Ürək-damar riskinin qadınlarda GİZLİ səbəbi
Tibb 17 Yanvar 2026, 10:45
107
Brigham and Women’s Hospital-ın tədqiqatçıları müəyyən ediblər ki, lipoprotein(a)-nın çox yüksək səviyyəsi müşahidənin başlanğıcında tam sağlam hesab edilən qadınlarda 30 il ərzində ciddi ürək-damar hadisələri riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Citypost.az xəbər verir ki, araşdırma JAMA Cardiology jurnalında dərc olunub və bu sahədə aparılmış ən uzunmüddətli və genişmiqyaslı müşahidələrdən birinə əsaslanır.
Lipoprotein(a) qanda olan və uzun illərdir ürək-damar xəstəlikləri üçün risk faktoru kimi tanınan hissəcikdir. Xolesterindən fərqli olaraq, onun səviyyəsi demək olar ki, tamamilə genetik olaraq müəyyənləşir, həyatın ilk illərində formalaşır və onilliklər ərzində nisbətən sabit qalır. Bu, onun bir dəfə ölçülməsini ömürboyu riskin göstəricisi kimi dəyərli etsə də, eyni zamanda problem yaradır: lipoprotein(a)-ya həyat tərzi dəyişiklikləri və standart dərmanların əksəriyyəti zəif təsir göstərir.
Tədqiqatda Women’s Health Study layihəsinin məlumatlarından istifadə olunub. Müşahidə 1993-cü ildə başlayıb və 2023-cü ilin yanvarına qədər davam edib. Analizə orta yaşı 53 olan, müşahidənin əvvəlində ürək-damar xəstəlikləri, onkoloji və digər ciddi xroniki problemləri olmayan 27 748 qadın daxil edilib. Bütün iştirakçıların qanında lipoprotein(a) səviyyəsi ölçülüb, sağlamlıq vəziyyəti və həyat tərzi ilə bağlı geniş məlumatlar toplanıb. Avropa mənşəli qadınlarda əlavə olaraq genetik analiz aparılıb.
Nəticələr göstərib ki, risk əsasən lipoprotein(a)-nın çox yüksək göstəriciləri zamanı nəzərəçarpacaq dərəcədə artır. 30 mq/dl və daha yüksək səviyyələrdə risk artımı müşahidə edilsə də, ən kəskin yüksəliş 120–130 mq/dl və ondan yuxarı göstəricilərdə qeydə alınıb. Bu qruplarda iri ürək-damar hadisələrinin nisbi riski lipoprotein(a) səviyyəsi aşağı olan qadınlarla müqayisədə 54–74 faiz daha yüksək olub. Mütləq göstəricilərlə ifadə edildikdə isə bu, ömürboyu riskin təxminən 10 faiz artması deməkdir.
Həmçinin oxuyun
"Baş verənlər regionda humanitar vəziyyətə və ictimai sabitliyə də təsirsiz ötüşməyəcək”
Kiberpolis qanunsuz onlayn qumar oyunları təşkil etməkdə şübhəli bilinən şəxsləri saxlayıb
İranı xaricdən qızıdıranlar var? - Millət vəkili ilə MÜZAKİRƏ
İrandakı hadisələr Rusiyanın mövqeyini daha da zəiflədə bilərmi? – Ekspert şərhi
Ən güclü əlaqə ürəyin işemik xəstəliyi ilə müşahidə olunub. İnsult və ürək-damar mənşəli ölüm riski isə yalnız lipoprotein(a)-nın ən ekstremal səviyyələrində artıb. Lipoprotein(a)-nın yüksəlməsi ilə əlaqəli olan LPA rs3798220 genetik variantı da 30 illik riskin artması ilə assosiasiya edilib.
Tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, orta dərəcədə yüksəlmiş lipoprotein(a) səviyyələrinin kütləvi skrininqi məqsədəuyğun olmaya bilər. Lakin bu göstəricinin çox yüksək olduğu qadınların aşkar edilməsi praktik əhəmiyyət daşıyır. Mütəxəssislərin fikrincə, məhz bu qrup daha yaxından tibbi nəzarətdən və gələcəkdə lipoprotein(a)-nı azaltmağa yönəlmiş yeni preparatlardan fayda görə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Ağciyər Xərçəngi Müalicəsində Yeni Yol Tapıldı
Florida Universitetinin tədqiqatçıları bağırsaq bakteriyaları tərəfindən istehsal olunan kiçik bir kimyəvi birləşmənin ağciyər xərçəngi üçün immunoterapiyanın effektivliyini əhəmiyyətli dərəcədə artıra bildiyini müəyyən ediblər. Nəticələr Cell Reports Medicine jurnalında dərc olunub.Citypost.az-ın məlumatına görə, tədqiqat bakterial bir metabolit üzərində aparılıb və ona müvəqqəti olaraq “Bac429” adı verilib. Siçanlar üzərində aparılan təcrübələrdə bu metabolit, immun yoxlama nöqtəsi inhibitorları ilə aparılan terapiyaya qarşı şişlərin həssaslığını əhəmiyyətli dərəcədə artırıb.Hazırda bu tip immunoterapiya onkologiyada ən perspektivli üsullardan biri sayılır. Bu dərmanlar immun sistemindəki təbii məhdudiyyətləri aradan qaldıraraq T-hüceyrələrin xərçəng hüceyrələrinə daha aktiv şəkildə hücum etməsini təmin edir. Lakin praktikada onlar yalnız xəstələrin nisbətən kiçik bir hissəsində...
16 Yanvar 2026, 18:26
Beyində “motivasiya əyləci” AŞKARLANDI
Kioto Universitetinin alimləri beyində motivasiyanı zəiflədən xüsusi neyron zəncirini — şərti olaraq “motivasiya əyləci” adlandırılan mexanizmi aşkar ediblər. Bu neyron əlaqəsi xoşagəlməz və ya stresli tapşırıqların icrasını ləngidir və nəticədə təxirəsalma (prokrastinasiya) meylini gücləndirir. Araşdırmanın nəticələri BBC Science Focus jurnalında dərc olunub.Citypost.az-ın məlumatına görə təcrübələr zamanı tədqiqatçılar makak meymunlarını mükafatlı iki növ tapşırığı yerinə yetirməyə öyrədiblər. Tapşırıqlardan biri yalnız mükafatla müşayiət olunub, digəri isə eyni mükafatla yanaşı, üzə hava axını kimi xoşagəlməz stimulla müşayiət edilib. Əgər tapşırıq diskomfort vəd etmirdisə, heyvanlar onu tərəddüdsüz yerinə yetiriblər. Lakin xoşagəlməz təsirin gözlənildiyi hallarda meymunlar tez-tez tapşırıqdan imtina edib və ya onun icrasını gecikdiriblər.Beyin...
16 Yanvar 2026, 10:30
Hansı məhsullar autizm riski ilə əlaqələndirilir ?
“Frontiers in Nutrition” jurnalında dərc olunan araşdırmada alimlər müəyyən qida vərdişlərinin autizm spektr pozuntusu (ASP) riskinə təsir edib-etmədiyini və bu əlaqələrin bioloji, o cümlədən immun mexanizmlərlə izah olunub-olunmadığını araşdırıblar. Mövzuya maraq yüksək olaraq qalır, çünki dünyada autizm diaqnozu qoyulan uşaqların sayı artır və qidalanma ailələr tərəfindən təsir göstərilə bilən nadir amillərdən biri kimi qiymətləndirilir.Citypost.az xəbər verir ki, tədqiqatçılar uzunmüddətli qida seçimlərini əks etdirən genetik məlumatların analizinə əsaslanan Mendelin randomizasiyası metodundan istifadə ediblər. Bu yanaşma təsadüfi amillərin və əks səbəb-nəticə əlaqələrinin təsirini azaltmağa imkan verir. Araşdırmada təxminən 200 qida faktoru, eləcə də qida allergiyası və maddələr mübadiləsi göstəriciləri nəzərə alınıb. Bundan...
