Uşaqlarda nitq ləngiməsi niyə artır? – Loqopeddən açıqlama
Tibb 20 İyul 2026, 10:44
781
Son illərdə uşaqlarda nitq ləngiməsi halları nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bunun səbəbi yalnız tibbi problemlərlə bağlı deyil. Bir çox hallarda valideynlərin uşaqla kifayət qədər ünsiyyət qurmaması, texnologiyadan həddindən artıq istifadə və pedaqoji baxımsızlıq da nitqin gec inkişaf etməsinə səbəb olur.
Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, uşağın nitqinin formalaşmasında ən vacib amillərdən biri valideynlə canlı ünsiyyətdir. Körpə ilk sözlərini eşitdiyi insanlardan öyrənir. Ana və atanın onunla danışması, nağıl oxuması, suallar verməsi, oyun zamanı ünsiyyət qurması nitq inkişafını sürətləndirən əsas amillərdəndir. Əgər bu ünsiyyət telefon, planşet və ya televiziya ilə əvəz olunursa, uşaq eşitsə də, danışmağa və ünsiyyət qurmağa kifayət qədər stimul almır.
Loqopedlər bildirirlər ki, müasir dövrdə bir çox valideyn rahatlıq məqsədilə uşağın əlinə telefon verir və ya onu uzun müddət televizor qarşısında saxlayır. İlk baxışdan sakit görünən bu vəziyyət əslində uşağın nitq inkişafına mənfi təsir göstərir. Çünki ekran uşağın danışmasına ehtiyac yaratmır. O, yalnız izləyici rolunda qalır və aktiv ünsiyyətdən uzaqlaşır.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, nitq yalnız söz eşitməklə inkişaf etmir. Uşaq qarşılıqlı dialoq qurmalı, sual verməli, cavab almalı, mimika və emosiyalarla ünsiyyət qurmalıdır. Telefon və televiziya isə bu qarşılıqlı əlaqəni əvəz edə bilmir.Nitq ləngiməsinə səbəb olan digər mühüm amillərdən biri də pedaqoji baxımsızlıqdır. Mütəxəssislərin fikrincə, bəzi valideynlər gündəlik işlərin çoxluğunu əsas gətirərək uşağa kifayət qədər vaxt ayıra bilmirlər. Halbuki uşağın erkən inkişaf dövrü onun gələcək nitq, ünsiyyət və intellektual bacarıqlarının formalaşdığı ən həssas mərhələdir.
Loqopedlər valideynlərə tövsiyə edirlər ki, ev işlərini uşağın gündəlik rejiminə uyğun planlaşdırsınlar. Uşaq yatdığı və ya bağçada olduğu saatlarda digər işlərlə məşğul olmaq, oyaq olduğu müddətdə isə mümkün qədər onunla birlikdə vaxt keçirmək daha düzgün yanaşmadır.Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, ev işləri hər zaman görülə bilər, lakin uşağın böyümə və inkişaf mərhələsi geri qayıtmır. Valideyn bu dövrdə övladı ilə kifayət qədər ünsiyyət qurmasa, sonradan yaranan nitq problemlərinin aradan qaldırılması daha uzun və çətin prosesə çevrilə bilər.Bununla yanaşı, nitq ləngiməsinin səbəbi həmişə yalnız tərbiyə ilə bağlı olmur. Eşitmə problemləri, nevroloji pozğunluqlar, autizm spektr pozuntusu və digər inkişaf xüsusiyyətləri də nitqin gecikməsinə səbəb ola bilər. Buna görə də uşaq yaşıdlarından geri qalırsa, valideynlər "böyüyəndə özü danışacaq" düşüncəsi ilə vaxt itirməməli, mütləq loqoped, pediatr və lazım gəldikdə uşaq nevroloquna müraciət etməlidirlər.
Həmçinin oxuyun
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, erkən diaqnostika və vaxtında başlanılan korreksiya məşğələləri uşaqların böyük əksəriyyətində müsbət nəticə verir. Ən vacib şərt isə valideynin prosesdə fəal iştirak etməsi və uşağa sevgi, diqqət və canlı ünsiyyət göstərməsidir., Uşağın inkişafı üçün ən yaxşı "texnologiya" valideyn səsidir. Onunla edilən hər söhbət, birlikdə oynanılan hər oyun və oxunan hər nağıl gələcək nitq inkişafının ən möhkəm təməlini formalaşdırır.
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Diz protezi əməliyyatı necə aparılır? – Ağrısız hərəkətə aparan mərhələlər
Diz oynağının protezləşdirilməsi müasir ortopediyanın ən uğurlu və geniş tətbiq olunan cərrahi əməliyyatlarından biridir. Dünyada hər il 4 milyondan çox insana diz protezi implantasiya olunur. Bu əməliyyat əsasən ağır diz artrozu, qığırdaqın tam aşınması, travmalar və digər degenerativ oynaq xəstəlikləri nəticəsində gündəlik hərəkətləri məhdudlaşan xəstələrə tətbiq edilir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, sağlam diz oynağında bud (femur) və baldır (tibia) sümüklərinin ucları xüsusi qığırdaq toxuması ilə örtülür. Bu qığırdaq sümüklərin bir-birinə sürtünməsinin qarşısını alır, hərəkəti asanlaşdırır və oynağa düşən yükü bərabər paylayır. Lakin yaşlanma, artıq çəki, travmalar və ya osteoartrit kimi xəstəliklər nəticəsində qığırdaq tədricən aşınır. Bunun nəticəsində sümüklər...
20 İyul 2026, 09:42
Kondisionerin gecə istifadəsi sağlamlıq üçün təhlükəlidirmi?
