Hipofiz vəzi: Orqanizmin hormonal idarəetmə mərkəzi
Tibb 24 İyun 2026, 09:32
564
İnsan orqanizmində fəaliyyət göstərən bütün hormon sistemlərinin koordinasiyasında mühüm rol oynayan orqanlardan biri də hipofiz vəzidir. Ölçüsünün kiçik olmasına baxmayaraq, hipofiz vəzi orqanizmdə baş verən bir çox həyati prosesləri idarə etdiyi üçün endokrin sistemin əsas idarəetmə mərkəzi hesab olunur.
Citypost.az-ın məlumatına görə, hipofiz vəzi beynin alt hissəsində, xüsusi sümük boşluğunda yerləşir. Təxminən noxud boyda olan bu vəzi müxtəlif hormonlar ifraz edərək digər daxili sekresiya vəzilərinin fəaliyyətini tənzimləyir.
Məhz buna görə tibb ədəbiyyatında hipofiz vəzi tez-tez “baş vəzi” və ya “endokrin sistemin dirijoru” adlandırılır.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, hipofiz vəzinin əsas vəzifəsi orqanizmdə hormonal tarazlığı qorumaqdır. Bu vəzi qalxanabənzər vəzin, böyrəküstü vəzilərin, yumurtalıqların və xayaların fəaliyyətinə nəzarət edir. Hipofizin ifraz etdiyi hormonlarda yaranan hər hansı pozğunluq isə bütün orqanizmin fəaliyyətinə təsir göstərə bilər.
Hipofiz vəzinin ifraz etdiyi hormonlardan biri böyümə hormonudur. Bu hormon uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə boy artımını və sümük inkişafını təmin edir. Onun az və ya çox ifraz olunması müxtəlif inkişaf pozğunluqlarına səbəb ola bilər.
Bundan əlavə, hipofiz vəzi qalxanabənzər vəzin hormon istehsalını tənzimləyən hormonlar ifraz edir. Qalxanabənzər vəzin düzgün işləməsi isə maddələr mübadiləsinin, enerji balansının və bədən temperaturunun qorunmasında mühüm rol oynayır.
Hipofiz qadın və kişi reproduktiv sisteminin fəaliyyətində də mühüm yer tutur. Qadınlarda yumurtalıqların fəaliyyətini, menstruasiya dövrünü və reproduktiv funksiyaları tənzimləyən hormonlar, kişilərdə isə testosteron istehsalına təsir edən hormonlar məhz hipofiz vasitəsilə idarə olunur.Bu vəzin digər vacib funksiyalarından biri də orqanizmin stresə reaksiyasını tənzimləməsidir. Hipofiz böyrəküstü vəziləri stimullaşdıraraq stress hormonlarının ifrazını artırır və insanın müxtəlif fiziki və emosional gərginliklərə uyğunlaşmasına kömək edir.
Hipofiz vəzi həmçinin su-duz balansının qorunmasında iştirak edir. Onun ifraz etdiyi antidiuretik hormon orqanizmdə maye miqdarını tənzimləyir və böyrəklərin fəaliyyətinə təsir göstərir. Bu hormonun pozulması ciddi su mübadiləsi problemlərinə səbəb ola bilər.Qadınlarda doğuşdan sonra süd vəzilərinin fəaliyyətə başlaması və ana südünün ifrazı da hipofizin istehsal etdiyi prolaktin hormonu ilə bağlıdır. Bu hormonun səviyyəsində yaranan dəyişikliklər reproduktiv sistemə və ümumi sağlamlığa təsir göstərə bilər.
Həmçinin oxuyun
Mütəxəssislər bildirirlər ki, hipofiz vəzinin fəaliyyətində yaranan pozğunluqlar hormonal balanssızlıq, sonsuzluq, boy inkişafı problemləri, artıq çəki, yorğunluq, maddələr mübadiləsinin pozulması və digər ciddi sağlamlıq problemləri ilə nəticələnə bilər. Buna görə də hormonal dəyişikliklərlə bağlı şübhələr yarandıqda vaxtında endokrinoloqa müraciət etmək vacibdir.
Unutmaq olmaz ki, sağlam hormonal sistem insan orqanizminin düzgün fəaliyyətinin əsas şərtlərindən biridir.
Hipofiz vəzi isə bu mürəkkəb sistemin mərkəzində dayanaraq bütün hormonal proseslərin ahəngdar şəkildə işləməsini təmin edir. Sağlam hormonlar isə sağlam həyatın vacib əsaslarından biridir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Anadangəlmə ürək qüsurları hər yaşda aşkarlana bilər
Mütəxəssislər bildirirlər ki, anadangəlmə ürək qüsurları yalnız uşaqlıq dövrünün problemi deyil. Bu qüsurlar bəzi hallarda körpəlik və ya gənclik yaşlarında müəyyən edilsə də, bəzən uzun illər gizli qalaraq orta və ya hətta daha irəli yaşlarda aşkarlana bilir. Gec diaqnoz qoyulan hallarda isə xəstəlik artıq müəyyən fəsadlarla özünü göstərə bilər.Citypost.az xəbər verir ki, həkimlərin sözlərinə görə, son illərdə aparılan müayinələr zamanı uşaqlıq dövründə aşkar edilməmiş bəzi anadangəlmə ürək qüsurları yetkin yaşlarda müəyyən olunur. Bu xəstələrdə əsas şikayətlər adətən təngnəfəslik, tez yorulma, ürəkdöyünmə, fiziki aktivliyin azalması və bəzən də ürək çatışmazlığı əlamətləri olur.Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, son əməliyyat edilən xəstələrdən biri 30...
