Bayıl İstintaq Təcridxanası – Bakının mərkəzində gizlənən yüzillik həbsxana tarixi
Maraqlı 01 İyun 2026, 08:58
273
Bakının ən tanınmış və ən çox müzakirə olunan keçmiş cəza müəssisələrindən biri olan Bayıl istintaq təcridxanası uzun illər paytaxtın hüquq-mühafizə və penitensiar sistemində xüsusi yer tutub. Bu kompleks təkcə bir həbsxana deyil, həm də şəhərin sosial və siyasi tarixinin müxtəlif mərhələlərinə şahidlik etmiş mühüm bir məkandır.
Citypost.az xəbər verir ki, məlumata görə, bu ərazidə ilk tikililər XIX əsrin əvvəllərində, təxminən 1820-ci illərdə hərbi məqsədlərlə inşa edilən qazarmalar kimi salınıb. Sonrakı dövrlərdə, xüsusilə 1888-ci ildən etibarən həmin binaların funksiyası dəyişdirilərək qapalı tipli istintaq təcridxanasına çevrilib. Zaman keçdikcə bu kompleks genişləndirilib və ilkin 400 nəfərlik nəzərdə tutulmuş imkan 1000–1500 nəfərlik böyük həbs müəssisəsinə qədər artırılıb.
Tarixi dövrlər ərzində Bayıl təcridxanası müxtəlif statuslu məhkumların saxlandığı yer kimi tanınıb. Burada siyasi məhbuslar, müxtəlif cinayət işləri üzrə təqsirləndirilən şəxslər və dövrün kriminal aləmində tanınmış fiqurlar saxlanılıb. Bu səbəbdən həbsxana həm hüquqi sistemin sərtliyini, həm də dövrün sosial-siyasi reallıqlarını əks etdirən bir məkan kimi yadda qalıb.
Kompleks daxilində ən ciddi rejimli hissə kimi 5-ci korpus xüsusilə fərqlənirdi. Bu bölmədə daha yüksək təhlükəli hesab edilən məhkumların saxlanıldığı bildirilir. Həmin ərazinin xüsusi mühafizə sisteminə malik olduğu, əlavə hasarlar, nəzarət mexanizmləri və ciddi giriş-çıxış rejimi ilə seçildiyi qeyd edilir. Bu da onu təcridxananın ən qapalı və ən sərt nəzarət olunan hissəsinə çevirirdi.
Həmçinin oxuyun
“Çox gözəl oyunçudur, başqa qüvvələrə güvənir ” — Ayaz Salayevlə Kinematoqrafçılar İttifaqı ətrafında MÜSAHİBƏ
Buqələmun - Şahin Qurbanovu da Vilyam Hacıyevin taleyi gözləyir?
Şahin Qurbanov yaxşı kabab bişirir... Xəstəxana direktoru ifşa olundu
Deputat Zaur Şükürov: "Azərbaycan cənub marşrutlarındakı riskləri balanslaşdıran əsas qovşaqdır"
Müxtəlif mənbələrdə Bayıl təcridxanası ilə bağlı bir neçə qaçış hadisəsindən bəhs olunur. Onlardan ən çox yadda qalanı 1994-cü ildə baş verdiyi iddia edilən hadisədir. Həmin vaxt bir qrup məhkumun yeraltı tunel qazaraq uzun müddət gizli şəkildə hazırlıq gördüyü və nəticədə təcridxanadan çıxmağa nail olduğu bildirilir. Bu hadisə uzun müddət ictimai müzakirələrə səbəb olmuş, təhlükəsizlik sistemi ilə bağlı ciddi suallar doğurmuşdu.
Bayıl təcridxanası 2009-cu ildə tam olaraq fəaliyyətini dayandırdı. Daha sonra kompleks sökülərək ərazi şəhərsalma layihələrinə uyğun şəkildə yenidən formalaşdırıldı. Bu gün həmin məkanda Dövlət Bayrağı Meydanı yerləşir və ərazi Bakının ən müasir və simvolik məkanlarından biri hesab olunur.
