Tərəvəzləri soyub, yoxsa qabıqlı bişirmək daha faydalıdır?
Maraqlı 07 Avqust 2026, 11:59
312
Mətbəxdə sağlam qidalanma ilə bağlı ən çox müzakirə olunan mövzulardan biri tərəvəzlərin bişirilməyə hazırlanması mərhələsidir. Gündəlik xörəkləri hazırlayarkən kartof, yerkökü, çuğundur və qabaq kimi tərəvəzlərin qabıqlarını soymaq adət halını alsa da, dietoloqlar və qida mütəxəssisləri bu vərdişin tərəvəzlərdəki ən qiymətli qida maddələrinin itirilməsinə səbəb olduğunu bildirirlər. Araşdırmalar göstərir ki, tərəvəzləri qabıqlı halda bişirmək tərkibdəki vitamin və mineralları maksimum dərəcədə qoruyub saxlamağın ən təsirli yoludur.
Citypost.az xəbər verir ki, tərəvəzlərin xarici qabıq qatı təbiətin yaratdığı zəngin bir müdafiə baryeridir. Pəhriz liflərinin (kletchatka), antioksidantların, mineral duzların və vitaminlərin böyük bir hissəsi birbaşa qabıqda və ya onun dərhal altında yerləşən nazik qatda cəmləşir. Tərəvəz bıçaqla soyulduqda hüceyrə divarları zədələnir və həmin dəyərli maddələr kəsilib atılır. Xüsusilə C vitamini və B qrupu vitaminləri kimi suda həll olunan birləşmələr termik emal zamanı soyulmuş səthdən birbaşa qaynar suya sızaraq məhv olur və ya istifadə olunmayan bişirmə suyunda qalır.
Termik emal zamanı vitaminlərin parçalanması və ya suda həll olaraq itməsi birbaşa temperaturun dərəcəsindən və bişirmə müddətindən asılıdır. Məsələn, C vitamini 60–70°C-dən yuxarı temperaturlarda sürətlə parçalanmağa başlayır, 100°C qaynama temperaturunda isə soyulmuş tərəvəzdəki vitamin itkisi 50-80 faizə çata bilir. Tərəvəzlər qabıqlı halda bişirildikdə isə qabıq həm mexaniki zireh rolunu oynayır, həm də daxili temperaturun tədricən və bərabər paylanmasını təmin edərək həssas vitaminlərin parçalanmasını ləngidir.
Qabıq eyni zamanda tərəvəzin tərkibindəki nişasta və təbii şəkərlərin suya sızaraq yuyulmasının qarşısını alır, bu da yeməyin dadını, ətrini və strukturunu qoruyub saxlayır. Mütəxəssislər xüsusilə kartof və çuğundur kimi kök yumrularını suda qaynadarkən və ya sobada bişirərkən qabıqlarını saxlamalı, yalnız bişdikdən sonra soymağı və ya imkan varsa, yaxşıca fırçalayıb təmizlədikdən sonra qabıqlı şəkildə istehlak etməyi tövsiyə edirlər.
Əlbəttə, tərəvəzləri qabıqlı bişirərkən gigiyena və kənd təsərrüfatı dərmanlarının (pestisidlərin) təmizlənməsi vacib şərtdir. Bunun üçün tərəvəzləri bişirməzdən əvvəl axar su altında xüsusi fırça ilə sürtmək və ya bir qədər sirkəli suda saxlamaq kifayətdir. Bu sadə hazırlıq qaydasına riayət etməklə həm yeməklərinizin qida dəyərini dəfələrlə artıra, həm də orqanizminizi təbii vitamin və lif mənbəyi ilə təmin edə bilərsiniz.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Paltaryuyan maşının qapısını yuyulmadan sonra açıq saxlamaq lazımdırmı?
Paltar yuyulduqdan dərhal sonra mətbəxdə və ya vannada atılan ilk addım adətən təmiz geyimləri barabandan çıxarmaq olur. Lakin bundan sonra bir çox insanın diqqətdən qaçırdığı balaca, amma həlledici bir məqam ortaya çıxır: paltaryuyan maşının qapısını dərhal bağlamaq, yoxsa aralı saxlamaq? Məişət texnikası ustaları və gigiyena mütəxəssisləri bildirirlər ki, yuyulma prosesi bitdikdən sonra qapını hermetik şəkildə bağlamaq cihazın daxilində görünməz göbələk və kif ocaqlarının yaranmasına şərait yaradan ən böyük texniki xətalardan biridir.Citypost.az xəbər verir ki, fiziki və biologiya nöqtəyi-nəzərindən paltaryuyanın barabanı yüksək rütubətli və isti bir mühitdir. Yuma prosesi başa çatdıqda belə, cihazın daxili divarlarında, su borularında və xüsusilə də qapının...
07 Avqust 2026, 09:09
Yeməyi yenidən qızdırarkən edilən xətalar: Hansı ərzaqlar zəhərə çevrilir?
Gündəlik həyatda bişirilən yeməklərin artan hissəsini soyuducuda saxlamaq və növbəti günlərdə yenidən qızdırıb yemək həm zaman, həm də büdcə baxımından geniş yayılmış məişət vərdişidir. Lakin kulinariya elmi və qida təhlükəsizliyi mütəxəssislərinin xəbərdarlıqlarına görə, bəzi ərzaqları yenidən qızdırmaq onların molekulyar strukturunu köklü şəkildə dəyişir. Nəticədə, tamamilə zərərsiz və faydalı olan yeməklər toksik maddələrə çevrilərək ciddi qida zəhərlənmələrinə, mədə-bağırsaq pozuntularına və uzunmüddətli dövrdə xroniki xəstəliklərə zəmin yarada bilsin.Citypost.az xəbər verir ki, təkrar qızdırıldıqda ən böyük təhlükə yaradan ərzaqların başında göbələk gəlir. Göbələk mürəkkəb zülal strukturuna malik son dərəcə həssas bir qidadır. Bişirildikdən dərhal sonra istehlak edilmədikdə və ya təkrar qızdırıldıqda onun tərkibindəki...
