Cəmi bir lampanın enerjisi ilə işləyən “superkompüter”
Maraqlı 28 May 2026, 10:22
452
Elm dünyasında insan beyninin imkanları hələ də tam şəkildə öyrənilə bilməyən ən böyük sirrlərdən biri hesab olunur.
Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, kainatda bu günə qədər məlum olan ən mürəkkəb strukturlardan biri məhz insan beynidir.
Maraqlıdır ki, bu inanılmaz sistem fəaliyyət göstərmək üçün cəmi kiçik bir elektrik lampası qədər enerji sərf edir.
Nevroloqlar və beyin araşdırmaçıları bildirirlər ki, insan beyni düşünmə, yaddaş, hisslər, qərarvermə, hərəkət və emosiyalar daxil olmaqla bütün həyati funksiyaları idarə edir. Bunun üçün isə böyük mexaniki sistemlərə və ya yüksək enerji mənbələrinə ehtiyac duymur. Beyin yumşaq toxuma quruluşuna malik olmasına baxmayaraq, saniyədə milyonlarla əməliyyat həyata keçirə bilir.
Araşdırmalara görə, insan beynində təxminən 86 milyard neyron mövcuddur. Hər neyron minlərlə digər neyronla əlaqə yaradır və nəticədə son dərəcə mürəkkəb informasiya şəbəkəsi formalaşır. Alimlər hesab edir ki, beyindəki bu əlaqələrin sayı kainatdakı ulduzların sayından belə çox ola bilər.
Ən maraqlı faktlardan biri isə beynin enerji sərfiyyatı ilə bağlıdır. İnsan beyninin işləməsi üçün orta hesabla cəmi 20 vat enerji tələb olunur. Bu isə adi bir lampanın istifadə etdiyi enerji miqdarı ilə təxminən eynidir. Lakin həmin enerji ilə beyin eyni anda həm düşünür, həm yadda saxlayır, həm analiz edir, həm də bədənin bütün sistemlərini idarə edir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, beyin bədən çəkisinin təxminən 2 faizini təşkil etsə də, orqanizmin ümumi enerjisinin 20 faizini istehlak edir. Bu göstərici beynin nə qədər aktiv və mürəkkəb işlədiyini göstərən əsas faktorlardan biri sayılır.
Həmçinin oxuyun
Texnologiya mütəxəssislərinin fikrincə, müasir superkompüterlər müəyyən hesablamaları insan beynindən daha sürətli yerinə yetirə bilsə də, enerji səmərəliliyi baxımından beyin hələ də əlçatmaz sistem olaraq qalır. Çünki nəhəng serverlər və süni intellekt sistemləri böyük enerji və soyutma resursları tələb etdiyi halda, insan beyni bunu son dərəcə az enerji ilə həyata keçirir.
Araşdırmalar göstərir ki, insan beyni gün ərzində fasiləsiz fəaliyyət göstərir. İnsan yatarkən belə beyin tam dayanmaz, əksinə yaddaşın formalaşması, məlumatların çeşidlənməsi və bərpası prosesi davam edir. Bu səbəbdən alimlər beynin yalnız düşüncə mərkəzi deyil, eyni zamanda orqanizmin ən mühüm idarəetmə sistemi olduğunu vurğulayırlar.
Nevroelm sahəsində çalışan mütəxəssislər hesab edir ki, insan beyninin işləmə prinsiplərinin tam öyrənilməsi gələcəkdə həm süni intellekt texnologiyalarının inkişafına, həm də bir çox nevroloji xəstəliklərin müalicəsinə yeni imkanlar aça bilər.
Beləliklə, insan hər gün fərqinə varmadan dünyanın ən inkişaf etmiş “bioloji superkompüterindən” istifadə edir. Maraqlısı isə budur ki, bu möhtəşəm sistem bütün funksiyalarını cəmi kiçik bir lampanın enerjisi ilə həyata keçirir.
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Dünyanın görünməyən qəhrəmanları – Hər nəfəsimizdə planktonların payı var
Yer üzündə həyatın davam etməsində əsas rol oynayan canlıların həmişə böyük və güclü varlıqlar olduğu düşünülür. Halbuki alimlər bildirirlər ki, dünyanın ekoloji balansını qoruyan ən vacib canlılardan bəziləri gözlə görünməyəcək qədər kiçikdir. Söhbət okeanlarda yaşayan mikroskopik canlılar – planktonlardan gedir.Araşdırmalara görə, planktonlar Yer kürəsində istehsal olunan oksigenin böyük hissəsinin yaranmasında mühüm rol oynayır. Citypost.az-ın məlumatına görə, alimlərin hesablamalarına əsasən, atmosferdəki oksigenin təxminən yarısı okeanlarda yaşayan fitoplanktonlar tərəfindən istehsal olunur. Bu isə o deməkdir ki, insanın aldığı hər iki nəfəsdən biri dolayı şəkildə okean planktonlarının fəaliyyəti ilə əlaqəlidir.Mütəxəssislər bildirirlər ki, planktonlar əsasən iki qrupa bölünür: fitoplankton və zooplankton. Fitoplanktonlar günəş işığından istifadə...