Tarixçilər və şəhərsalma mütəxəssisləri bu dəyişimi təkcə fiziki transformasiya kimi yox, həm də simvolik keçid kimi dəyərləndirirlər. Bir zamanlar sərt rejimli həbsxana kimi tanınan bu ərazi, bu gün azadlıq və dövlətçilik rəmzlərindən biri olan Bayraq Meydanına çevrilib. Bu da Bakının tarixi yaddaşında ziddiyyətli, lakin maraqlı bir dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
“Cayıl” sözü Bakı danışığında nə deməkdir? – Yerli şivədə sosial rol ifadəsi
Bakı və Abşeron bölgəsinin canlı danışıq dilində bəzi sözlər ədəbi dildəki mənasından tam fərqli məna qazanır və gündəlik ünsiyyətdə daha çox sosial münasibətləri ifadə edir. Bu sözlərdən biri də “cayıl” ifadəsidir. Çox insan bu sözü eşidəndə ədəbi dildəki “cahil” sözü ilə qarışdırsa da, Bakı ləhcəsində onun mənası tamamilə fərqlidir.Citypost.az-ın məlumatına görə, yerli danışıqda “cayıl” adətən savadsızlıq və ya məlumatsızlıq mənasında işlədilmir. Əksinə, bu söz daha çox “ara adamı”, “iş bilən”, “sözü keçən”, “problem həll edən”, “insanlar arasında körpü rolunu oynayan” şəxs mənasında istifadə olunur. Yəni “cayıl adam” dedikdə, bir işin düzəlməsində vasitəçilik edən, kiminsə problemini yoluna qoyan, xeyir-şər işlərində aktiv olan,...
01 İyun 2026, 10:56
Kaktuslar və ya “tikanlı əncir” – sadəcə dekorasiya deyil
Kaktuslar çox vaxt evlərdə və bağlarda yalnız dekorativ bitki kimi yetişdirilir. Onların “çətin baxımlı” və “səhra bitkisi” kimi tanınması da bu yanaşmanı gücləndirir. Amma əslində bəzi kaktus növləri təkcə görünüşü ilə deyil, həm də verdiyi meyvələrlə olduqca dəyərlidir.Citypost.az xəbər verir ki, bu növlərdən ən məşhuru “tikanlı əncir” (prickly pear) kimi tanınan kaktus meyvəsidir. Xaricdən baxıldıqda olduqca sərt və qoruyucu bir quruluşa malikdir. Üzəri çox xırda, gözlə çətin görünən tikanlarla örtülür və bu səbəbdən diqqətsiz toxunuş zamanı dərini asanlıqla zədələyə bilər. Lakin diqqətlə təmizləndikdən sonra iç hissəsi tamamilə fərqli bir görünüş ortaya çıxarır.Meyvənin içi yumşaq, sulu və təbii şirinliyə malik olur....
01 İyun 2026, 09:57
Şəffaf başlı “bareleya” balığı – Okeanların ən qəribə canlılarından biri
Okeanların ən qeyri-adi canlılarından biri hesab olunan bareleya balığı (Barreleye fish) dərin dənizlərin sirli sakinlərindən biridir. Citypost.az xəbər verir ki, bu balığın ən diqqətçəkən xüsusiyyəti isə tamamilə şəffaf baş quruluşuna sahib olmasıdır.İlk dəfə 1939-cu ildə Sakit, Hind və Atlantik okeanlarının dərin, mülayim sularında aşkarlanan bu kiçik canlı təxminən 15 sm uzunluğundadır və əsasən 600–800 metr dərinlikdə, günəş işığının demək olar ki, çatmadığı qaranlıq zonalarda yaşayır.Onun ən maraqlı xüsusiyyəti şəffaf başının içərisində görünən yaşıl rəngli parlaq strukturlardır. Bunlar əslində balığın gözləridir. Bu gözlər xüsusi şəkildə yuxarı istiqamətə yönəlmiş vəziyyətdə yerləşir və balığa dənizin səthindən gələn zəif işıq siqnallarını izləməyə imkan verir.Mütəxəssislərin izahına...
