Zaminlikdən necə çıxmaq olar? – Hüquqşünaslardan vacib açıqlama

Bankdan kredit götürən şəxsin borcuna zamin durmaq bir çox hallarda sadəcə dost və ya qohuma kömək kimi qiymətləndirilir. Lakin sonradan borclunun ödənişləri gecikdirməsi və ya ümumiyyətlə krediti ödəməməsi zamin üçün ciddi hüquqi və maliyyə öhdəlikləri yarada bilər. Bu səbəbdən də vətəndaşlar tez-tez “Zaminlikdən necə çıxa bilərəm?”, “Zaminlik müqaviləsini ləğv etmək mümkündürmü?” və ya “Borclu ödəniş etmirsə, mən zaminlikdən imtina edə bilərəmmi?” kimi suallarla müraciət edirlər.

Citypost.az xəbər verir ki, hüquqşünasların sözlərinə görə, zaminlikdən çıxmaq insanların düşündüyü qədər sadə məsələ deyil. Şəxs zaminlik müqaviləsini imzaladıqdan sonra yalnız öz istəyinə əsasən “mən artıq zamin deyiləm” deməklə bu öhdəlikdən azad ola bilməz. Zaminliyin xitamı üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulan hüquqi əsaslardan biri mövcud olmalıdır.Məsələ ilə bağlı hüquqşünas bildirir ki, zaminliyin sona çatmasının ən əsas hallarından biri əsas borcun tam icra edilməsidir. Yəni borclu şəxs kredit üzrə öhdəliyini tam yerinə yetirir, borc bağlanır və bununla da zaminliyin təmin etdiyi əsas öhdəlik aradan qalxır. Digər halda isə zamin müəyyən vəziyyətdə borclunun əvəzinə borcu ödəyə bilər. Bu zaman zaminin kreditor qarşısındakı öhdəliyi məsələsi dəyişir və ödədiyi məbləğlə bağlı borcluya qarşı tələb hüququ yarana bilər.Lakin zaminliyin yalnız borcun ödənilməsi ilə başa çatdığını düşünmək də düzgün deyil. Qanunvericilikdə zaminliyin xitamına səbəb ola biləcək digər hüquqi hallar da mövcuddur. Məsələn, əsas öhdəliyin zaminin razılığı olmadan elə şəkildə dəyişdirilməsi halları ola bilər ki, həmin dəyişiklik zaminin məsuliyyətinin artmasına və ya onun üçün əlverişsiz nəticələrin yaranmasına səbəb olsun. Belə vəziyyətlərdə zaminliyin taleyi ayrıca hüquqi qiymətləndirilə bilər.Bundan başqa, zaminlik müqaviləsinin müddəti də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Zaminliyin nə qədər müddətə verilməsi, müqavilədə hansı şərtlərin müəyyənləşdirilməsi və kreditorun zaminə qarşı hansı müddətdə tələb irəli sürməsi kimi məsələlər konkret müqavilənin və qanunvericiliyin tələbləri əsasında araşdırılmalıdır.

Hüquqşünasların sözlərinə görə, ən çox yol verilən səhvlərdən biri də şəxsin zaminlik müqaviləsini imzalayarkən bunun sadəcə formal prosedur olduğunu düşünməsidir. Halbuki zaminlik real hüquqi məsuliyyət yaradır. Borclu kredit öhdəliyini yerinə yetirmədikdə, qanun və müqavilənin şərtlərindən asılı olaraq kreditorun zaminə qarşı da tələb irəli sürməsi mümkündür. Buna görə də hər hansı kreditə zamin durmazdan əvvəl müqavilənin şərtləri diqqətlə oxunmalı, zaminin hansı həddə məsuliyyət daşıdığı əvvəlcədən müəyyənləşdirilməlidir.Bəzi vətəndaşlar isə hesab edir ki, borclu ilə münasibətləri pozulduqdan və ya artıq həmin şəxslə əlaqələri qalmadıqdan sonra zaminlik avtomatik olaraq qüvvədən düşür. Bu yanaşma düzgün deyil. Şəxsi münasibətlərin dəyişməsi, dostluğun və ya qohumluğun sona çatması öz-özlüyündə zaminliyə xitam vermir. Zaminlik hüquqi müqavilə münasibətidir və onun xitamı da hüquqi əsaslara söykənməlidir.

Hüquqşünaslar qeyd edir ki, bəzi hallarda zaminliyin xitamı məhkəmə müstəvisində də müzakirə oluna bilər. Lakin bu, o demək deyil ki, hər bir zamin məhkəməyə müraciət etməklə avtomatik şəkildə zaminlikdən azad ediləcək. Məhkəmə konkret müqavilənin şərtlərini, əsas borc münasibətlərini, tərəflərin hərəkətlərini, öhdəliyin dəyişdirilib-dəyişdirilmədiyini və digər hüquqi halları araşdırır.

“Zaminlikdən çıxmağın, demək olar ki, yolu yoxdur. Lakin qanunvericilikdə müəyyən istisna hallar var. Əsas məsələ həmin istisnanın konkret vəziyyətə uyğun gəlib-gəlməməsidir. Borclu borcunu tam bağlayırsa, zaminliyin təmin etdiyi əsas öhdəlik də sona çatır. Bundan başqa, zaminliyin xitamına səbəb ola biləcək digər hüquqi hallar da mövcuddur. Bu hallar hər iş üzrə ayrıca araşdırılmalıdır”, – deyə hüquqşünaslar bildirib.

Onların sözlərinə görə, bəzi hallarda zaminliyin xitamı üçün hüquqi əsas olsa da, vətəndaş bunu vaxtında bilmədiyi üçün öz hüquqlarını müdafiə etməkdə çətinlik çəkir. Buna görə də zamin olan şəxslər kredit üzrə ödənişlərdə problem yarandığı andan müqavilə sənədlərini araşdırmalı və zamin kimi hansı məsuliyyət daşıdıqlarını dəqiqləşdirməlidirlər.

Həmçinin oxuyun

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Məcburi Sevginin Qurbanları…

MEYXANAYA “YOX!” DEMƏYİN VAXTIDIR!  

Şahin Qurbanovdan xəbər var...  

Hüquqşünalar  vətəndaşlara müraciət edərək zaminlik məsələsinə ciddi yanaşmağı tövsiyə edib. Onun sözlərinə görə, “sadəcə imza atıram, heç bir problem olmayacaq” düşüncəsi sonradan ciddi maliyyə və hüquqi problemlərlə nəticələnə bilər. Zaminlik müqaviləsi imzalanmazdan əvvəl onun bütün şərtləri, məsuliyyətin həcmi, müddəti və borclunun öhdəliklərini yerinə yetirmədiyi halda zaminin hansı vəziyyətlə üzləşə biləcəyi aydınlaşdırılmalıdır.

Hüquqşünaslar həmçinin zaminlikdən çıxmaq istəyən şəxslərə məsələnin konkret sənədlər əsasında qiymətləndirilməsini tövsiyə edib. Çünki eyni görünən iki zaminlik işi hüquqi baxımdan tamamilə fərqli nəticələrə səbəb ola bilər.

“Əgər siz də zaminlikdən necə çıxa biləcəyinizi və konkret vəziyyətinizdə hansı hüquqi əsasın tətbiq oluna biləcəyini bilmək istəyirsinizsə, “+” yazın. Sizə zaminliyin xitamına səbəb ola biləcək istisna hallardan birini ayrıca izah edim. Səhifəmdə hər şey hüquq haqqındadır. Bizi izlədiyiniz üçün təşəkkür edirəm”, – deyə hüquqşünaslar əlavə edib.

Əli