Cinayət işlərində könüllü etirafın rolu nədir?
Hüquq 03 İyul 2026, 09:19
594
Cinayət hüququnda cəzanın fərdiləşdirilməsi prinsipi əsas meyarlardan biri hesab olunur. Məhkəmələr hökm çıxararkən yalnız törədilmiş əməli deyil, həm də təqsirləndirilən şəxsin davranışını, istintaqla əməkdaşlığını və ədalət mühakiməsinin həyata keçirilməsinə verdiyi töhfəni nəzərə alırlar. Bu baxımdan, təqsirin könüllü etiraf edilməsi qanunvericilikdə cəzanı yüngülləşdirən mühüm hallardan biri kimi müəyyənləşdirilib.
Citypost.az xəbər verir ki,mütəxəssislərin fikrincə, şəxsin heç bir məcburiyyət olmadan hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət etməsi, törətdiyi əməl barədə doğru məlumat verməsi və cinayətin açılmasına yardım göstərməsi hüquqi baxımdan müsbət qiymətləndirilir. Belə davranış istintaqın daha operativ və obyektiv aparılmasına şərait yaratmaqla yanaşı, təqsirkarın islah olunmaq niyyətini də ortaya qoyur.
Hüquqşünaslar bildirirlər ki, könüllü etiraf dedikdə, şəxsin öz təşəbbüsü ilə təhqiqat, istintaq və ya əməliyyat-axtarış fəaliyyəti həyata keçirən orqanlara müraciət edərək törətdiyi cinayət və həmin cinayətdə iştirakı barədə həqiqətə uyğun məlumat verməsi başa düşülür. Burada əsas şərt etirafın hər hansı təzyiq, hədə-qorxu və ya məcburiyyət olmadan həyata keçirilməsidir.Əgər cinayət hadisəsi baş versə də, onu törədən şəxs hələ müəyyən edilməyibsə və həmin şəxs özü hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət edərək əməli etiraf edirsə, bu hal könüllü etiraf kimi qiymətləndirilir. Eyni zamanda, cinayət faktı məlum olsa belə, təqsirkarın şəxsiyyəti müəyyən edilmədiyi təqdirdə onun öz iradəsi ilə ortaya çıxması da qanunvericilikdə cəzanı yüngülləşdirən əsaslardan biri hesab olunur.
Mütəxəssislər onu da vurğulayırlar ki, artıq cinayət məsuliyyətinə cəlb edilmiş şəxsin istintaqa məlum olmayan digər cinayət əməllərini etiraf etməsi və onların araşdırılmasına yardım göstərməsi də könüllü etiraf institutunun tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Bu, həm cinayətlərin tam şəkildə açılmasına, həm də digər iştirakçıların müəyyən olunmasına imkan yaradır.Bununla yanaşı, könüllü etirafın hüquqi qüvvəsi müəyyən şərtlərlə məhdudlaşır.
Həmçinin oxuyun
Hüquqşünasların sözlərinə görə, əgər şəxs artıq şübhəli qismində saxlanılıbsa və yalnız bundan sonra cinayətdə iştirakını etiraf edirsə, həmin etiraf avtomatik olaraq könüllü etiraf sayılmır. Çünki burada əsas meyar şəxsin öz təşəbbüsü ilə, ifşa olunmadan əvvəl hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət etməsidir.Digər mühüm məqam isə şəxsin cinayətin açılmasına faktiki yardım göstərməsidir. Təkcə təqsiri boynuna almaq kifayət etmir. Cinayət nəticəsində əldə edilmiş əmlakın tapılması, digər iştirakçıların müəyyən olunması və istintaqın düzgün istiqamətləndirilməsi üçün göstərilən yardım da məhkəmə tərəfindən nəzərə alınır.
Ekspertlərin qənaətinə görə, könüllü etiraf institutunun əsas məqsədi cinayətlərin daha operativ açılmasını təmin etmək, hüquq-mühafizə orqanlarının fəaliyyətini asanlaşdırmaq və təqsirkar şəxslərin islah olunmasına şərait yaratmaqdır. Bu yanaşma həm hüquqi dövlət prinsiplərinə, həm də humanizm meyarlarına uyğun hesab edilir.
