Erkək böcək qarşısındakı canlının öz növündən olduğunu düşünərək ona yaxınlaşır. Lakin bir çox hallarda bu qarşılaşma onun sonu olur.
Alimlər qeyd edirlər ki, bəzi dişi növlər aldatdıqları erkək işıldaböcəkləri ovlayaraq yeyir və onların bədənindəki müdafiəvi kimyəvi maddələri özlərini qorumaq üçün istifadə edirlər.
Bu səbəbdən işıldaböcəklər təbiətdə həm ən heyranedici, həm də ən hiyləgər canlılardan biri hesab olunur.
Maraqlı məqamlardan biri də milyonlarla işıldaböcəyin eyni anda, sanki görünməz bir orkestr tərəfindən idarə olunurmuş kimi sinxron şəkildə işıq saçmasıdır.
Elm adamları bildirirlər ki, bəzi bölgələrdə minlərlə işıldaböcək milisaniyə fərqi ilə birlikdə yanıb-sönür və bu möhtəşəm görüntü dünyanın ən qeyri-adi təbiət hadisələrindən biri sayılır.Bu işığın sirri isə onların bədənində baş verən xüsusi kimyəvi reaksiyadır.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, işıldaböcəklərin bədənində olan “lusiferin” adlı maddə oksigen və xüsusi fermentlə reaksiyaya girərək biolüminessensiya adlanan təbii işığı yaradır.
Həmçinin oxuyun
Ən maraqlısı isə budur ki, bu işıq demək olar tam enerji səmərəliliyi ilə yaranır və ətrafa istilik yaymır.
Alimlər bildirirlər ki, adi lampalar və ya elektrik işıqları enerji sərf edərkən istilik də yaradır. İşıldaböcəklərin işığı isə “soyuq işıq” hesab olunur.Əgər onların bədəni bizim istifadə etdiyimiz lampalar kimi istilik yaratsaydı, bu kiçik canlılar öz işıqlarının içində yanaraq məhv olardılar.
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, təbiətin milyonlarla il ərzində formalaşdırdığı bu sistem insan texnologiyasının hələ də tam təqlid edə bilmədiyi ən mükəmməl mexanizmlərdən biridir.
Məhz buna görə işıldaböcəklər yalnız gecəni işıqlandıran canlılar deyil, həm də təbiətin ən böyük möcüzələrindən biri hesab olunur.
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
"Beyni işğal edən” nadir, amma təhlükəli mikroorqanizm
Çox az insan bilir ki, təbiətdə elə mikroorqanizmlər var ki, çox nadir hallarda da olsa, ciddi və ölümcül infeksiyalara səbəb ola bilər. Bunlardan biri də Naegleria fowleri adlı təkhüceyrəli amöbdür.Bu mikroorqanizm adətən isti və durğun şirin sularda – göllərdə, hovuzlarda və termal su mənbələrində yaşaya bilir. İnfeksiya isə çox nadir hallarda, suyun burun boşluğuna daxil olması ilə baş verə bilər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, amöb burun boşluğundan qoxu sinirləri vasitəsilə mərkəzi sinir sisteminə doğru hərəkət edə bilir və nəticədə beyinə təsir göstərə bilər. Bu vəziyyət tibbdə çox nadir rast gəlinən və ağır gedişli infeksiya hesab olunur.İnfeksiya yarandıqda orqanizm...
25 May 2026, 10:39
Marallar niyə boynuzlarını ağaca sürtür? – Maraqlı səbəb açıqlandı
Təbiətdə tez-tez müşahidə olunan maraqlı davranışlardan biri də maralların boynuzlarını ağaclara sürtməsidir. Bir çox insan bunu sadəcə aqressiv davranış hesab etsə də, mütəxəssislər bunun təbii və vacib bir proses olduğunu bildirirlər.Citypost.az xəbər verir ki, alimlərin sözlərinə görə, cütləşmə mövsümü başa çatdıqdan sonra maralların boynuzlarını kəlləyə bağlayan toxumalar zəifləməyə başlayır. Bu səbəbdən boynuzlar müəyyən müddətdən sonra öz-özünə tökülür.Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, maralların ağaclara sürtünməsi məhz bu prosesi sürətləndirmək məqsədi daşıyır. Onlar köhnə boynuzlardan daha tez qurtulmaq üçün bilərəkdən boynuzlarını ağac gövdələrinə sürtür və zərbələr endirirlər.Araşdırmaçılar bildirirlər ki, bu zaman boynuzlarda qanaxma müşahidə olunsa belə, marallar ciddi ağrı hiss etmirlər. Çünki həmin...