15 Yanvar 2026, 10:19
Diş ətinin xəstəliklərinə qarşı yeni diş pastası HAZIRLANIB
Almaniya alimləri diş ətinin iltihabına səbəb olan bakteriyaların çoxalmasını effektiv şəkildə qarşısını alan, eyni zamanda ağız mikroflorasındakı faydalı bakteriyaları qoruyan yeni diş pastası hazırlayıblar. Citypost.az xəbər verir ki, raşdırma Almaniyanın Halle şəhərindəki Fraunhofer İnstitutu və digər tərəfdaşlar tərəfindən aparılıb, daha sonra isə texnologiya PerioTrap Pharmaceuticals GmbH startapı tərəfindən kommersiyalaşdırılıb.Pіrodontit əsasən Porphyromonas gingivalis kimi patogen bakteriyaların diş daşları boyunca diş ətinə yapışması nəticəsində inkişaf edir. Bu bakteriyalar əvvəlcə gingivitə, daha sonra isə diş əti və ətraf toxumaların xroniki iltihabına səbəb olur. İltihab yalnız diş ətini və sümükləri məhv etmir, həm də bakteriyaların qan dövranına daxil olaraq diabet, ürək-damar xəstəlikləri, artrit və...
14 Yanvar 2026, 16:40
Səhiyyə Nazirliyi dərmanlarla bağlı əhaliyə ÇAĞIRIŞ etdi
"İnternet üzərindən alınan dərmanların mənşəyi məlum olmur. Bu məhsullar, əsasən, bioloji aktiv əlavələrdir və dünyanın heç bir ölkəsində rəsmi olaraq dərman kimi qəbul edilmir".Oxu24.com xəbər verir ki, bu sözləri Səhiyyə Nazirliyinin mütəxəssis eksperti, terapevt Nahid Məhərrəmov deyib.O bildirib ki, həkim məsləhəti olmadan hər hansı dərman və ya əlavə qəbul etmək düzgün deyil:“Bu cür hallar bu gün kifayət qədər geniş yayılıb və ciddi narahatlıq doğurur. İnternetdən əldə edilən preparatlardan istifadə risklidir və sağlamlıq üçün təhlükə yarada bilər. İnsanlar bəzən “immuniteti gücləndirən” adı altında müxtəlif vasitələr alırlar. Halbuki hazırda dünyada immunitet sistemini birbaşa və möcüzəvi şəkildə “qaldıran” konkret dərman mövcud deyil. Bu...
14 Yanvar 2026, 16:36
Qaraciyərdə yağ yığılması günün hansı vaxtı sürətlənir? – ARAŞDIRMA
Oksford Universitetinin alimləri müəyyən ediblər ki, qaraciyərin ən geniş yayılmış xəstəliklərindən biri olan metabolik assosiasiyalı piylənmə xəstəliyi (əvvəllər qeyri-alkoqollu yağlı qaraciyər xəstəliyi kimi tanınır) orqanizmin sutkalıq bioloji ritmləri ilə sıx əlaqəlidir və əsasən gecə saatlarında daha sürətlə inkişaf edir.Citypost.az xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələri Cell Metabolism jurnalında dərc olunub. Bildirilir ki, hazırda bu xəstəlik dünya üzrə yetkin əhalinin təxminən 40 faizini əhatə edir və ağır hallarda sirroz, qaraciyər çatışmazlığı, qaraciyər xərçəngi, eləcə də ürək-damar fəsadlarına səbəb ola bilər.Tədqiqatda yağlı qaraciyər xəstəliyi olan və olmayan şəxslər iştirak edib. Alimlər gündüz və gecə saatlarında metabolik prosesləri ətraflı şəkildə araşdırıb, o cümlədən qaraciyər...
14 Yanvar 2026, 13:00
