Təbiətin gizli xəzinəsi: Qızılı torpaqdan ayıran möcüzəvi bitki
Maraqlı 03 İyul 2026, 10:43
448
Təbiət bəzən insanın ağlına belə gəlməyəcək qədər maraqlı və heyrətamiz mexanizmlər yaradır. Elə bitkilər var ki, onlar sadəcə yaşıl örtük və ya oksigen mənbəyi olmaqla kifayətlənmir, eyni zamanda torpağın dərinliklərində baş verən proseslərin də canlı göstəricisinə çevrilirlər. Bu xüsusi bitki də məhz belə nadir təbiət möcüzələrindən biridir.
Citypost.az xəbər verir ki, adətən çay, arx və çaylaq sahillərində, bataqlıq və rütubətli ərazilərdə yetişən bu bitki suya yaxın mühitlərdə yaşamağa uyğunlaşıb. İlk baxışdan adi görünməsinə baxmayaraq, onun əsas sirri torpağın altında, kök sistemində gizlənir.
Bu bitkinin kökləri çox dərin qatlara qədər uzanır və yeraltı suların keçdiyi təbəqələrlə sıx təmasda olur. Yeraltı sular isə hərəkəti zamanı özü ilə birlikdə müxtəlif qum, gil, mineral və metal hissəciklərini də daşıyır. Kök sistemi təbii bir süzgəc kimi fəaliyyət göstərərək yüngül hissəciklərin keçməsinə imkan verir, daha ağır mineralların isə müəyyən hissəsinin köklərin ətrafında toplanmasına səbəb olur.Məhz bu xüsusiyyətinə görə bəzi Asiya ölkələrində yerli sakinlər əsrlər boyu həmin bitkilərə xüsusi diqqət yetiriblər. Onlar müəyyən ərazilərdə bu bitkilərin daha sıx yetişməsini torpağın minerallarla zəngin olmasının göstəricisi hesab ediblər.Ən maraqlısı isə odur ki, insanlar bitkini ehtiyatla torpaqdan çıxardıqdan sonra onun köklərinə yapışmış torpaq qatını ayrıca toplayırlar. Daha sonra bu torpaq xüsusi tavalara və ya geniş qablara yerləşdirilir. Su ilə birlikdə yavaş-yavaş silkələnən və qarışdırılan torpaqdan yüngül hissəciklər axıb gedir, ağır minerallar isə dibdə qalmağa başlayır.
Bu üsul qədim dövrlərdən bəri təbii sərvətlərin aşkarlanmasında istifadə olunan ən sadə, lakin təsirli metodlardan biri hesab olunur. Bəzi hallarda həmin ağır hissəciklərin arasında qızıl tozlarına, qiymətli metallara və digər nadir minerallara da rast gəlinib.
Alimlər hesab edirlər ki, müəyyən bitkilərin yayılma arealı və kök sistemlərinin xüsusiyyətləri geoloji kəşfiyyat işlərində əlavə məlumat mənbəyi ola bilər. Bu səbəbdən müasir dövrdə də biogeokimya sahəsində aparılan araşdırmalar bitkilərin torpaq və mineral ehtiyatları haqqında verdiyi siqnalları öyrənməyə davam edir.
Əslində, təbiət milyon illərdir ki, insanın istifadə etdiyi bir çox texnologiyanı öz daxilində artıq formalaşdırıb. Bu bitki də həmin nümunələrdən biridir. O, heç bir mexaniki qurğu olmadan, heç bir enerji sərf etmədən, yalnız kökləri vasitəsilə torpaq qatlarını süzür, ağır və yüngül maddələri ayırır və sanki təbii bir mineral filtri rolunu oynayır.
Həmçinin oxuyun
Bu heyrətamiz xüsusiyyət bizə bir daha göstərir ki, təbiət sadəcə gözəllik mənbəyi deyil, həm də insanın hələ tam öyrənə bilmədiyi mürəkkəb və müdrik bir sistemdir. Bəzən ən böyük kəşflərin açarı da məhz səssizcə çay kənarında böyüyən kiçik bir bitkinin kökləri arasında gizlənir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Bir qram boya üçün on min canlının məhv edildiyi rəng:Bənövşəyin qanlı tarixi
Bu gün mağazaya daxil olub bənövşəyi rəngdə köynək, paltar və ya istənilən əşyanı asanlıqla əldə edə bilirik. Lakin tarix boyunca bu rəng insanlığın ən bahalı, ən əlçatmaz və ən imtiyazlı simvollarından biri olub. Hətta müəyyən dövrlərdə bənövşəyi rəngə sahib olmaq qızıl sahibi olmaqdan daha çətin hesab edilirdi.Citypost.az xəbər verir ki, tarixçilərin fikrincə, qədim dünyada bənövşəyi rəng sadəcə estetik seçim deyildi. O, hakimiyyətin, sərvətin və aristokratiyanın rəmzi sayılırdı. Bu rəngə sahib olmaq yalnız imperatorlara, hökmdarlara və yüksək zadəganlara məxsus bir imtiyaz idi.Bu nadir boyanın əldə olunması isə son dərəcə çətin və amansız bir proses tələb edirdi.Qədim Finikiyanın məşhur Sur şəhərində yaşayan...
