Xroniki böyrək xəstəliyi necə yaranır? – Səssiz inkişaf edən təhlükə
Tibb 07 May 2026, 10:16
320
Xroniki böyrək xəstəliyi (XBX) birdən-birə yaranan bir problem deyil. Əksinə, bu xəstəlik illər ərzində, çox vaxt heç bir aydın simptom vermədən tədricən inkişaf edir. Bir çox insan səhər oyanıb “mən böyrək xəstəsiyəm” deməz – çünki bu proses səssiz və gizli şəkildə irəliləyir.
Citypost.az xəbər verir ki , əsas məsələ ondan ibarətdir ki, xroniki böyrək xəstəliyi çox vaxt digər xroniki xəstəliklərin nəticəsi kimi ortaya çıxır. Məsələn, şəkərli diabet, arterial hipertenziya (yüksək qan təzyiqi) və ürək-damar xəstəlikləri böyrəklərə uzunmüddətli zərər verərək onların funksiyasını zəiflədir. Bu xəstəliklər zamanı damar sistemi zədələnir və nəticədə böyrəklərin süzmə qabiliyyəti tədricən azalır.
Böyrəklər orqanizmdə filtrasiya funksiyasını yerinə yetirir – yəni qandakı zərərli maddələri, artıq mayeni və toksinləri xaric edir. Lakin uzun müddət davam edən xroniki xəstəliklər bu sistemi yükləyir və zədələyir.Nəticədə böyrəklər öz funksiyasını tam yerinə yetirə bilmir və xəstəlik mərhələli şəkildə ağırlaşır.
Xüsusilə diqqət yetirilməli məqam budur: əgər bir insanın həyatını davam etdirməsi üçün davamlı dərman qəbul etməsini tələb edən xroniki xəstəliyi varsa, gələcəkdə böyrək problemləri ilə qarşılaşma ehtimalı xeyli artır. Bu, bir növ zəncirvari prosesdir – bir sistemdə başlayan problem digər həyati orqanlara da təsir edir.
Erkən mərhələlərdə xroniki böyrək xəstəliyi demək olar ki, simptomsuz keçir. Yalnız xəstəlik irəlilədikcə halsızlıq, ödem (şişkinlik), sidikdə dəyişikliklər, təzyiqin yüksəlməsi kimi əlamətlər ortaya çıxa bilər. Təəssüf ki, bu mərhələdə artıq böyrəklərin zədələnməsi müəyyən həddə çatmış olur.
Bu səbəbdən profilaktika və erkən diaqnostika həyati əhəmiyyət daşıyır. Xüsusilə diabet, hipertenziya və ürək xəstəliklərindən əziyyət çəkən şəxslər mütəmadi olaraq böyrək funksiyalarını yoxlatdırmalıdır. Sadə qan və sidik analizləri ilə xəstəliyi erkən mərhələdə aşkar etmək mümkündür.
Həmçinin oxuyun
Nəticə olaraq, xroniki böyrək xəstəliyi qəfil yaranan bir problem deyil – o, illərlə formalaşan və digər xəstəliklərin fonunda inkişaf edən ciddi bir sağlamlıq riskidir. Vaxtında nəzarət və düzgün müalicə isə bu prosesi ləngitmək, hətta müəyyən hallarda qarşısını almaq üçün ən güclü vasitədir.
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Yaş qruplarına görə ən çox rast bəlinən ürək xəstəlikləri
Ürək-damar xəstəlikləri insan orqanizmində yaş artdıqca fərqli formalar alır və müxtəlif risk faktorlarının təsiri ilə dəyişir. Bu xəstəliklərin təzahürü yalnız genetik xüsusiyyətlərdən deyil, həm də həyat tərzi, qidalanma, stress və yaşlanma prosesindən asılıdır. Ümumilikdə ürək xəstəliklərini yaş dövrlərinə görə qiymətləndirmək onların daha düzgün anlaşılmasına imkan verir.Citypost.az-ın məlumatına görə, gənc yaşlarda, yəni təxminən 25 yaşa qədər olan dövrdə ürək problemləri əsasən anadangəlmə və ya genetik mənşəli olur. Bu mərhələdə ən çox rast gəlinən hallara anadangəlmə ürək qüsurları, ürək əzələsinin iltihabı olan miokardit, eləcə də kardiomiopatiyalar aiddir. Bundan əlavə, ritm pozğunluqları – taxikardiya və WPW sindromu kimi aritmiyalar da gənclərdə müşahidə oluna...
06 May 2026, 08:21
Ödün “yuyulması” hər kəs üçün uyğundurmu?
Öd sistemi ilə bağlı son dövrlərdə geniş müzakirə olunan “ödün yuyulması” mövzusuna mütəxəssislər aydınlıq gətirib.Citypost.az-ın məlumatına görə, həkimlərin sözlərinə görə, öd kisəsi orqanizmdə qaraciyərdə istehsal olunan ödün toplanması və həzm prosesinə yönləndirilməsi funksiyasını yerinə yetirir. Bu proses normal fizioloji mexanizmlə tənzimlənir və sağlam insanlarda əlavə müdaxiləyə ehtiyac olmur.Mütəxəssislər bildirirlər ki, öd yollarının “təmizlənməsi” və ya stimullaşdırılması yalnız tibbi göstəriş əsasında aparıla bilər. Bu məqsədlə ilk növbədə qarın boşluğunun ultrasəs müayinəsi vasitəsilə öd kisəsinin vəziyyəti qiymətləndirilir.öd daşı xəstəliyi, öd durğunluğu və ya digər patoloji hallar aşkarlandıqda isə müalicə həkim tərəfindən fərdi olaraq planlaşdırılır.Həkimlər vurğulayırlar ki, “ödün yuyulması” kimi prosedurların profilaktik məqsədlə...
