Okeanın 2 min metr dərinliyində ana ilə balanı birləşdirən möcüzəvi həyat
Maraqlı 03 İyul 2026, 08:41
400
Yer üzündə insanların ən az tanıdığı və hələ də sirrlərini tam açmadığı məkanlardan biri dərin okeanlardır. Günəş işığının belə çata bilmədiyi bu qaranlıq aləmdə yaşayan canlılar isə sanki başqa bir planetdən gəlmiş kimi görünür. Onlardan biri də qeyri-adi görünüşü və həyat tərzi ilə diqqət çəkən teleskop balığıdır.
Bu canlılar okeanın təxminən 2 min metr dərinliyində, tam qaranlığın hökm sürdüyü bir mühitdə yaşayırlar.
Citypost.az xəbər verir ki, burada nə günəş işığı var, nə də insanların alışdığı həyat şəraiti. Üstəlik, həmin dərinliklərdəki su təzyiqi o qədər güclüdür ki, adi şəraitdə bir çox material belə buna tab gətirə bilməz.
Belə ağır mühitdə yaşamaq üçün teleskop balıqları milyonlarla il ərzində xüsusi uyğunlaşma mexanizmləri formalaşdırıblar. Onların ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri nəhəng gözləridir. Bu gözlər ən zəif işıq parıltılarını belə hiss edə bilir. Dərinliklərdə yaşayan bəzi canlıların yaratdığı biolüminessensiya, yəni öz işıqlarını istehsal etmə qabiliyyəti teleskop balıqları üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Onlar bu zəif işıq mənbələri vasitəsilə həm ovlarını müəyyən edir, həm də təhlükələrdən yayınırlar.
Lakin bu canlıların həyatında ən maraqlı məqamlardan biri ana və bala arasındakı əlaqədir.Dərin okeanlarda təkbaşına yaşamaq xüsusilə yeni doğulmuş balalar üçün son dərəcə təhlükəlidir. Qaranlıq, soyuq və yüksək təzyiqli mühitdə istiqaməti itirmək və ya yırtıcılara yem olmaq an məsələsidir. Məhz buna görə teleskop balıqlarının balaları müəyyən müddət ərzində analarına fiziki olaraq bağlı qalırlar.
Bu bağlılıq balaların təhlükəsizliyini təmin edir və onların böyüyənə qədər yaşama şansını artırır. Ana balıq həm hərəkət zamanı balasını qoruyur, həm də ona uyğun yaşayış mühiti təqdim edir. Alimlər hesab edirlər ki, belə bir strategiya dərin dəniz ekosistemində sağ qalma ehtimalını əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldir.Bu qəribə görünən münasibət əslində təbiətin ən mükəmməl uyğunlaşma nümunələrindən biridir. Çünki burada hər bir enerji mənbəyi, hər bir hərəkət və hər bir qərar yaşamaq uğrunda mübarizənin bir hissəsidir.Dərin okeanlar hələ də bəşəriyyət üçün böyük ölçüdə naməlum ərazilərdir. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, insan Ay səthini okean dibindən daha yaxşı xəritələşdirib. Bu isə o deməkdir ki, okeanların qaranlıq qatlarında bizi hələ minlərlə yeni canlı növü və heyrətamiz həyat formaları gözləyir.
Həmçinin oxuyun
Teleskop balığı və onun balası da həmin sirli dünyanın yalnız kiçik bir parçasıdır. İlk baxışdan qorxulu və qəribə görünən bu canlılar əslində təbiətin nə qədər zəngin, mürəkkəb və heyranedici olduğunu bir daha sübut edir.
Okeanın qaranlıq dərinliklərində həyat dayanmayıb. Əksinə, insan təsəvvürünün sərhədlərini aşan minlərlə canlı öz unikal qanunları ilə yaşamağa davam edir. Və hər yeni kəşf bizə göstərir ki, Yer planetinin ən böyük sirrləri hələ də okeanların qaranlıq sularında gizlənir.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Bədənimizin yorulmaz kuryeri: Kinesin necə işləyir?
İnsan orqanizmi milyardlarla hüceyrədən ibarət mürəkkəb bir sistemdir. Bu hüceyrələrin daxilində isə gözlə görünməyən, lakin həyatın davam etməsi üçün gecə-gündüz çalışan inanılmaz mexanizmlər fəaliyyət göstərir. Onlardan biri də kinesin adlanan xüsusi motor zülalıdır. Ölçüsü son dərəcə kiçik olsa da, yerinə yetirdiyi vəzifələr baxımından canlı aləmin ən heyrətamiz strukturlarından biri hesab olunur.Citypost.az-ın məlumatına görə, kinesin hüceyrədaxili nəqliyyat sisteminin əsas iştirakçılarından biridir. O, hüceyrə daxilində müxtəlif maddələri, zülalları, qida komponentlərini, enerji mənbələrini və digər vacib molekulları bir nöqtədən digərinə daşıyır. Bu proses həyatın normal şəkildə davam etməsi üçün əvəzolunmaz əhəmiyyət daşıyır.Alimlər kinesini bəzən “hüceyrələrin yorulmaz kuryeri” adlandırırlar. Çünki o, dayanmadan, fasiləsiz şəkildə...