28 May 2026, 09:31
Bal arısı niyə sancdıqdan sonra ölür? – Təbiətin ən qəribə müdafiə mexanizmlərindən biri
Təbiətdə elə canlılar var ki, öz koloniyasını və ya yuvasını qorumaq üçün həyatını belə qurban verir. Bal arıları da bunun ən maraqlı nümunələrindən biridir. Bir çox insan bilir ki, bal arısı insanı sancdıqdan sonra ölür. Lakin maraqlı məqam budur ki, arının ölümü təsadüfi hadisə deyil, onun bioloji quruluşunun bir hissəsidir.Citypost xəbər verir ki,mütəxəssislərin sözlərinə görə, bal arısının iynəsi xüsusi quruluşa malikdir. Bu iynənin üzərində çox xırda qarmaqvari çıxıntılar yerləşir. Arı insan dərisini sancdıqda həmin qarmaqlar dəriyə ilişir və iynənin geri çıxmasını çətinləşdirir. Arı uzaqlaşmağa çalışarkən iynə bədəndə qalır.Ən maraqlı və eyni zamanda dramatik məqam isə bundan sonra baş verir. İynə...
28 May 2026, 08:28
Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionu haqqında maraqlı faktlar
Bakının ən məşhur idman arenalarından biri olan Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionu ilə bağlı maraqlı tarixi faktlar var. Citypost.az-ın məlumatına görə, bir çox insan bilmir ki, stadionun tikintisində hərbi əsirlər də iştirak edib.Stadionun tikintisinə 1939-cu ildə başlanılıb. Lakin II Dünya Müharibəsinin başlaması səbəbindən layihə uzun illər yarımçıq qalıb. Müharibədən sonrakı dövrdə isə tikinti işlərinə alman hərbi əsirləri də cəlb olunub.Arenanın memarlıq layihəsi də öz dövrü üçün olduqca diqqətçəkən hesab edilirdi. Stadion Kiril əlifbasında İosif Stalin adının ilk hərfi olan “С” formasında layihələndirilmişdi.Stadionun açılış mərasimi böyük təntənə ilə keçirilib. Həmin gün tədbirə 8 mindən çox idmançı, dövlət nümayəndələri və müxtəlif respublikalardan qonaqlar...
27 May 2026, 11:23
Karvansaradan muzeyə çevrilən tarixi bina
Bakının mərkəzində yerləşən və bu gün ölkənin ən möhtəşəm mədəniyyət ocaqlarından biri hesab olunan Nizami adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyi uzun və maraqlı tarixə malikdir. Citypost.az xəbər verir ki, bir çoxlarının sadəcə muzey kimi tanıdığı bu bina əslində XIX əsrin ortalarında karvansara kimi inşa olunub. O dövrdə Bakı ticarət yollarının üzərində yerləşdiyi üçün karvansaralar şəhərin mühüm memarlıq nümunələrindən sayılırdı.XIX əsrin 60-cı illərində isə bina genişləndirilib. Bakı quberniyasının baş memarı Qasım bəy Hacıbababəyovun layihəsi əsasında tikiliyə ikinci mərtəbə əlavə olunub. Bununla da bina şəhərin ən diqqətçəkən memarlıq nümunələrindən birinə çevrilməyə başlayıb.Sonrakı illərdə Bakı Ali Cəmiyyəti binanı icarəyə götürərək burada klub fəaliyyət göstərib....
27 May 2026, 10:24
Kaşalot balinaları okeanların ən ağıllı canlılarından imiş
Dəniz biologiyası üzrə mütəxəssislərin fikrincə, kaşalot balinaları okean ekosisteminin ən maraqlı və ən güclü canlılarından biri hesab olunur. Nəhəng ölçüləri, yüksək intellekti və müdafiə instinkti ilə seçilən bu canlılar okeanların əsl nəhəngləri sayılır.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, uzunluğu 20 metrə, çəkisi isə 50 tona çatan kaşalotlar dünyanın ən böyük dişli yırtıcılarıdır. Onlar minlərlə metr dərinliyə enərək nəhəng kalmarlar, müxtəlif balıq növləri və digər dəniz canlıları ilə qidalanırlar.Araşdırmalara görə, kaşalot balinaları nəfəsini bir saata yaxın saxlaya bilir və bu xüsusiyyət onları okeanın ən dözümlü canlılarından birinə çevirir.Alimlər qeyd edir ki, kaşalotların sosial davranışı da olduqca diqqət çəkicidir. Təhlükə hiss...
27 May 2026, 08:26
Qarışqaların sirli “anbar ağılı” alimləri heyrətləndirib
Qarışqalar haqqında aparılan araşdırmalar göstərir ki, bu kiçik canlılar düşündüyümüzdən qat-qat mürəkkəb davranışlara sahibdirlər. Xüsusilə onların qida toplama və saxlama üsulları elm adamlarının diqqətini çəkən maraqlı mövzulardan biridir.Citypost.az xəbər verir ki, məlum olub ki, bəzi qarışqa növləri torpağın altında topladıqları toxum və taxılların cücərməsinin qarşısını almaq üçün xüsusi üsullardan istifadə edirlər. Araşdırmalar zamanı alimlər müşahidə ediblər ki, qarışqalar topladıqları bəzi toxumları iki hissəyə bölərək saxlayırlar. Bunun nəticəsində toxum torpaqda olsa belə inkişaf edib cücərə bilmir.Lakin ən maraqlı məqam keşniş toxumları ilə bağlı ortaya çıxıb. Alimlər müəyyən ediblər ki, qarışqalar keşniş toxumlarını digər toxumlar kimi sadəcə iki yerə deyil, dörd hissəyə...
26 May 2026, 10:46