Şirkət açmaq və nizamnamə tələbləri: qanun nə deyir?

Azərbaycanda biznes qurmaq istəyən şəxsləri ilk maraqlandıran suallardan biri şirkətin hansı qaydada yaradılması və bunun üçün hansı hüquqi addımların atılmalı olmasıdır. Qanunvericiliyə əsasən, şirkətlərin yaradılması bir neçə üsulla mümkündür və bu proses müəyyən mərhələlər üzrə həyata keçirilir.

Citypost.az-ın məlumatına əsasən Azərbaycanda şirkət əsasən iki formada yaradıla bilər. Birinci üsul təsisçi qərarı ilə yaradılma formasıdır ki, bu zaman tamamilə yeni, hər hansı digər hüquqi şəxsin hüquqi varisi olmayan şirkət formalaşır. İkinci üsul isə yenidən təşkil olunma yolu ilə həyata keçirilir. Bu halda birləşmə, qoşulma, ayrılma, bölünmə və ya çevrilmə nəticəsində yaranan yeni şirkət əvvəlki hüquqi şəxslərin varisi hesab olunur.

Şirkət açılması prosesi ümumilikdə üç əsas mərhələdən ibarətdir. İlk mərhələdə təsis sənədləri hazırlanır, daha sonra nizamnamə kapitalı formalaşdırılır və nəhayət, hüquqi şəxsin dövlət qeydiyyatı həyata keçirilir. Bu mərhələlər şirkətin hüquqi status qazanması üçün əsas şərtlərdir.

Təsisçilər şirkətin yaradılması ilə bağlı bir sıra məsələlər üzrə yekdil qərar qəbul etməlidirlər. Buraya şirkətin təsis edilməsi, nizamnamənin təsdiqi, payların əvəzinə qoyulan əmlakın və digər hüquqların pul dəyərinin müəyyən edilməsi, eləcə də idarəetmə orqanlarının seçilməsi daxildir. Əgər şirkət iki və ya daha çox təsisçi tərəfindən yaradılırsa, bu zaman təsis müqaviləsinin bağlanması zəruridir.

Təsis müqaviləsi şirkətin fəaliyyətinin hüquqi əsaslarını müəyyən edən mühüm sənəddir. Müqavilədə təsisçilərin şirkətin yaradılması üzrə birgə fəaliyyəti, nizamnamə ilə bağlı şərtlər, əmlakın şirkətə ötürülməsi qaydası, pay və ya səhmlərin ödənilmə müddəti, hüquqi şəxsin təşkilati-hüquqi forması, idarəetmə mexanizmi və təsisçilərin şirkətdən çıxma qaydası kimi məsələlər əksini tapır. Eyni zamanda, idarəetmə orqanlarının tərkibi və səlahiyyətləri də bu sənəddə müəyyən edilir.

Şirkətin əsas təsis sənədlərindən biri də nizamnamədir. Nizamnamə şirkətin hüquqi vəziyyətini müəyyən edir və səhmdarlarla şirkət arasında münasibətləri tənzimləyir. O, təkcə daxili münasibətləri deyil, eyni zamanda şirkətin üçüncü şəxslərlə olan hüquqi əlaqələrini də əhatə edir. Bu baxımdan nizamnamə klassik müqavilə deyil, korporativ normativ akt kimi qəbul olunur və ümumi hüquqi nəticələr doğurur.

Həmçinin oxuyun

Kamil Şahverdi Rəşid Behbudovun kürəkəni kimi tanınır ...  

İsa Həbibbəyli çətirtutanı işdən qovub?  

Hamlet İsaxanlı qızına yüksək vəzifə verdi 

Məmurun əri həmin videosuna görə üzr istədi 

Səhmdar Cəmiyyətinin nizamnaməsində şirkətin adı, hüquqi ünvanı, açıq və ya qapalı tipdə olması, yerləşdirilən səhmlərin sayı və nominal dəyəri, səhmlərin kateqoriyaları, səhmdarların hüquqları, nizamnamə kapitalının həcmi, eləcə də idarəetmə orqanlarının strukturu və qərar qəbuletmə mexanizmi mütləq göstərilməlidir.

Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətlərin nizamnaməsində isə əlavə olaraq iştirakçının şirkətdən çıxma qaydası və bunun nəticələri, nizamnamə kapitalındakı payın digər şəxsə ötürülmə mexanizmi əks olunmalıdır. Qanunvericiliyə zidd olmayan digər müddəaların da nizamnaməyə daxil edilməsi mümkündür.

Qanuna əsasən şirkətlər ümumi fəaliyyət qabiliyyətinə malik olsalar da, təsisçilər bu qabiliyyəti müəyyən çərçivədə məhdudlaşdıra bilərlər. Bəzi sahələr üzrə fəaliyyət isə qanunvericiliklə xüsusi icazə və ya məhdudiyyətlərə tabe ola bilər.

Əli