05 May 2026, 13:58
Hər çürük dişdə sinir çıxarılmır - Həkim RƏYİ
Stomatoloji praktikada tez-tez rast gəlinən suallardan biri diş müalicəsi zamanı sinirin (pulpanın) çıxarılıb-çıxarılmaması ilə bağlıdır. Qeyd etmək vacibdir ki, hər çürük dişdə sinirin götürülməsi tələb olunmur.Citypost.az-ın məlumatına görə, əgər diş pulpası sağlamdırsa və iltihab əlamətləri yoxdursa, bu zaman yalnız kariyes toxuması təmizlənir və diş plombla bərpa edilir. Bu yanaşma həm dişin canlılığını qoruyur, həm də uzunmüddətli funksional nəticə verir.Lakin pulpa zədələnmiş, infeksiyalaşmış və ya iltihab prosesi başlamışdırsa, artıq konservativ müalicə kifayət etmir. Belə hallarda endodontik müalicə aparılır, yəni dişin siniri çıxarılır və kök kanalları xüsusi üsullarla işlənərək doldurulur.Nəticə etibarilə, qərar hər bir pasiyent üzrə fərdi olaraq klinik müayinə və diaqnostik nəticələr...
05 May 2026, 10:57
Hamilə qala bilməyən qadın nə vaxt həkimə müraciət etməlidir?
Mütəxəssislərin fikrincə, ailə qurduqdan sonra müntəzəm qorunmasız cinsi həyat olmasına baxmayaraq 1 il ərzində hamiləlik baş vermirsə, qadın mütləq həkimə müraciət etməlidir. 35 yaşdan yuxarı qadınlarda isə bu müddət daha qısadır – əgər 6 ay ərzində hamiləlik baş vermirsə, gecikmədən müayinəyə başlamaq tövsiyə olunur.Citypost.az xəbər verir ki, həkimlər bildirir ki, bəzi hallarda daha erkən müraciət də vacibdir. Əgər menstrual sikldə pozğunluqlar, gecikmələr, qeyri-adi qanaxmalar, güclü ağrılar və ya qarının aşağı hissəsində kəskin sancılar müşahidə olunursa, bu hallar vaxt itirmədən araşdırılmalıdır. Belə əlamətlər endometrioz və ya adenomioz kimi xəstəliklərin göstəricisi ola bilər və gələcəkdə sonsuzluq riskini artırır.Erkən diaqnoz və düzgün müalicə...
04 May 2026, 14:40
Hamilə qadın diş çəkdirə bilərmi? – Stomatoloqdan açıqlama
Hamiləlik dövründə diş problemləri yarandıqda bir çox qadını düşündürən əsas suallardan biri dişin çəkdirilib-çəkdirilə bilməməsidir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, zəruri hallarda hamilə qadınlara diş çəkilişi aparıla bilər.stomatologiya sahəsində çalışan həkimlər bildirir ki, qərar hər bir halda fərdi şəkildə, diaqnoz əsasında verilir. Əgər dişin saxlanılması mümkün deyilsə və iltihab, infeksiya və ya güclü ağrı varsa, dişin çəkilməsi həm ana, həm də döl üçün daha təhlükəsiz hesab oluna bilər.Bu proses zamanı istifadə olunan analgetiklər və keyitmə vasitələri hamiləlik dövrünə uyğun seçilir. Yəni adi hallardan fərqli olaraq, dərmanların növü və dozası xüsusi diqqətlə müəyyən edilir.Həkimlər xüsusilə vurğulayır ki, belə müdaxilələr yalnız...
04 May 2026, 10:39
Qaraciyər fibrozu nədir və geri dönə bilərmi?
Qaraciyər fibrozu qaraciyər fibrozu qaraciyərin normal, yumşaq və elastik toxumasının uzunmüddətli zədələnmə nəticəsində birləşdirici toxuma ilə əvəz olunmasıdır. Bu proses adətən xroniki iltihab və davamlı xəstəliklər fonunda baş verir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, fibroz mərhələli şəkildə inkişaf edir və 4-cü mərhələ (F4) artıq qaraciyər sirrozu-na keçid mərhələsi hesab olunur. Bu mərhələdə qaraciyərin funksiyası ciddi şəkildə pozula bilər.Xəstəliyin yaranma səbəbləri müxtəlifdir. Ən çox rast gəlinən səbəblər arasında hepatit B və hepatit C kimi virus mənşəli hepatitlər yer alır. Bundan əlavə, qaraciyər yağlanması, şəkərli diabet, metabolik pozuntular və uzun müddət bəzi dərmanların qəbulu da fibroz riskini artırır.Sevindirici məqam isə odur...
01 May 2026, 11:45
