Ağcaqanadın iynəsi necə sınmır? Alimləri heyrətləndirən FAKT
Maraqlı 30 İyul 2026, 09:33
420
Ağcaqanadın sancmasını çoxumuz hiss etmişik. Maraqlıdır ki, onun iynəsi insan saçından dəfələrlə nazik olmasına baxmayaraq, dərini asanlıqla deşir, nə əyilir, nə də qırılır. Bəs bu necə mümkün olur?İlk baxışda elə görünür ki, ağcaqanadın yalnız bir nazik iynəsi var. Əslində isə bu, tam doğru deyil. Ağcaqanadın "xortumu" bir neçə son dərəcə incə hissədən ibarət mürəkkəb bir quruluşdur. Bu hissələr birlikdə işləyərək dərini zədələmədən və qırılmadan deşməyə imkan yaradır.
Citypost.az xəbər verir ki, alimlərin araşdırmalarına görə, ağcaqanadın xortumunun içərisində bir-birini tamamlayan bir neçə mikroskopik element yerləşir. Bu hissələr eyni anda deyil, növbə ilə irəliləyir. Bir hissə dərini tutarkən, digər hissə irəli hərəkət edir. Sonra rollar dəyişir. Beləliklə, tətbiq olunan qüvvə bir nöqtəyə deyil, bir neçə hissə arasında bölüşdürülür.Məhz bu mexanizm sayəsində xortum həddindən artıq nazik olmasına baxmayaraq əyilmir və sınmır. Əgər bu qədər incə bir iynə eyni qüvvə ilə birbaşa dərini deşməyə çalışsaydı, böyük ehtimalla dərhal bükülər və ya qırılardı. Ağcaqanad isə bunu milyon illər ərzində formalaşmış mükəmməl bioloji mexanizmlə həll edib.Bununla yanaşı, xortumun ucu dişli və mişarvari quruluşa malikdir. Bu kiçik dişciklər dərini kəsməyə və toxumalar arasında daha rahat hərəkət etməyə kömək edir. Ağcaqanad eyni zamanda tüpürcəyində olan xüsusi maddələri də yaraya ötürür. Bu maddələr qanın laxtalanmasını ləngidir və sancmanın ilk anlarda hiss olunmasını azaldır. Məhz buna görə insanların əksəriyyəti ağcaqanadın sancmasını yalnız bir neçə saniyə sonra hiss edir.Bu təbii mexanizm mühəndislərin də diqqətini cəlb edib. Biotibb sahəsində çalışan alimlər ağcaqanadın xortumunu mikroskop altında ətraflı öyrənərək onun işləmə prinsipini süni tibbi iynələrdə tətbiq etməyə başlayıblar.Hazırlanan yeni nəsil tibbi iynələr daha nazik olur, toxumaya daha az təzyiq göstərir və dəriyə daxil olarkən ağrını minimuma endirir. Bu texnologiyanın gələcəkdə qan analizi, insulin inyeksiyası, peyvənd və digər tibbi prosedurlar zamanı insanların daha az narahatlıq hiss etməsinə kömək edəcəyi gözlənilir.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, biomimetika adlanan elm sahəsi – yəni təbiətdəki həll yollarını texnologiyaya tətbiq etmək – gələcəyin tibbi cihazlarının hazırlanmasında mühüm rol oynayacaq. Ağcaqanadın milyon illər ərzində təkmilləşmiş xortumu bunun ən maraqlı nümunələrindən biridir.Beləliklə, insanların narahatlıqla qarşıladığı kiçik bir həşərat, əslində, müasir tibbin inkişafına ilham verən ən maraqlı canlılardan biridir. Onun qırılmayan, əyilməyən və demək olar ki, ağrısız işləyən xortumu gələcəyin daha təhlükəsiz və komfortlu tibbi iynələrinin hazırlanmasına yol açır.
Həmçinin oxuyun
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Niyə damarlarımız mavi görünür?
Bir çox insan güzgüyə baxanda biləklərində və ya qollarında görünən damarların mavi rəngdə olduğunu düşünür. Halbuki bu, gözümüzün gördüyü optik bir illüziyadır. Əslində damarlarımız mavi deyil və onların içində axan qan da heç vaxt mavi olmur.İnsan qanı hər zaman qırmızı rəngdədir. Qanın rəngi onun tərkibində olan hemoqlobin adlı zülaldan asılıdır. Hemoqlobin oksigenlə zəngin olduqda qan parlaq, açıq qırmızı görünür. Oksigen miqdarı azaldıqda isə qan tünd qırmızı rəng alır. Lakin heç bir halda qan mavi rəngə çevrilmir.Bəs onda niyə dərimizin altındakı damarlar mavi görünür?Citypost.az-ın məlumatına görə, bunun səbəbi işığın dəri ilə qarşılıqlı təsiridir. Günəşdən və ya ətraf mühitdən gələn ağ işıq...
30 İyul 2026, 10:35
Bal arısı niyə yalnız bir dəfə sancır?