Yay aylarında havaların həddindən artıq isti keçməsi səbəbindən bir çox insan gecəni kondisioner işləyən otaqda keçirir. Lakin mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, kondisionerdən düzgün istifadə edilmədikdə bu, tənəffüs yolları, əzələlər və ümumi sağlamlıq üçün bir sıra problemlər yarada bilər.Citypost.az xəbər verir ki, həkimlərin sözlərinə görə, kondisionerin gecə boyu fasiləsiz işləməsi ilk növbədə otaqdakı havanın rütubətini azaldır. Havanın həddindən artıq quruması burun selikli qişasının və boğazın qurumasına səbəb olur. Nəticədə səhər yuxudan oyandıqda boğaz ağrısı, burunda quruluq, qıcıqlanma, asqırma və hətta səs tutulması kimi narahatlıqlar yarana bilər.Mütəxəssislər bildirirlər ki, xüsusilə allergiyası, sinusit, rinit və ya astması olan insanlarda bu problemlər daha qabarıq...
20 İyul 2026, 08:39
Tərləmə həmişə xəstəlik əlaməti deyil – endokrinoloqdan vacib açıqlama
Bir çox insan gündəlik həyatda həddindən artıq tərlədiyi üçün narahat olur, bunu xəstəlik əlaməti hesab edir və müxtəlif vasitələrdən istifadə edərək tərləmənin qarşısını almağa çalışır. Halbuki mütəxəssislər bildirirlər ki, tərləmə insan orqanizminin tamamilə təbii və həyati əhəmiyyət daşıyan fizioloji proseslərindən biridir.Citypost.az endokrinoloqların sözlərinə görə, tərləmə ilk növbədə bədənin temperatur balansını qorumağa xidmət edir. İsti hava şəraiti, fiziki aktivlik, emosional gərginlik və hormonal dəyişikliklər zamanı bədən istiliyi yüksəldikdə tərləmə mexanizmi işə düşür və orqanizm soyumağa başlayır. Məhz bu mexanizm sayəsində daxili orqanların normal fəaliyyəti qorunur.Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, tərləmə cəmiyyətdə düşünüldüyü kimi utanılacaq və ya gizlədiləcək bir hal deyil. Əksinə, bu,...
17 İyul 2026, 10:20
Son illər hər kəsdə zob xəstəliyi niyə aşkarlanır?
Son illər bir çox insan müayinədən sonra "qalxanabənzər vəzimdə düyün var", "məndə zob aşkarlanıb" kimi diaqnozlarla qarşılaşır. Bu isə cəmiyyətdə belə bir fikir formalaşdırıb ki, guya zob xəstəliyi sürətlə yayılır. Bəs doğrudanmı xəstəliklərin sayı artıb, yoxsa müasir tibbin inkişafı sayəsində əvvəllər görünməyən problemlər indi daha tez aşkar edilir?Endokrinoloqlar bildirirlər ki, bu sualın cavabı birmənalı deyil. Çünki diaqnozların artmasının əsas səbəblərindən biri ultrasəs texnologiyalarının inkişafıdır. Əvvəllər yalnız əllə müayinə zamanı hiss edilə bilən böyük düyünlər aşkarlanırdısa, bu gün yüksək dəqiqlikli ultrasəs cihazları bir neçə millimetrlik düyünləri belə müəyyən edə bilir. Nəticədə əvvəllər mövcud olsa da, aşkar edilməyən dəyişikliklər indi diaqnoz kimi...
17 İyul 2026, 09:42
“Şəkərsiz” yazılan hər məhsul sağlam deyil – Endokrinoloq vacib xəbərdarlıq edib
Market rəflərində “şəkərsiz”, “diet”, “sugar free” və ya “şəkər əlavə olunmayıb” kimi yazılarla satılan məhsulların sayı hər il artır. Bir çox insan da bu etiketləri görən kimi həmin qidaların tamamilə zərərsiz olduğunu düşünərək rahat şəkildə istifadə edir. Halbuki mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, məhsulun üzərində “şəkərsiz” yazılması onun mütləq sağlam və ya arıqlamağa uyğun olması demək deyil.Citypost.az xəbər verir ki, endokrinoloqlar bildirirlər ki, gündəlik praktikada ən çox rast gəlinən yanlışlıqlardan biri məhz budur. Pasiyentlər “şəkərsiz” və ya “dietik” yazısını gördükləri üçün həmin məhsulları istədikləri qədər qəbul edir və hesab edirlər ki, bu, çəkiyə və qan şəkərinə təsir göstərməyəcək. Lakin metabolizm bu...
17 İyul 2026, 08:22
Genetik xəstəlik anlayışı nə dərəcədə doğrudur?
Son illər insanlar arasında ən çox rast gəlinən yanlış fikirlərdən biri də budur ki, əgər valideyndə şəkərli diabet və ya digər xroniki xəstəlik varsa, övladın da mütləq həmin xəstəliyə tutulacağı düşünülür. Mütəxəssislər isə bildirirlər ki, genetik meyilliliklə xəstəliyin yaranması eyni anlayış deyil. Xəstəliyin formalaşmasında irsiyyətlə yanaşı, həyat tərzi, qidalanma və fiziki aktivlik də həlledici rol oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, endokrinoloqun sözlərinə görə, qəbuluna gələn pasiyentlərin əksəriyyəti "Anam şəkər xəstəsidir, mən də mütləq şəkər olacağam" fikri ilə yaşayır. Halbuki bu, tibbi baxımdan tam doğru yanaşma deyil.Genetik meyillilik müəyyən risk yaratsa da, həmin riskin xəstəliyə çevrilib-çevrilməməsi əsasən insanın həyat tərzindən asılıdır."Pasiyentlərə həmişə...
16 İyul 2026, 10:50
