Son illər hər kəsdə zob xəstəliyi niyə aşkarlanır? 

Son illər bir çox insan müayinədən sonra "qalxanabənzər vəzimdə düyün var", "məndə zob aşkarlanıb" kimi diaqnozlarla qarşılaşır. Bu isə cəmiyyətdə belə bir fikir formalaşdırıb ki, guya zob xəstəliyi sürətlə yayılır. Bəs doğrudanmı xəstəliklərin sayı artıb, yoxsa müasir tibbin inkişafı sayəsində əvvəllər görünməyən problemlər indi daha tez aşkar edilir?

Endokrinoloqlar bildirirlər ki, bu sualın cavabı birmənalı deyil. Çünki diaqnozların artmasının əsas səbəblərindən biri ultrasəs texnologiyalarının inkişafıdır. Əvvəllər yalnız əllə müayinə zamanı hiss edilə bilən böyük düyünlər aşkarlanırdısa, bu gün yüksək dəqiqlikli ultrasəs cihazları bir neçə millimetrlik düyünləri belə müəyyən edə bilir. Nəticədə əvvəllər mövcud olsa da, aşkar edilməyən dəyişikliklər indi diaqnoz kimi qeydə alınır.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, qalxanabənzər vəzidə aşkarlanan hər düyün təhlükəli deyil. Kiçik ölçülü, heç bir əlamət verməyən düyünlərin böyük hissəsi illərlə dəyişmədən qala bilər və insanın sağlamlığına ciddi təsir göstərməz. Lakin buna baxmayaraq, onların həkim nəzarətində saxlanılması vacibdir.

Həkimlər qeyd edirlər ki, tibbdə "overdiagnosis" (həddindən artıq diaqnostika) adlanan anlayış mövcuddur. Bu zaman insanın həyatına təhlükə yaratmayan və heç vaxt problem törətməyəcək dəyişikliklər də aşkarlanaraq xəstəlik kimi qiymətləndirilə bilir. Beynəlxalq Endokrinologiya Cəmiyyətləri uzun illərdir xəbərdarlıq edirlər ki, xüsusilə kiçik və simptomsuz qalxanabənzər vəzi düyünlərində hər zaman dərman və ya cərrahi müdaxilə tələb olunmur. Əksər hallarda yalnız dövri ultrasəs müayinəsi və endokrinoloqun nəzarəti kifayət edir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, həddindən artıq müayinə və əsassız müalicə bəzən xəstəyə faydadan çox zərər verə bilər. İnsan özünü ağır xəstə hesab etməyə başlayır, psixoloji gərginlik yaşayır, lazımsız dərmanlardan istifadə edir və bəzən ümumiyyətlə ehtiyac olmayan müdaxilələrə məruz qalır.

Bununla yanaşı, həkimlər etiraf edirlər ki, müəyyən hallarda zob və qalxanabənzər vəzi xəstəliklərinin real artımı da müşahidə olunur. Buna yod balansındakı dəyişikliklər, autoimmun xəstəliklərin artması, ətraf mühit amilləri, bəzi kimyəvi maddələrin təsiri, qidalanma vərdişləri və digər risk faktorları səbəb ola bilər. Yəni diaqnozların artmasının bir hissəsi texnologiyanın inkişafı ilə bağlı olsa da, müəyyən hissəsi həqiqətən xəstəliklərin çoxalması ilə əlaqədardır.

Həmçinin oxuyun

Şahin Qurbanovdan xəbər var...  

Hakim Mirlətif Seyidovdan şikayət var... 

“Çox gözəl oyunçudur, başqa qüvvələrə güvənir ” — Ayaz Salayevlə Kinematoqrafçılar İttifaqı ətrafında MÜSAHİBƏ   

Buqələmun  - Şahin Qurbanovu da Vilyam Hacıyevin taleyi gözləyir?

Endokrinoloqlar xüsusilə vurğulayırlar ki, başqa bir şəxsin istifadə etdiyi müalicəni özbaşına tətbiq etmək doğru deyil. Hər düyün eyni deyil və hər xəstəyə yanaşma fərqlidir. Bəzən sadəcə müşahidə kifayət edir, bəzən isə əlavə analizlər, biopsiya və ya xüsusi müalicə tələb oluna bilər.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, qalxanabənzər vəzidə düyünün aşkarlanması avtomatik olaraq təhlükəli xəstəlik və ya xərçəng demək deyil. Əsas məsələ həmin düyünün düzgün qiymətləndirilməsi, risk qrupunun müəyyən olunması və müalicəyə həqiqətən ehtiyac olub-olmamasının peşəkar şəkildə qərarlaşdırılmasıdır.

Bu səbəbdən profilaktik müayinə zamanı qalxanabənzər vəzidə düyün və ya zob aşkarlanarsa, panikaya düşmək əvəzinə endokrinoloqa müraciət etmək tövsiyə olunur. Həkim vəziyyəti qiymətləndirəcək, lazım gələrsə əlavə müayinələr təyin edəcək, ciddi problem olmadıqda isə yalnız mütəmadi nəzarət planı hazırlayacaq. Müasir tibbdə əsas məqsəd hər aşkarlanan düyünü müalicə etmək deyil, həqiqətən müdaxilə tələb edən halları vaxtında müəyyən edib düzgün idarə etməkdir.

Əli