Öküz ayıqlayan quş haqqında təəccüblü faktlar
Maraqlı 28 İyul 2026, 09:44
446
Uzun illər ərzində bu quş təbiətdə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın ən gözəl nümunələrindən biri hesab olunurdu. O, zürafələrin, kərgədanların, camışların və digər iri məməlilərin belinə qonaraq onların dərisinə yapışan gənələri təmizləyir. İlk baxışdan elə görünür ki, quş yeməyini əldə edir, heyvan isə parazitlərdən xilas olur. Lakin son elmi araşdırmalar göstərir ki, bu münasibət düşündüyümüz qədər sadə və dostcasına deyil.
Citypost.az-ın məlumatına görə, söhbət Afrikanın savannalarında yaşayan öküz ayıqlayan quşundan (oxpecker) gedir. Bu quş gün ərzində bir heyvanın bədənindən yüzlərlə gənə toplaya bilir. Xüsusilə qanla dolmuş, iri gənələri seçməsi onun əsas xüsusiyyətlərindən biridir. Uzun illər biologiya kitablarında bu davranış təbiətdə qarşılıqlı faydanın klassik nümunəsi kimi göstərilib.
Ancaq alimlər quşun qidalanma davranışını daha yaxından araşdırdıqda maraqlı nəticələr əldə ediblər. Məlum olub ki, öküz ayıqlayan quşun əsas marağı gənələrin özü deyil, onların içindəki qandır. O, daha çox qanla şişmiş gənələri seçir və bu səbəbdən heyvana verdiyi fayda düşündüyümüz qədər böyük olmaya bilər.Araşdırmalar zamanı daha maraqlı bir fakt da üzə çıxıb. Bəzi hallarda bu quş heyvanın bədənindəki açıq yaraları dimdiyi ilə qoparmağa başlayır. Yaraların sağalmasına imkan vermir, əksinə onları bir qədər də böyüdərək axan təzə qanla qidalanır. Bu isə artıq təmizləyici davranışdan daha çox parazit həyat tərzinə bənzəyir.
Həmçinin oxuyun
Mütəxəssislər bildirirlər ki, öküz ayıqlayan quş tamamilə zərərli canlı da deyil. O, həqiqətən də müəyyən sayda parazitləri məhv edir və bunun heyvana faydası olur. Lakin eyni zamanda qanla qidalanmaq üçün yaraları açıq saxlaması bu münasibətin hər iki tərəf üçün bərabər faydalı olmadığını göstərir.Məhz buna görə də elm adamları bu gün belə bir sual üzərində düşünürlər: öküz ayıqlayan quş həqiqətən heyvanların dostudur, yoxsa təmizləyici görüntüsü altında yaşayan fürsətçi bir parazitdir? Görünür, təbiətdə hər münasibət ilk baxışda göründüyü qədər sadə olmur və bəzən "kömək" kimi görünən davranışın arxasında tamamilə fərqli məqsədlər gizlənə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Katib quşunun heyrətamiz ov üsulu
Təbiətdə elə canlılar var ki, onların ov üsulu ilk baxışdan inanılmaz görünür. Belə quşlardan biri də Afrikanın geniş savannalarında yaşayan katib quşudur (Secretary Bird). Bu quş dünyanın ən zəhərli ilanlarını nə dimdiyi ilə parçalayır, nə də caynaqları ilə boğur. Onun əsas silahı uzun və güclü ayaqlarıdır.Citypsot.az xəbər verir ki, katib quşu ovuna yaxınlaşarkən son dərəcə soyuqqanlı davranır. O, ilanın hərəkətlərini diqqətlə izləyir və hücum anını dəqiq hesablayır. Daha sonra ildırım sürəti ilə endirdiyi güclü təpiklə ilanın baş nahiyəsini hədəf alır. Ən maraqlısı isə budur ki, ilan zəhərli dişlərini işə sala bilməmiş ov artıq zərərsizləşdirilmiş olur.Alimlərin apardığı araşdırmalar göstərib ki, katib...
28 İyul 2026, 10:46
Keçilər niyə bu qədər güclü toqquşur?
İlk baxışda keçilərin bir-biri ilə boynuz toqquşdurması adi və təbii davranış kimi görünür. Lakin əslində bu, heyvanlar aləmində ən güclü fiziki qarşıdurmalardan biridir. Alimlərin hesablamalarına görə, bir keçinin boynuz zərbəsi təxminən 800 kiloqramlıq qüvvəyə bərabər təsir yarada bilər. Bu, kifayət qədər böyük enerjidir və eyni gücdə zərbə insana dəysə, döş qəfəsinin sınığı, daxili orqanların zədələnməsi, ağır beyin silkələnməsi, hətta ürəyin fəaliyyətinin dayanmasına qədər ciddi nəticələrə səbəb ola bilər.Bəs keçilər niyə bu qədər böyük güclə bir-birinə zərbə endirirlər?Citypost.az xəbər verir ki, bioloqların fikrincə, bunun əsas səbəbi sürü daxilində üstünlüyü müəyyən etmək və çoxalma hüququ uğrunda mübarizədir. Xüsusilə cütləşmə mövsümündə erkək keçilər...
