Yaşlanmanı geri çevirən canlı – Bioloji olaraq “ölümsüz” sayılan meduza
Maraqlı 26 May 2026, 09:53
289
Təbiətdə elə bir canlı var ki, alimlər onu “bioloji olaraq ölümsüz” adlandırırlar. Söhbət Turritopsis dohrnii adlı kiçik bir dəniz anasından gedir. Bu canlı digər canlılardan fərqli olaraq yaşlanma prosesini müəyyən mənada geri çevirə bilir.
Citypost.az xəbər verir ki, alimlərin araşdırmalarına görə, bu meduza təhlükə, stress, aclıq və ya zədələnmə ilə qarşılaşdıqda öz hüceyrələrini yenidən proqramlaşdırmağa başlayır. Yəni normalda yaşlanaraq ölməli olan yetkin canlı inkişaf prosesini geri qaytararaq yenidən körpə mərhələsinə dönür.
Ən maraqlısı isə budur ki, o, daha sonra yenidən böyüyərək həyat dövrünü təkrar davam etdirə bilir.
Başqa sözlə, bu canlı nəzəri olaraq bu prosesi sonsuz sayda təkrarlamaq qabiliyyətinə malikdir.
Elm dünyasında bu proses “transdifferensiasiya” adlanır. Bu zaman hüceyrələr bir növdən digərinə çevrilərək orqanizmin özünü yenidən “gəncləşdirməsinə” imkan yaradır.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, Turritopsis dohrnii texniki baxımdan yaşlanmadan ölmədiyi üçün “bioloji ölümsüz” hesab olunur. Amma bu, onun tamamilə məhvolmaz canlı olduğu anlamına gəlmir. Çünki digər dəniz canlıları tərəfindən yeyilə, xəstəliklərə tutulə və ya ətraf mühit dəyişiklikləri səbəbindən həyatını itirə bilər.
Həmçinin oxuyun
Alimlər uzun illərdir bu canlı üzərində araşdırmalar aparırlar. Çünki onun hüceyrələri yenidən “gənc” vəziyyətə qaytara bilməsi insan orqanizmi üçün də böyük maraq doğurur.
Mütəxəssislərin fikrincə, əgər gələcəkdə insan hüceyrələrinin də oxşar şəkildə yenilənməsi mümkün olarsa, bu, yaşlanma əleyhinə tibbdə böyük inqilab yarada bilər. Xüsusilə orqan bərpası, hüceyrə yenilənməsi və bəzi xəstəliklərin müalicəsində yeni imkanlar ortaya çıxa bilər.
Ancaq alimlər vurğulayırlar ki, insan orqanizmi meduzadan qat-qat mürəkkəbdir və bu mexanizmi insanlarda tətbiq etmək hazırda yalnız nəzəri ehtimal olaraq qalır.
Buna baxmayaraq, Turritopsis dohrnii təbiətin ən sirli canlılarından biri hesab olunur və elm dünyasında “ölümsüz meduza” adı ilə tanınır.
Bəs siz necə düşünürsünüz — insanlıq bir gün yaşlanmanı geri çevirməyi bacara biləcəkmi?
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Qarışqaların sirli “anbar ağılı” alimləri heyrətləndirib
Qarışqalar haqqında aparılan araşdırmalar göstərir ki, bu kiçik canlılar düşündüyümüzdən qat-qat mürəkkəb davranışlara sahibdirlər. Xüsusilə onların qida toplama və saxlama üsulları elm adamlarının diqqətini çəkən maraqlı mövzulardan biridir.Citypost.az xəbər verir ki, məlum olub ki, bəzi qarışqa növləri torpağın altında topladıqları toxum və taxılların cücərməsinin qarşısını almaq üçün xüsusi üsullardan istifadə edirlər. Araşdırmalar zamanı alimlər müşahidə ediblər ki, qarışqalar topladıqları bəzi toxumları iki hissəyə bölərək saxlayırlar. Bunun nəticəsində toxum torpaqda olsa belə inkişaf edib cücərə bilmir.Lakin ən maraqlı məqam keşniş toxumları ilə bağlı ortaya çıxıb. Alimlər müəyyən ediblər ki, qarışqalar keşniş toxumlarını digər toxumlar kimi sadəcə iki yerə deyil, dörd hissəyə...
26 May 2026, 10:46
"Beyni işğal edən” nadir, amma təhlükəli mikroorqanizm
Çox az insan bilir ki, təbiətdə elə mikroorqanizmlər var ki, çox nadir hallarda da olsa, ciddi və ölümcül infeksiyalara səbəb ola bilər. Bunlardan biri də Naegleria fowleri adlı təkhüceyrəli amöbdür.Bu mikroorqanizm adətən isti və durğun şirin sularda – göllərdə, hovuzlarda və termal su mənbələrində yaşaya bilir. İnfeksiya isə çox nadir hallarda, suyun burun boşluğuna daxil olması ilə baş verə bilər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, amöb burun boşluğundan qoxu sinirləri vasitəsilə mərkəzi sinir sisteminə doğru hərəkət edə bilir və nəticədə beyinə təsir göstərə bilər. Bu vəziyyət tibbdə çox nadir rast gəlinən və ağır gedişli infeksiya hesab olunur.İnfeksiya yarandıqda orqanizm...