Bal arıları adətən insanlara səbəbsiz yerə hücum etmirlər. Onlar aqressiv həşəratlar hesab olunmur və əsas məqsədləri çiçəklərdən nektar toplayaraq koloniyanı yaşatmaqdır. Lakin özlərini, pətəklərini və ya ana arını təhlükə altında hiss etdikdə müdafiə instinkti işə düşür və sancaraq özlərini qorumağa çalışırlar.Bəs maraqlıdır, niyə bal arısı yalnız bir dəfə sancır və bundan sonra həyatını itirir?Citypost.az-ın məlumatına görə, bu sualın cavabı bal arısının iynəsinin xüsusi quruluşunda gizlənir. Bal arısının iynəsi hamar deyil. Onun üzərində çox xırda, geriyə doğru yönəlmiş qarmaqvari çıxıntılar yerləşir. Bu çıxıntılar insan və digər məməlilərin elastik dərisinə daxil olduqdan sonra iynənin möhkəm ilişməsinə səbəb olur.Arı sancdıqdan sonra uçmağa çalışarkən...
30 İyul 2026, 08:30
Dünyanın ən çox dişə sahib olan heyvanları - MARAQLI FAKT
Diş dedikdə çoxumuzun ağlına ilk olaraq köpək balığı, timsah və ya piranha gəlir. Doğrudan da bu canlıların iti və güclü dişlərionları mükəmməl ovçuya çevirir. Lakin maraqlıdır ki, ən çox dişə sahib heyvan nə timsahdır, nə də köpək balığı. Bu siyahının zirvəsində adını eşidəndə təəccüblənəcəyiniz tamamilə fərqli bir canlı dayanır.Citypost.az xəbər verir ki, Piranha kiçik ölçüsünə baxmayaraq, son dərəcə güclü çənəyə malikdir. Onun təxminən 20 iti və ülgüc kimi kəsici dişi var. Bu dişlər bir-birinə elə dəqiq uyğunlaşır ki, piranha ovunun ətini saniyələr ərzində qopara bilir. Dişlər köhnəldikcə eyni vaxtda yenilənir və yerinə yeniləri çıxır.Məngənə pitonu kimi iri ilanların dişləri isə...
29 İyul 2026, 11:56
Altıgözlü qum hörümçəyi necə ov edir? MARAQLI FAKT
Təbiətdə elə canlılar var ki, onları görmək demək olar ki, mümkün deyil. Onlar nə sürətləri, nə də böyük ölçüləri ilə seçilirlər. Ən böyük üstünlükləri mükəmməl gizlənmək bacarığıdır. Bu canlılardan biri də dünyanın ən təhlükəli hörümçəklərindən hesab edilən altıgözlü qum hörümçəyidir.Citypost.az-ın məlumatına əsasən, Afrikanın və Cənubi Amerikanın quraq, qumlu səhralarında yaşayan bu hörümçək kamuflyaj ustası hesab olunur. Onun bədən rəngi yaşadığı qumun rənginə o qədər uyğunlaşır ki, bir neçə santimetr məsafədən belə onu seçmək demək olar ki, mümkün olmur. Bu xüsusiyyət ona həm yırtıcılardan gizlənməyə, həm də ovunu qəfil yaxalamağa imkan verir.Digər hörümçəklərin əksəriyyəti ovlarını tor quraraq və ya aktiv şəkildə...
29 İyul 2026, 11:15
Katib quşunun heyrətamiz ov üsulu
Təbiətdə elə canlılar var ki, onların ov üsulu ilk baxışdan inanılmaz görünür. Belə quşlardan biri də Afrikanın geniş savannalarında yaşayan katib quşudur (Secretary Bird). Bu quş dünyanın ən zəhərli ilanlarını nə dimdiyi ilə parçalayır, nə də caynaqları ilə boğur. Onun əsas silahı uzun və güclü ayaqlarıdır.Citypsot.az xəbər verir ki, katib quşu ovuna yaxınlaşarkən son dərəcə soyuqqanlı davranır. O, ilanın hərəkətlərini diqqətlə izləyir və hücum anını dəqiq hesablayır. Daha sonra ildırım sürəti ilə endirdiyi güclü təpiklə ilanın baş nahiyəsini hədəf alır. Ən maraqlısı isə budur ki, ilan zəhərli dişlərini işə sala bilməmiş ov artıq zərərsizləşdirilmiş olur.Alimlərin apardığı araşdırmalar göstərib ki, katib...
28 İyul 2026, 10:46
Öküz ayıqlayan quş haqqında təəccüblü faktlar
Uzun illər ərzində bu quş təbiətdə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın ən gözəl nümunələrindən biri hesab olunurdu. O, zürafələrin, kərgədanların, camışların və digər iri məməlilərin belinə qonaraq onların dərisinə yapışan gənələri təmizləyir. İlk baxışdan elə görünür ki, quş yeməyini əldə edir, heyvan isə parazitlərdən xilas olur. Lakin son elmi araşdırmalar göstərir ki, bu münasibət düşündüyümüz qədər sadə və dostcasına deyil.Citypost.az-ın məlumatına görə, söhbət Afrikanın savannalarında yaşayan öküz ayıqlayan quşundan (oxpecker) gedir. Bu quş gün ərzində bir heyvanın bədənindən yüzlərlə gənə toplaya bilir. Xüsusilə qanla dolmuş, iri gənələri seçməsi onun əsas xüsusiyyətlərindən biridir. Uzun illər biologiya kitablarında bu davranış təbiətdə qarşılıqlı faydanın klassik...
28 İyul 2026, 09:44