Nəticə etibarilə, könüllü etiraf şəxsin öz əməlini qəbul etməsi ilə yanaşı, ədalət mühakiməsinin həyata keçirilməsinə real dəstək göstərməsini ifadə edir. Məhkəmələr isə hər bir konkret iş üzrə bu amilləri ayrıca qiymətləndirərək cəzanın təyin edilməsində onları nəzərə alırlar. Bu səbəbdən də könüllü etiraf cinayət hüququnda cəzanı yüngülləşdirən ən mühüm hüquqi institutlardan biri sayılır.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Axşam içki içib səhər maşın sürmək qanunidirmi?
Bir çox sürücülər hesab edirlər ki, spirtli içki axşam saatlarında qəbul edilibsə, səhər avtomobil idarə etmək hüquqi baxımdan problem yaratmır. Lakin qanunvericilik və tibbi göstəricilər bunun əksini sübut edir. Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, alkoqolun orqanizmdən tam xaric olması müəyyən vaxt tələb edir və bu müddət ərzində sürücünün məsuliyyətə cəlb edilməsi tamamilə qanunidir.Hüquqşünasların sözlərinə görə, sürücünün nə vaxt spirtli içki qəbul etməsi deyil, yoxlama anında orqanizmində alkoqolun mövcud olub-olmaması əsas götürülür.Nazirlər Kabinetinin 209 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş qaydalara əsasən, xüsusi texniki vasitələrlə aparılan yoxlama zamanı qanda və ya nəfəsdə alkoqolun müəyyən edilmiş normadan artıq olması şəxsin sərxoş vəziyyətdə...
03 İyul 2026, 10:20
Əqddə təmsilçilik nədir və hansı hallarda tətbiq olunur?
Mülki hüquq münasibətlərində geniş tətbiq olunan institutlardan biri də əqddə təmsilçilikdir. Gündəlik həyatda insanlar müxtəlif səbəblərdən öz hüquq və vəzifələrini şəxsən həyata keçirə bilmədikdə, onların adından başqa şəxslər çıxış edir. Bu zaman hüquqi münasibətlərdə təmsilçilik mexanizmi işə düşür.Citypost.az xəbər verir ki, hüquq mütəxəssislərinin bildirdiyinə görə, təmsilçilik dedikdə bir şəxsin – yəni təmsilçinin – başqa şəxsin, yəni təmsil edilənin maraqlarına uyğun şəkildə və onun adından əqdlər bağlaması, hüquqi əhəmiyyət daşıyan hərəkətlər etməsi başa düşülür. Təmsilçinin həyata keçirdiyi hərəkətlərin hüquqi nəticələri birbaşa təmsil edilən şəxs üçün yaranır.Müasir hüquqi münasibətlər sistemində təmsilçilik institutunun böyük praktik əhəmiyyəti vardır. İnsanlar müxtəlif səbəblərdən – xəstəlik, səhhət...
03 İyul 2026, 08:18
Ailədə maliyyə şəffaflığı niyə vacibdir? Hüquqşünaslar DANIŞDI
“Ər maaşını gizlədir. Soruşanda da deyir ki, maaş mənimdir, özüm bilərəm”. Bu cümlə son illərdə ailələr arasında ən çox müzakirə olunan məsələlərdən birinə çevrilib. Bəs həqiqətən ailədə maaşı həyat yoldaşından gizlətmək normaldırmı? Qazanılan gəlir şəxsi vəsait sayılır, yoxsa ailənin ümumi büdcəsinin bir hissəsidir?Citypost.az-ın məlumatına görə, mütəxəssislərin fikrincə, məsələ yalnız hüquqi deyil, eyni zamanda etibar, qarşılıqlı hörmət və ailədaxili münasibətlər baxımından qiymətləndirilməlidir.Hüquqi baxımdan hər bir insanın qazandığı əməkhaqqı onun şəxsi gəliridir. Lakin ailə qurulduqdan sonra bu gəlirin ailənin ehtiyaclarının qarşılanmasına yönəldilməsi həm mənəvi, həm də sosial məsuliyyət kimi qəbul edilir.Psixoloqlar bildirirlər ki, həyat yoldaşından maaşı gizlətmək uzun müddətdə etimad böhranına səbəb...