02 İyul 2026, 10:30
Əslində heç nəyə toxunmuruq? Elmin heyrətləndirən izahı
Barmağınızla sevdiyiniz insanın yanağına toxunduğunuz zaman həqiqətən ona toxunduğunuzu düşünürsünüz. Bu, gündəlik həyatımızda ən adi və təbii hisslərdən biridir. Lakin elm atom səviyyəsində tamamilə fərqli və heyrətamiz bir mənzərə ortaya qoyur. Məlum olur ki, mikroskopik dünyada iki cisim əslində heç vaxt bir-birinə birbaşa toxunmur.Citypost.az-ın xəbərinə görə, bunu anlamaq üçün əvvəlcə maddənin quruluşuna nəzər salmaq lazımdır. Ətrafımızda gördüyümüz hər şey – insanlar, heyvanlar, bitkilər, daşlar, su və hava – atomlardan ibarətdir. Yer üzündə həyatın əsasını isə karbon atomları təşkil edir. Karbon digər elementlərlə çox asan birləşərək milyonlarla müxtəlif molekul yarada bilir. Bu xüsusiyyət sayəsində zülallar, yağlar, karbohidratlar və həyat üçün vacib...
02 İyul 2026, 09:32
Toyuqlar su içəndən sonra niyə başlarını yuxarı qaldırırlar?
Heç diqqət etmisinizmi? Toyuqlar hər dəfə su içəndən sonra mütləq başlarını yuxarı qaldırırlar. Bu, təsadüfi bir hərəkət deyil, onların anatomiyası ilə bağlı olduqca maraqlı bir xüsusiyyətdir.Citypost.az xəbər verir ki, bir çox insan bunun sadəcə vərdiş olduğunu düşünsə də, əsl səbəb tamam başqadır. Toyuqlar, eləcə də əksər quş növləri insanlar kimi suyu ağız boşluğunda saxlayıb udmaq qabiliyyətinə malik deyillər. Onların dodaqları və yanaq əzələləri olmadığı üçün suyu ağızda hərəkət etdirmək imkanları məhduddur.Toyuq dimdiyi ilə suyu götürdükdən sonra onu birbaşa uda bilmir. Buna görə də başını yuxarı qaldıraraq Yer cazibə qüvvəsindən istifadə edir. Su bu zaman boğaz boyunca aşağı hərəkət edərək həzm...
01 İyul 2026, 10:15
Səhranın böyükqulaqlı sakini: çöl tülküsünün heyrətamiz həyatdaqalma sirri
Qarşınızda köpəkkimilər fəsiləsinin ən kiçik, lakin bioloji baxımdan ən mükəmməl nümayəndələrindən biri – çöl tülküsü, yəni fənnəkdir. Bu balaca yırtıcı Şimali Afrikanın geniş səhra ərazilərində yaşayır və təbiətin ən sərt sınaqlarına uyğunlaşmağı bacaran canlılardan biri hesab olunur.Citypost.az xəbər verir ki, səhrada temperaturun bəzən 50 dərəcəni keçdiyi şəraitdə həyatda qalmaq yalnız güclə deyil, eyni zamanda mükəmməl bioloji uyğunlaşmalarla mümkündür. Çöl tülküsünün ən diqqətçəkən xüsusiyyəti isə bədəninə nisbətən olduqca böyük olan qulaqlarıdır.Bu nəhəng qulaqlar yalnız eşitmə funksiyasını yerinə yetirmir. Onlar eyni zamanda təbii soyutma sistemi rolunu oynayır. Qulaqların daxilində yerləşən minlərlə incə qan damarı artıq bədən istiliyini xaricə ötürərək heyvanın qızmar səhra...
01 İyul 2026, 09:14
Ovunu havaya atan sirli hörümçək alimləri heyrətləndirir
Avstraliyanın şimalındakı sıx yağış meşələrində aşkar edilən və hələ rəsmi elmi adı müəyyənləşdirilməyən qeyri-adi bir hörümçək növü elm dünyasında böyük maraq doğurub. Tədqiqatçılar tərəfindən “ballista hörümçəyi” adlandırılan bu canlı ov etmə üsulu ilə digər bütün hörümçəklərdən fərqlənir və adeta təbiətin yaratdığı canlı mühəndislik möcüzəsi hesab olunur.Citypost.az xəbər verir ki, ənənəvi hörümçəklər adətən torlarına düşən həşəratları tutmaq üçün gözləmə taktikasından istifadə edirlər. Ballista hörümçəyi isə tamamilə fərqli strategiya seçib. O, aktiv şəkildə mexaniki tələ qurur və ovunu sözün həqiqi mənasında havaya ataraq ələ keçirir.Alimlərin müşahidələrinə görə, bu hörümçək əvvəlcə ağac budağı ilə iri yarpaq arasında onlarla gərilmiş ipək sap yerləşdirir. Bu...
30 İyun 2026, 10:35
Dünyanın ən nəhəng adam yeyən 3 balina növü
Dünya okeanlarında yaşayan balinalar Yer kürəsinin ən möhtəşəm canlıları hesab olunur. Alimlərin məlumatına görə, dünyada 90-dan çox balina və delfin növü mövcuddur. Onların əksəriyyəti insanlara qarşı tamamilə təhlükəsizdir və okean ekosisteminin qorunmasında mühüm rol oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, bu nəhəng dəniz canlıları arasında ölçüləri və görünüşləri ilə seçilən üç balina növü xüsusi diqqət çəkir.Birinci yerdə mavi balina dayanır. Mavi balina təkcə balinaların deyil, Yer üzündə indiyədək yaşamış ən böyük canlı hesab olunur. Uzunluğu 30 metrə, çəkisi isə 180 tona qədər çata bilir. Hətta dinozavrlardan da böyük olan bu nəhəng canlı əsasən xırda krevetkimilər – krillərlə qidalanır. Bir gündə milyonlarla krill...
30 İyun 2026, 09:33