28 İyul 2026, 08:30
232 milyon il əvvəl dünyanı dəyişən yağışlar - Tarixin maraqlı FAKTI
Təxminən 232 milyon il əvvəl, Yer kürəsi bu gün tanıdığımız planetdən tamamilə fərqli görünürdü. O dövrdə qitələr hələ bir-birindən ayrılmamışdı. Bütün quru sahələri Pangeya (Pangea) adlanan nəhəng superqitədə birləşmişdi. İqlim əsasən isti və quraq idi, geniş səhralar Yer səthinin böyük hissəsini əhatə edirdi. Həyat mövcud olsa da, canlılar sərt iqlim şəraitinə uyğunlaşmağa məcbur idilər.Citypost.az-ın məlumatına görə, lakin bir müddət sonra planetin tarixini dəyişdirəcək hadisələr baş verdi. Səma tədricən qalın buludlarla örtüldü, ilk yağış damcıları düşməyə başladı. Ardınca isə yağışlar gücləndi və demək olar ki, dayanmaq bilmədi. Alimlər bu dövrü Karni dövrünün yağış epizodu (Carnian Pluvial Episode) adlandırırlar. Bu hadisə adi...
27 İyul 2026, 11:29
Dərisiz insan yaşaya bilərmi? MARAQLI FAKT
İnsan orqanizmində dəri təkcə bədəni örtən bir təbəqə deyil, həm də həyati vacib funksiyaları yerinə yetirən ən böyük orqandır. O, bədəni xarici mühitdən qoruyur, temperaturu tənzimləyir, maye balansını saxlayır və mikrobların orqanizmə daxil olmasının qarşısını alan əsas müdafiə səddidir. Məhz buna görə də dərinin tamamilə soyulması həyatla uyğun gəlməyən ən ağır travmalardan hesab olunur.Citypost.az-ın məlumatına görə,Əgər insanın dərisinin hamısı soyulub çıxarılsaydı, ilk növbədə orqanizm çox sürətlə su itirməyə başlayardı. Dərinin əsas funksiyalarından biri bədəndəki mayenin buxarlanmasının qarşısını almaqdır. Dəri olmadıqda isə maye nəzarətsiz şəkildə xaric olar və qısa müddətdə ağır susuzlaşma inkişaf edərdi. Bu vəziyyət qanın qatılaşmasına, qan dövranının pozulmasına...
27 İyul 2026, 10:25
İnsan təkamülündə funksiyasını böyük ölçüdə itirmiş 7 orqan
İnsan orqanizmi milyonlarla il davam edən təkamül prosesinin nəticəsidir. Bu müddət ərzində bəzi orqanlar və anatomik quruluşlar əcdadlarımız üçün həyati əhəmiyyət daşısa da, həyat tərzimizin və qidalanma vərdişlərimizin dəyişməsi nəticəsində onların funksiyası ya tamamilə itib, ya da xeyli zəifləyib. Biologiyada belə quruluşlar rudiment orqanlar adlanır.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, bu orqanların əksəriyyəti artıq əvvəlki funksiyasını yerinə yetirməsə də, bəzilərinin orqanizmdə müəyyən köməkçi rolu hələ də qalır.1. Apendiks (kor bağırsaq çıxıntısı)Siyahının ilk sırasında apendiks yerləşir. Hesab olunur ki, ot yeyən uzaq əcdadlarımızda bu orqan sellülozanın həzmində mühüm rol oynayıb. Müasir insanlarda isə həmin funksiyanı demək olar ki, itirib.Son illərdə aparılan...
24 İyul 2026, 10:45
Qorxanda və ya üşüyəndə niyə tüklərimiz biz-biz olur?
Yəqin ki, hər birimiz qorxduqda, həyəcanlandıqda və ya soyuq havada qaldıqda dərimizin "toyuq dərisi" kimi qabardığını və tüklərimizin biz-biz olduğunu müşahidə etmişik. Bu, tamamilə normal fizioloji reaksiyadır və elmdə piloereksiya adlanır. Maraqlıdır ki, bu refleks milyonlarla il əvvəl yaşamış əcdadlarımızdan bizə miras qalmış təkamül xüsusiyyətlərindən biridir.Citypost.az-ın məlumatına görə, dərimizdə yerləşən hər bir tükün kökündə arrector pili adlanan kiçik, hamar əzələ lifləri mövcuddur. İnsan qorxduqda, həyəcan keçirdikdə və ya stress yaşadıqda böyrəküstü vəzilər tərəfindən adrenalin hormonu ifraz olunur. Adrenalin həmin kiçik əzələlərin yığılmasına səbəb olur. Nəticədə tüklər dikəlir, dəri isə xırda qabarcıqlar şəklində görünməyə başlayır. Xalq arasında bu vəziyyət "tüklərin biz-biz...
24 İyul 2026, 09:45