22 May 2026, 10:55
Qarışqaların ölüm dairəsi: Bir-birilərini izləyərək məhv olurlar
Qarışqalar təbiətin ən nizamlı canlılarından biri hesab olunur. Onlar qida tapdıqları zaman digər qarışqalara yolu göstərmək üçün xüsusi kimyəvi izlər buraxırlar. Məhz bu xüsusiyyət onların birlikdə işləməsini və koloniyanın qida ehtiyacını təmin etməsini mümkün edir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, qarışqalar yemək tapdıqda qarın hissələrindən feromon adlanan kimyəvi maddələr ifraz edirlər. Bu maddələr digər qarışqalara hansı istiqamətdə hərəkət etməli olduqlarını göstərən bir növ “qoxu yolu” yaradır.Digər qarışqalar həmin izi izləyərək qidaya çatır və geri qayıdarkən öz feromonlarını da əlavə edirlər. Beləliklə, yolun qoxusu daha da güclənir və daha çox qarışqa eyni istiqamətə yönəlir.Lakin alimlərin diqqət çəkdiyi maraqlı hallardan biri...
22 May 2026, 08:56
Okeanın ən qəribə ittifaqı: fənər balığı
Okeanın qaranlıq dərinliklərində yaşayan fəner balığı təbiətin ən qəribə və heyrətamiz canlılarından biri hesab olunur. Onun görünüşü belə insanı təəccübləndirməyə kifayət edir. Başının ön hissəsində işıq saçan “fəner”ə bənzər çıxıntısı ilə qaranlıq sularda ov edən bu canlı əslində təkcə görünüşü ilə deyil, yaşam tərzi ilə də elm dünyasını heyrətləndirir.Citypost.az xəbər verir ki, Fənər balığının ən böyük sirri isə onun çoxalma üsulundadır. Bu canlı demək olar ki, heç vaxt tək yaşamır. Dişi fəner balığının bədənində çox vaxt onunla birləşmiş vəziyyətdə yaşayan kiçik erkək balıq olur.Ən maraqlısı isə budur ki, erkək fəner balığı dişinin yanında olduqca kiçik ölçüdə olur. O, dişinin bədəninə...
21 May 2026, 11:16
Timsahlar niyə “yaşlanmayan canlılar” hesab olunur?
Timsahlar haqqında ən maraqlı elmi faktlardan biri onların çox zəif sürətlə yaşlanmasıdır.Alimlərin araşdırmalarına görə, timsahlar insanlar kimi yaş artdıqca ciddi fiziki zəifləmə yaşamırlar. Onların orqanları uzun illər fəaliyyətini qoruyur, əzələ gücü kəskin şəkildə azalmır və sümüklərində insanlardakı kimi sürətli kövrəkləşmə baş vermir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, timsahlarda “bioloji yaşlanma” prosesi digər canlılarla müqayisədə daha fərqli gedir. Bu canlılar uzun müddət güclərini və ov qabiliyyətlərini qoruya bildikləri üçün bəzən “teorik olaraq ölümsüz” canlılar adlandırılır.Lakin bu, onların həqiqətən sonsuza qədər yaşaması demək deyil. Timsahlar qocalıqdan çox, xəstəliklər, aclıq, yaralanmalar və digər heyvanlarla mübarizə nəticəsində həyatlarını itirirlər. Yəni onların ölüm səbəbi...
21 May 2026, 10:41
Gəmilərin çapa zəncirləri niyə bu qədər ağır olur?
Nəhəng yük gəmiləri və neft tankerlərinin istifadə etdiyi çapa sistemləri düşündüyümüzdən qat-qat ağırdır. Bu gəmilərin təhlükəsiz şəkildə dayanması üçün istifadə olunan zəncirlər və çapalar tonlarla çəkiyə malik olur.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin məlumatına görə, böyük gəmilərdə istifadə edilən çapa zəncirinin tək bir halqası təxminən 150-200 kiloqram çəkidə olur. Bu zəncirlər “şakıl” adlanan və təxminən 27,5 metr uzunluğunda olan hissələrdən ibarət hazırlanır.Təkcə bir çapa zəncirin çəkisi 7-10 ton arasında dəyişə bilir. Böyük yük gəmilərində və tankerlərdə isə hər tərəfdə orta hesabla 10-12 şakıl yerləşir. Bu isə o deməkdir ki, bir tərəfdəki zəncir sisteminin ümumi çəkisi 70-120 tona çata bilir.İki tərəfdəki zəncirlər...
21 May 2026, 08:43