03 İyul 2026, 10:42
Okeanın 2 min metr dərinliyində ana ilə balanı birləşdirən möcüzəvi həyat
Yer üzündə insanların ən az tanıdığı və hələ də sirrlərini tam açmadığı məkanlardan biri dərin okeanlardır. Günəş işığının belə çata bilmədiyi bu qaranlıq aləmdə yaşayan canlılar isə sanki başqa bir planetdən gəlmiş kimi görünür. Onlardan biri də qeyri-adi görünüşü və həyat tərzi ilə diqqət çəkən teleskop balığıdır.Bu canlılar okeanın təxminən 2 min metr dərinliyində, tam qaranlığın hökm sürdüyü bir mühitdə yaşayırlar. Citypost.az xəbər verir ki, burada nə günəş işığı var, nə də insanların alışdığı həyat şəraiti. Üstəlik, həmin dərinliklərdəki su təzyiqi o qədər güclüdür ki, adi şəraitdə bir çox material belə buna tab gətirə bilməz.Belə ağır mühitdə yaşamaq üçün teleskop balıqları...
03 İyul 2026, 08:41
Bədənimizin yorulmaz kuryeri: Kinesin necə işləyir?
İnsan orqanizmi milyardlarla hüceyrədən ibarət mürəkkəb bir sistemdir. Bu hüceyrələrin daxilində isə gözlə görünməyən, lakin həyatın davam etməsi üçün gecə-gündüz çalışan inanılmaz mexanizmlər fəaliyyət göstərir. Onlardan biri də kinesin adlanan xüsusi motor zülalıdır. Ölçüsü son dərəcə kiçik olsa da, yerinə yetirdiyi vəzifələr baxımından canlı aləmin ən heyrətamiz strukturlarından biri hesab olunur.Citypost.az-ın məlumatına görə, kinesin hüceyrədaxili nəqliyyat sisteminin əsas iştirakçılarından biridir. O, hüceyrə daxilində müxtəlif maddələri, zülalları, qida komponentlərini, enerji mənbələrini və digər vacib molekulları bir nöqtədən digərinə daşıyır. Bu proses həyatın normal şəkildə davam etməsi üçün əvəzolunmaz əhəmiyyət daşıyır.Alimlər kinesini bəzən “hüceyrələrin yorulmaz kuryeri” adlandırırlar. Çünki o, dayanmadan, fasiləsiz şəkildə...
02 İyul 2026, 10:30
Əslində heç nəyə toxunmuruq? Elmin heyrətləndirən izahı
Barmağınızla sevdiyiniz insanın yanağına toxunduğunuz zaman həqiqətən ona toxunduğunuzu düşünürsünüz. Bu, gündəlik həyatımızda ən adi və təbii hisslərdən biridir. Lakin elm atom səviyyəsində tamamilə fərqli və heyrətamiz bir mənzərə ortaya qoyur. Məlum olur ki, mikroskopik dünyada iki cisim əslində heç vaxt bir-birinə birbaşa toxunmur.Citypost.az-ın xəbərinə görə, bunu anlamaq üçün əvvəlcə maddənin quruluşuna nəzər salmaq lazımdır. Ətrafımızda gördüyümüz hər şey – insanlar, heyvanlar, bitkilər, daşlar, su və hava – atomlardan ibarətdir. Yer üzündə həyatın əsasını isə karbon atomları təşkil edir. Karbon digər elementlərlə çox asan birləşərək milyonlarla müxtəlif molekul yarada bilir. Bu xüsusiyyət sayəsində zülallar, yağlar, karbohidratlar və həyat üçün vacib...
02 İyul 2026, 09:32
Toyuqlar su içəndən sonra niyə başlarını yuxarı qaldırırlar?
Heç diqqət etmisinizmi? Toyuqlar hər dəfə su içəndən sonra mütləq başlarını yuxarı qaldırırlar. Bu, təsadüfi bir hərəkət deyil, onların anatomiyası ilə bağlı olduqca maraqlı bir xüsusiyyətdir.Citypost.az xəbər verir ki, bir çox insan bunun sadəcə vərdiş olduğunu düşünsə də, əsl səbəb tamam başqadır. Toyuqlar, eləcə də əksər quş növləri insanlar kimi suyu ağız boşluğunda saxlayıb udmaq qabiliyyətinə malik deyillər. Onların dodaqları və yanaq əzələləri olmadığı üçün suyu ağızda hərəkət etdirmək imkanları məhduddur.Toyuq dimdiyi ilə suyu götürdükdən sonra onu birbaşa uda bilmir. Buna görə də başını yuxarı qaldıraraq Yer cazibə qüvvəsindən istifadə edir. Su bu zaman boğaz boyunca aşağı hərəkət edərək həzm...
01 İyul 2026, 10:15
Səhranın böyükqulaqlı sakini: çöl tülküsünün heyrətamiz həyatdaqalma sirri
Qarşınızda köpəkkimilər fəsiləsinin ən kiçik, lakin bioloji baxımdan ən mükəmməl nümayəndələrindən biri – çöl tülküsü, yəni fənnəkdir. Bu balaca yırtıcı Şimali Afrikanın geniş səhra ərazilərində yaşayır və təbiətin ən sərt sınaqlarına uyğunlaşmağı bacaran canlılardan biri hesab olunur.Citypost.az xəbər verir ki, səhrada temperaturun bəzən 50 dərəcəni keçdiyi şəraitdə həyatda qalmaq yalnız güclə deyil, eyni zamanda mükəmməl bioloji uyğunlaşmalarla mümkündür. Çöl tülküsünün ən diqqətçəkən xüsusiyyəti isə bədəninə nisbətən olduqca böyük olan qulaqlarıdır.Bu nəhəng qulaqlar yalnız eşitmə funksiyasını yerinə yetirmir. Onlar eyni zamanda təbii soyutma sistemi rolunu oynayır. Qulaqların daxilində yerləşən minlərlə incə qan damarı artıq bədən istiliyini xaricə ötürərək heyvanın qızmar səhra...
01 İyul 2026, 09:14