25 May 2026, 10:39
İşıldaböcəklərin sirri: Təbiətin ən gözəl, amma ən amansız işığı
Gecələr parıldayan işıldaböcəklər çoxlarına romantik və sevimli canlılar kimi görünür. Lakin alimlər bildirirlər ki, bu kiçik canlıların dünyası düşündüyümüzdən qat-qat mürəkkəb, ağıllı və bəzən olduqca amansızdır.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, bəzi dişi işıldaböcəklər başqa növlərin işıq siqnallarını və “cütləşmə çağırışlarını” təqlid edərək erkək işıldaböcəkləri tələyə salır.Erkək böcək qarşısındakı canlının öz növündən olduğunu düşünərək ona yaxınlaşır. Lakin bir çox hallarda bu qarşılaşma onun sonu olur.Alimlər qeyd edirlər ki, bəzi dişi növlər aldatdıqları erkək işıldaböcəkləri ovlayaraq yeyir və onların bədənindəki müdafiəvi kimyəvi maddələri özlərini qorumaq üçün istifadə edirlər.Bu səbəbdən işıldaböcəklər təbiətdə həm ən heyranedici, həm də ən hiyləgər canlılardan biri...
25 May 2026, 09:50
Marallar niyə boynuzlarını ağaca sürtür? – Maraqlı səbəb açıqlandı
Təbiətdə tez-tez müşahidə olunan maraqlı davranışlardan biri də maralların boynuzlarını ağaclara sürtməsidir. Bir çox insan bunu sadəcə aqressiv davranış hesab etsə də, mütəxəssislər bunun təbii və vacib bir proses olduğunu bildirirlər.Citypost.az xəbər verir ki, alimlərin sözlərinə görə, cütləşmə mövsümü başa çatdıqdan sonra maralların boynuzlarını kəlləyə bağlayan toxumalar zəifləməyə başlayır. Bu səbəbdən boynuzlar müəyyən müddətdən sonra öz-özünə tökülür.Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, maralların ağaclara sürtünməsi məhz bu prosesi sürətləndirmək məqsədi daşıyır. Onlar köhnə boynuzlardan daha tez qurtulmaq üçün bilərəkdən boynuzlarını ağac gövdələrinə sürtür və zərbələr endirirlər.Araşdırmaçılar bildirirlər ki, bu zaman boynuzlarda qanaxma müşahidə olunsa belə, marallar ciddi ağrı hiss etmirlər. Çünki həmin...
22 May 2026, 10:55
Qarışqaların ölüm dairəsi: Bir-birilərini izləyərək məhv olurlar
Qarışqalar təbiətin ən nizamlı canlılarından biri hesab olunur. Onlar qida tapdıqları zaman digər qarışqalara yolu göstərmək üçün xüsusi kimyəvi izlər buraxırlar. Məhz bu xüsusiyyət onların birlikdə işləməsini və koloniyanın qida ehtiyacını təmin etməsini mümkün edir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, qarışqalar yemək tapdıqda qarın hissələrindən feromon adlanan kimyəvi maddələr ifraz edirlər. Bu maddələr digər qarışqalara hansı istiqamətdə hərəkət etməli olduqlarını göstərən bir növ “qoxu yolu” yaradır.Digər qarışqalar həmin izi izləyərək qidaya çatır və geri qayıdarkən öz feromonlarını da əlavə edirlər. Beləliklə, yolun qoxusu daha da güclənir və daha çox qarışqa eyni istiqamətə yönəlir.Lakin alimlərin diqqət çəkdiyi maraqlı hallardan biri...
22 May 2026, 08:56
Okeanın ən qəribə ittifaqı: fənər balığı
Okeanın qaranlıq dərinliklərində yaşayan fəner balığı təbiətin ən qəribə və heyrətamiz canlılarından biri hesab olunur. Onun görünüşü belə insanı təəccübləndirməyə kifayət edir. Başının ön hissəsində işıq saçan “fəner”ə bənzər çıxıntısı ilə qaranlıq sularda ov edən bu canlı əslində təkcə görünüşü ilə deyil, yaşam tərzi ilə də elm dünyasını heyrətləndirir.Citypost.az xəbər verir ki, Fənər balığının ən böyük sirri isə onun çoxalma üsulundadır. Bu canlı demək olar ki, heç vaxt tək yaşamır. Dişi fəner balığının bədənində çox vaxt onunla birləşmiş vəziyyətdə yaşayan kiçik erkək balıq olur.Ən maraqlısı isə budur ki, erkək fəner balığı dişinin yanında olduqca kiçik ölçüdə olur. O, dişinin bədəninə...
21 May 2026, 11:16