24 İyun 2026, 10:33
Oynaq ağrısının növü bu xəstəliyin səbəbini göstərə bilər
Mütəxəssislər bildirirlər ki, oynaq ağrıları hər zaman eyni səbəbdən yaranmır və ağrının xarakteri bir çox hallarda onun altında yatan xəstəliyin müəyyən edilməsinə kömək edir. Buna görə də ağrının nə zaman və hansı şəraitdə meydana çıxmasına diqqət yetirmək vacibdir.Citypost.az xəbər verir ki, həkimlərin sözlərinə görə, ən çox rast gəlinən ağrı növlərindən biri hərəkətlə artan, yəni mexaniki ağrıdır. Bu tip ağrılar adətən oynaqların aşınması, artroz, menisk zədələnmələri və ya digər degenerativ problemlərlə əlaqədar olur. Belə ağrılar daha çox uzun müddət ayaq üstə qaldıqdan, çox hərəkət etdikdən və ya oynaqlara artıq yük düşdükdən sonra ortaya çıxır. Xəstə istirahət etdikdə ağrının azalması bu tip...
24 İyun 2026, 08:30
Siqaretin ürəyə təsiri – mütəxəssis izahı
Mütəxəssislərin bildirdiyinə görə, ürək-damar xəstəliklərinin yaranmasında ən ciddi risk faktorlarından biri tütün məmulatlarının istifadəsidir. Siqaretin tərkibində olan nikotin və digər zərərli maddələr ürək və damar sisteminə birbaşa mənfi təsir göstərir.Citypost.az xəbər verir ki, nikotin qəbul edildikdə ilk növbədə damarların daralmasına səbəb olur. Bu isə ürək əzələsinə gedən qan axınını azaldır və ürəyin oksigenlə təminatını çətinləşdirir. Nəticədə ürək daha çox işləməyə məcbur qalır və oksigen tələbatı artır.Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, bu proses ürək damarlarında spazm yaradır. Damar spazmı isə qan dövranının pozulmasına, təzyiqin yüksəlməsinə və ürəkdə əlavə yükün yaranmasına gətirib çıxarır. Uzunmüddətli siqaret istifadəsi bu vəziyyəti daha da ağırlaşdırır və ciddi...
23 İyun 2026, 10:42
Ürək döyüntüsünü hiss etmək nə vaxt normaldır?
Bəzən insanlar ürək döyüntülərini baş nahiyəsində və ya ümumi bədəndə daha aydın hiss etdiklərini bildirirlər.Mütəxəssislərin sözlərinə görə, normal şəraitdə insan öz ürək döyüntüsünü hiss etməməlidir. Lakin bəzi hallarda bu hissin yaranması mümkündür və hər zaman ciddi xəstəlik demək deyil.Citypost.az xəbər verir ki, mövzu ilə bağlı kardioloqların açıqlamasına görə, ürək döyüntüsünün hiss olunması əsasən müəyyən situasiyalarda ortaya çıxır. Bunlara aritmiya halları, emosional gərginlik, stress, fiziki yorğunluq və gecə saatlarında sakit mühitdə uzanma vəziyyəti daxildir.Mütəxəssislər bildirirlər ki, xüsusilə insan başını yastığa qoyduqda ürək döyüntüləri daha aydın hiss oluna bilər. Bu, çox zaman normal fizioloji hal hesab olunur və təkbaşına xəstəlik göstəricisi deyil.Lakin...
23 İyun 2026, 09:41
Yüksək xolesterin qan təhlili olmadan müəyyən edilə bilərmi?
Mütəxəssislərin bildirdiyinə görə, qanda xolesterin səviyyəsinin dəqiq təyini yalnız laborator qan analizi ilə mümkündür. Lakin bəzi hallarda yüksək xolesterin orqanizmdə xarici əlamətlərlə də özünü göstərə bilər və bu, ilkin şübhə üçün əsas yarada bilər.Citypost.az xəbər verir ki, həkimlərin açıqlamasına görə, uzun müddət davam edən yüksək xolesterin bəzi xəstələrdə dərialtı piy toxumasının yığılması ilə müşahidə olunur. Bu vəziyyət tibbdə ksantomalar (xanthomas) kimi tanınır. Ksantomalar adətən sarımtıl rəngdə, kiçik düyün və ya qalınlaşma formasında dərinin müxtəlif nahiyələrində görünə bilər.Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, bu dəyişikliklər ən çox dirsək, diz, əl barmaqları və vətər sahələrində müşahidə olunur. Bəzi hallarda isə göz ətrafında daha aydın...
23 İyun 2026, 08:16
Üzdə keçməyən qızartı və yanma hissi rosacea xəstəliyinin əlaməti ola bilər
Üzdə davamlı qızartı, yanma hissi, arabir əmələ gələn pörtmə və həssaslıq bir çox insan tərəfindən sadə dəri problemi kimi qəbul edilsə də, dermatoloqlar bunun rosacea adlı xroniki dəri xəstəliyinin əlaməti ola biləcəyini bildirirlər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, rosacea əsasən üz nahiyəsində, xüsusilə yanaqlar, burun, alın və çənə bölgəsində qızartı ilə özünü göstərən damar mənşəli dəri xəstəliyidir. Xəstəliyin ilkin mərhələlərində qızartı gəlib-keçici xarakter daşısa da, vaxtında müalicə olunmadıqda qalıcı hala keçə və üz dərisində görünən damarların artmasına səbəb ola bilər.Dermatoloqlar qeyd edirlər ki, rosaceadan əziyyət çəkən şəxslər bəzi vərdişlərdən uzaq durmalıdırlar. İlk növbədə üzün isti su ilə yuyulması, tez-tez...
22 İyun 2026, 10:49
