Politoloq: ABŞ–Çin görüşü yeni riskləri ortaya çıxardı

Amerika–Çin görüşünün maraqlı detalları gün üzünə çıxmağa davam edir:

Pekində 14–15 may tarixlərində keçirilən görüşlər xeyli yaddaqalan olub.

Nəzərə alsaq ki, bu, Donald Trumpın 2017-ci ildən sonra Çinə ilk rəsmi səfəri və Xi Jinping ilə ilk böyük görüşü idi. Rəsmi açıqlamalarda “stabil münasibətlər”, “əməkdaşlıq” və “dostluq” vurğulansa da, pərdəarxasında tam fərqli mənzərə yaşanıb. New York Post və Daily Beast-in  məlumatlarına görə, görüşlər zamanı ciddi xaos, təhlükəsizlik qalmaqalları və protokol böhranları baş verib.

 İkitərəfli görüş başlamazdan əvvəl çinli jurnalistlərin böyük qrupu qəfil şəkildə zala daxil olub. Qarışıqlıq zamanı Ağ Evin öncədən gəlmiş komandasından olan qadın əməkdaş yerə yıxılıb və insanların ayaqları altında qalıb. ABŞ tərəfi buna sərt reaksiya verib, otaqda qışqırıqlar yüksəlib. Hadisə zamanı hot-mikrofondan “Get the f*** out of here!” ifadəsi eşidilib. Qadın əməkdaş ağır yaralanmasa da, göyərmiş və sarsılmış vəziyyətdə olub.

 Göy məbəddə tədbiri zamanı Çin təhlükəsizlik qüvvələri ABŞ Gizli Xidmətinin silahlı agentini içəri buraxmaqdan imtina edib. ABŞ tərəfi isə “agent olmadan jurnalist qrupu içəri girməyəcək” deyərək geri çəkilməyib. Tərəflər arasında təxminən 30 dəqiqə davam edən gərgin mübahisə yaşanıb. Sonda kompromis əldə olunub: başqa bir agent jurnalistləri müşayiət edib, silahlı agent isə kənarda qalıb.

 Göy Məbəddən çıxış zamanı yeni qarşıdurma yaranıb. Çin təhlükəsizlikçiləri ABŞ jurnalistlərini prezident karvanına yaxın buraxmaq istəməyib. Bu isə qışqırıqlara və itələşmələrə səbəb olub. Bir Ağ Ev əməkdaşı “Biz gedirik!” deyərək qrupu qabağa itələyib. Çin tərəfi isə fiziki şəkildə qarşılarını kəsməyə çalışıb. ABŞ rəsmilərindən biri vəziyyəti sonradan “tam biabırçı xaos” adlandırıb.

 Trump görüş zamanı tam gözlənilməz addım ataraq 30-a yaxın ABŞ biznesmenini salona gətirib. Elon Musk, Tim Cook, Jensen Huang və digər iri şirkət rəhbərləri ayrı-ayrılıqda təqdim olunub və qısa çıxış ediblər. Bu hissə əvvəlcədən planlaşdırılmayıb və Çin tərəfi əvvəlcə açıq şəkildə çaşqın qalıb. Görüşün vaxtı uzanıb, bütün proqram pozulub. Xi Jinping isə diplomatik şəkildə “bu yaxşı fikir idi” deyərək vəziyyəti yumşaltmağa çalışıb.

Amerikalı jurnalistlər tədbirlər zamanı ciddi məhdudiyyətlərlə qarşılaşıblar. Onlara su verilmədiyi, şəxsi su butulkalarının əllərindən alındığı, uzun müddət isti hava altında saxlanıldıqları və tualetə getmələrinə məhdudiyyət qoyulduğu bildirilir. Bəzi jurnalistlər ayrıca otaqlarda gözlədildiklərini və hərəkətlərinin ciddi nəzarətdə olduğunu deyiblər.

 Rəsmi açıqlamalarda iqtisadi əməkdaşlıq vurğulansa da, əsas gərgin mövzu Tayvan olub. Xi Jinping Tayvanı “ən vacib məsələ” adlandıraraq ABŞ tərəfinə “qarşıdurma riskini” xatırladıb. ABŞ isə açıq eskalasiyadan qaçmağa çalışıb, lakin Vaşinqtondan gələn son açıqlamalarda Çinə dolayı xəbərdarlıqlar edilib.

 Görüşdə Bşböyük razılaşma əldə olunmayıb.

Sammitdən böyük və tarixi anlaşma çıxmadı. Yalnız kiçik iqtisadi addımlar müzakirə olunub:

 ABŞ soya ixracı

 Boeing sifarişləri

 yeni ticarət şuraları

münasibətlərin daha da pisləşməsinin qarşısını almağa yönəlmiş addımlar

 Nəticəsiz daha bir görüş. Yəni ki, müharibə qaçınılmazdır İranla.

Əziz Əlibəyli

Həmçinin oxuyun

Buqələmun  - Şahin Qurbanovu da Vilyam Hacıyevin taleyi gözləyir?

Şahin Qurbanov yaxşı kabab bişirir... Xəstəxana direktoru ifşa olundu

Deputat Zaur Şükürov: "Azərbaycan cənub marşrutlarındakı riskləri balanslaşdıran əsas qovşaqdır"   

Ali Məhkəmə Rauf Aslanovun “bazar”ını bağladı