06 Avqust 2026, 20:40
İmmuniteti ən sürətli bərpa edən qidalar: Qışa hazırlıq üçün təbii məhsullar
Fəsillərin dəyişməsi, havaların soyuması və ilə yanaşı payız mövsümünün yaxınlaşması orqanizmin müdafiə sisteminə olan tələbatı kəskin şəkildə artırır. Qrip, soyuqdəymə və müxtəlif virus infeksiyalarının tuğyan etdiyi soyuq aylara hazırlaşarkən sağlamlığımızın əsas dayağı güclü immunitetdir. Çox vaxt imuniteti bərpa etmək üçün aptekdəki sintetik vitamin komplekslərinə müraciət etsək də, dietoloqlar və qida mütəxəssisləri bildirirlər ki, təbii yolla və ən sürətli şəkildə orqanizmi möhkəmləndirməyin açarı gündəlik rasionumuzda yer alan zəngin qidalarda gizlənib.Citypost.az xəbər verir ki, immun hüceyrələrinin böyük bir hissəsi (təxminən 70-80%-i) bağırsaqlarımızda yerləşdiyi üçün müdafiə sistemini sürətlə bərpa etməyin ilk addımı bağırsaq mikroflorasını sağaltmaqdan keçir. Bu baxımdan fermentləşdirilmiş (qıcqırdılmış) qidalar — xüsusilə...
06 Avqust 2026, 20:02
Paltar alarkən ilk yumadan sonra yığılan parçaları necə tanıyaq?
Yeni alınan bir geyimin ilk yumadan sonra kiçilməsi, qollarının qısalması və ya forması pozularaq bir ölçü kiçik görünməsi geyim həvəskarlarının qarşılaşdığı ən məyusedici məişət problemlərindən biridir. Çox vaxt bu vəziyyəti yumada suyun temperaturunun yanlış seçilməsi ilə əlaqələndirsək də, tekstil mütəxəssisləri bildirirlər ki, parçanın yığılma meyli hələ o mağaza rəfində olarkən onun liflərində və toxuma strukturunda gizlənir. Paltar alarkən bir neçə kiçik detala və fiziki standarta diqqət yetirməklə, ilk yumada yığılacaq parçaları dərhal tanımaq mümkündür.Citypost.az xəbər verir ki, parçaların yığılmasının əsas neytral səbəbi liflərin növü və onların rütubətə göstərdiyi reaksiyadır. Təbii liflər — xüsusilə 100% pambıq, kətan, yun və viskoz rütubəti...
06 Avqust 2026, 17:30
Niyə bəzi günlər heç nə etmək istəmirik? – Bədən yorğunluğunun fərqli forması
Səhər oyanırsınız, fiziki olaraq heç bir ağır iş görməmisiniz, yuxunuzu da görünür ki, almısınız, lakin daxilinizdə kəskin bir istəksizlik və hərəkətsizlik hissi var. Ən sadə gündəlik tapşırıqlar, telefon zənginə cavab vermək və ya masanın arxasına keçmək belə gözünüzdə dəfələrlə böyüyür. Çox vaxt bu halı "tənbəllik" və ya "iradəsizlik" adlandıraraq özümüzü təqsirləndiririk. Lakin neyrobiologiya və psixologiya sahəsindəki son araşdırmalar göstərir ki, bu hiss adətən sadə fiziki yorğunluq deyil; bu, bədənimizin və beynimizin verdiyi "emosional və ya sinir sistemi yorğunluğunun" fərqli bir formasıdır.Citypost.az xəbər verir ki, bu vəziyyətin arxasında duran əsas neyrobioloji faktor beynimizdəki motvasiya və mükafat mərkəzini idarə edən dopamin neyromediatorunun...
06 Avqust 2026, 17:05
Soyuducudan gələn o qəribə qoxu: Evdəki hansı ərzaq sakitcə xarab olur?
Soyuducunun qapısını açarkən burnumuza dəyən o kəskin və xoşagəlməz qoxu demək olar ki, hər evdə zaman-zaman qarşılaşılan ən can sıxıcı məişət problemlərindən biridir. Çünki ilk baxışda soyuducunun rəfləri qaydasında görünə, görünən bütün yeməklər və tərəvəzlər təzə təsir bağışlaya bilər. Lakin o narahatedici qoxu getdikcə güclənir və hətta digər təzə ərzaqlara da hopmağa başlayır. Qida təhlükəsizliyi və məişət mütəxəssislərinin fikrincə, soyuducuda "sakitcə" xarab olaraq bütün mühiti zəhərləyən, gözdən kənarda qalan müəyyən "gizli təqsirkarlar" var.Citypost.az xəbər verir ki, soyuducuda ən çox diqqətdən qaçan və sakitcə çürüyərək kəskin qoxu yayan ərzaqların başında tərəvəz qutusunun dibində unudulan yarımçıq və ya yumşalmış tərəvəzlər gəlir. Xüsusilə...
06 Avqust 2026, 14:58