02 İyul 2026, 10:20
Pulunuzu necə qorumalısınız? Ekspertlər açıqladı
İllərlə zəhmətlə topladığınız və gələcək üçün ehtiyat saxladığınız pul gözlənilmədən dəyərinin böyük hissəsini itirə bilər. Söhbət ev şəraitində, xüsusilə də uzun müddət istifadə olunmadan saxlanılan nağd vəsaitdən gedir. Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, düzgün şəraitdə qorunmayan pullar zamanla kiflənə, zədələnə və hətta istifadəyə yararsız hala düşə bilər.Belə hallar real həyatda da baş verir. İnsanlar illərlə topladıqları vəsaiti evdə saxlayır, lakin ehtiyac yarandıqda pulların nəm, kif və digər amillərin təsiri nəticəsində yararsız vəziyyətə düşdüyünü görürlər. Bu zaman həmin vəsaitin dəyişdirilməsi üçün müvafiq qurumlara müraciət olunsa da, bəzi hallarda pul nominal dəyərindən aşağı qiymətlə qəbul edilir və vətəndaş maddi itki ilə...
02 İyul 2026, 09:12
Gecə avtomobili yalnız bir fara ilə idarə etmək olarmı? – Hüquqşünas açıqladı
Yol hərəkəti iştirakçılarını maraqlandıran məsələlərdən biri də gecə saatlarında avtomobilin yalnız bir işlək fara ilə idarə edilməsinin qanuni olub-olmamasıdır. Citypost.az xəbər verir ki, hüquqşünaslar bildirirlər ki, nəqliyyat vasitələrinin texniki sazlığı həm sürücünün, həm də digər hərəkət iştirakçılarının təhlükəsizliyi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır və bu sahədə qanunvericiliyin müəyyən etdiyi konkret tələblər mövcuddur.Azərbaycan Respublikası İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 342-ci maddəsinə əsasən, nəqliyyat vasitələrinin istismarı qaydalarının pozulması inzibati məsuliyyət yaradır. Xüsusilə xarici işıq cihazlarında nasazlıq olduğu və həmin nasazlığın yerində aradan qaldırılmasının mümkün olmadığı hallarda avtomobilin istismarına yol verilmir.Mütəxəssislərin sözlərinə görə, gecə vaxtı avtomobili yalnız bir işlək fara ilə idarə etmək həm qanunvericiliyin tələblərinə ziddir,...
02 İyul 2026, 08:22
Vəkil açıqladı: Bələdiyyə vergisini ödəmək qanuni öhdəlikdir
Azərbaycanda vətəndaşlar arasında tez-tez müzakirə olunan məsələlərdən biri də bələdiyyə vergilərinin qanuniliyi və onların ödənilməsinin məcburi olub-olmamasıdır. Citypost.az xəbər verir ki, hüquqşünasların sözlərinə görə, bələdiyyə vergiləri tamamilə qanuni əsaslara söykənir və Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsi ilə tənzimlənir.Mütəxəssislər bildirirlər ki, yerli özünüidarəetmə orqanları olan bələdiyyələr müəyyən edilmiş qaydada yerli vergiləri toplamaq səlahiyyətinə malikdirlər. Bu vergilər dövlət büdcəsinə deyil, birbaşa yerli bələdiyyələrin fəaliyyətinin maliyyələşdirilməsinə yönəldilir və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş öhdəliklər sırasına daxildir.Bələdiyyələr tərəfindən toplanılan əsas yerli vergilər sırasında fiziki şəxslərin mülkiyyətində olan daşınmaz əmlaka görə ödənilən əmlak vergisi və fiziki şəxslərin istifadəsində və ya mülkiyyətində olan torpaq sahələrinə görə ödənilən torpaq vergisi xüsusi...
01 İyul 2026, 10:28