29 May 2026, 11:10
Milçəklər niyə tez-tez “əllərini ovuşdurur”? – Maraqlı davranışın səbəbi
Milçəklərin tez-tez ön ayaqlarını bir-birinə sürtərək “əllərini ovuşdururmuş” kimi görünməsi bir çox insanın diqqətini çəkir. İlk baxışda bu davranış sanki planlı və düşünülmüş bir hərəkət təsiri bağışlasa da, əslində bu, tamamilə instinktiv təmizlik davranışıdır.Citypost.az xəbər verir ki, milçəklər zibil, açıq qalan qidalar, çürümüş maddələr və müxtəlif çirkli səthlər üzərinə qonduqları üçün bədənləri asanlıqla çirklənir. Bu isə onların əsas hiss orqanlarının fəaliyyətinə birbaşa təsir göstərir.Onların bədənində, xüsusilə ayaqlarında, antenalarında və göz ətrafında çox həssas duyğu tükcikləri və reseptorlar yerləşir. Bu strukturlar milçəklərə qidanı tapmaq, ətraf mühiti hiss etmək və istiqamətlənmək üçün lazımdır. Lakin toz, kir və yapışqan qalıqlar bu həssas sistemin...
29 May 2026, 10:21
Cəmi bir lampanın enerjisi ilə işləyən “superkompüter”
Elm dünyasında insan beyninin imkanları hələ də tam şəkildə öyrənilə bilməyən ən böyük sirrlərdən biri hesab olunur. Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, kainatda bu günə qədər məlum olan ən mürəkkəb strukturlardan biri məhz insan beynidir.Maraqlıdır ki, bu inanılmaz sistem fəaliyyət göstərmək üçün cəmi kiçik bir elektrik lampası qədər enerji sərf edir.Nevroloqlar və beyin araşdırmaçıları bildirirlər ki, insan beyni düşünmə, yaddaş, hisslər, qərarvermə, hərəkət və emosiyalar daxil olmaqla bütün həyati funksiyaları idarə edir. Bunun üçün isə böyük mexaniki sistemlərə və ya yüksək enerji mənbələrinə ehtiyac duymur. Beyin yumşaq toxuma quruluşuna malik olmasına baxmayaraq, saniyədə milyonlarla əməliyyat həyata keçirə bilir.Araşdırmalara görə, insan...
28 May 2026, 10:22
Dünyanın görünməyən qəhrəmanları – Hər nəfəsimizdə planktonların payı var
Yer üzündə həyatın davam etməsində əsas rol oynayan canlıların həmişə böyük və güclü varlıqlar olduğu düşünülür. Halbuki alimlər bildirirlər ki, dünyanın ekoloji balansını qoruyan ən vacib canlılardan bəziləri gözlə görünməyəcək qədər kiçikdir. Söhbət okeanlarda yaşayan mikroskopik canlılar – planktonlardan gedir.Araşdırmalara görə, planktonlar Yer kürəsində istehsal olunan oksigenin böyük hissəsinin yaranmasında mühüm rol oynayır. Citypost.az-ın məlumatına görə, alimlərin hesablamalarına əsasən, atmosferdəki oksigenin təxminən yarısı okeanlarda yaşayan fitoplanktonlar tərəfindən istehsal olunur. Bu isə o deməkdir ki, insanın aldığı hər iki nəfəsdən biri dolayı şəkildə okean planktonlarının fəaliyyəti ilə əlaqəlidir.Mütəxəssislər bildirirlər ki, planktonlar əsasən iki qrupa bölünür: fitoplankton və zooplankton. Fitoplanktonlar günəş işığından istifadə...
28 May 2026, 09:31
