Qədim xalçaların orijinallığını və yaşını təyin etməyin incəlikləri
Maraqlı 19 Avqust 2026, 17:50
488
Qədim xalçaların orijinallığını, yaşını təyin etmək dərindən sənətşünaslıq biliyi, toxuculuq texnikasına bələdlik, müasir laboratoriya müayinəsi tələb edən incə prosesdir. Ticarət şəbəkələrində süni şəkildə köhnəldilmiş, kimyəvi üsullarla rəngi soldurulmuş saxta xalçaların çoxluğu alıcılar, kolleksiyaçılar üçün böyük risk yaradır. Tarixi dəyərə malik həqiqi əl xalçasını saxtalardan fərqləndirmək üçün ilk növbədə xalçanın arxa üzünə, düyün sıxlığına, ililmələrin quruluşuna fikir vermək lazımdır. Əl işi olan orijinal qədim xalçaların arxasında düyünlər mikro ölçüdə qeyri-bərabər, təbii nahamarlıqda olur; maşın xalçalarında isə düyünlər riyazi dəqiqliklə düzülür, eyniləşdirilir.
Citypost.az xəbər verir ki, xalçanın yaşını müəyyənləşdirən ən vacib göstəricilərdən biri istifadə olunan iplərin rəng tərkibidir. XIX əsrin sonlarına qədər toxunan qədim xalçalarda yalnız bitki, həşərat, mineral mənşəli təbii kök boyalarından istifadə olunub. Təbii boyalarla rənglənmiş yun zaman keçdikcə solsa da, parlaqlığını, ipək kimi yumşaqlığını qoruyur, günəş işığı altında ecazkar rəng çalarları yaradır. Anilin, digər kimyəvi boyalarla rənglənmiş iplər isə zamanla codlaşır, rəngini çirkin şəkildə itirir, yuyulduqda bir-birinə qarışır. İplərin dibinə baxdıqda rəngin bərabər dağılması, kök hissənin solmaması təbii boyanın bariz əlamətidir.
Xalçanın toxunuşunda tətbiq edilən materialın növü, əriş-arğac iplərinin xüsusiyyətləri də onun yaşı, coğrafi mənşəyi haqqında dolğun məlumat verir. Qədim xalçaların böyük əksəriyyətində əriş ipləri xalis yundan, bəzən pambıqdan, nadir hallarda ipəkdən hazırlanır. Yunun əllə əyilməsi, iplik qalınlığının müəyyən yerlərdə dəyişməsi əl əməyinin təbii izləridir. Əsrlər keçdikcə xalçanın saçaqları, kənar haşiyələri təbii şəkildə sürtülür, aşınır. Saxtakarlar bu görüntünü yaratmaq üçün xalçanı turşu ilə yuyur, qayçı ilə saçaqları kəsir ki, bu da diqqətli baxış zamanı liflərin zədələnməsindən dərhal hiss olunur.
Müasir dövrdə xalçanın dəqiq yaşını, orijinallığını zəmanətlə təsdiqləmək üçün radiokarbon analizi, spektroskopiya kimi fiziki-kimyəvi laboratoriya müayinələri tətbiq edilir. Bu testlər yunun tərkibindəki karbon izotoplarını, boya piqmentlərinin yaşını birbaşa ortaya çıxarır. Eyni zamanda xalçanın üzərindəki naxış kompozisiyası, çeşni simvolları, müəyyən məktəbə mənsubluq (Qarabağ, Quba, Təbriz, Şirvan) mütəxəssis tərəfindən incələnir. Kompleks təhlil xalçanın tarixi keçmişini, real maddi dəyərini tam dəqiqliklə müəyyən etməyə imkan verir.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Akademik məqalə yazarkən istinadların düzgün edilməsi qaydası
Akademik məqalə yazarkən istinadların düzgün edilməsi elmi etikaya riayət olunmasının, elmi işin etibarlılığının, müəllif hüquqlarının qorunmasının başlıca şərtidir. Tədqiqat zamanı istifadə edilən mənbələri rəsmi şəkildə göstərmək oxucuya irəli sürülən iddiaların elmi əsaslarını yoxlamaq, mövzu üzrə prioritet araşdırmalarla tanış olmaq imkanı verir. Başqalarının fikirlərini, tədqiqat nəticələrini mənbə göstərmədən mənimsəmək elmi plagiat sayılır, bu da tədqiqatçının nüfuzuna, işin akademik dəyərinə ciddi zərbə vurur.Citypost.az xəbər verir ki, məqalə daxilində istinad verməyin iki əsas forması mövcuddur: mətn daxilində qeyd edilən qısa istinadlar, işin sonunda yerləşdirilən tam ədəbiyyat siyahısı. Mətn daxilində başqa müəllifin ideyasına, sitatına yer verildikdə müəllifin soyadı, əsərin nəşr ili, ehtiyac olduqda səhifə...
19 Avqust 2026, 17:24
Uşaqlıq travmalarının böyüklükdə qərar vermə mexanizminə təsiri
Uşaqlıq dövründə yaşanan psixoloji travmalar insanın yetkinlik çağındakı davranış modellərinə, emosional reaksiyalarına, xüsusilə həyati qərarlar qəbul etmə mexanizminə köklü təsir göstərir. Kiçik yaşlarda valideyn laqeydliyi, fiziki və ya emosional zorakılıq, ailədaxili münaqişələr, qəfil itkilər yaşayan fərdlər böyüdükdə qərar vermə prosesini təhlükəsizlik axtarışı kimi qavrayırlar. Şüuraltı səviyyədə formalaşan müdafiə mexanizmləri şəxsin riski qiymətləndirmə, seçim etmə qabiliyyətini təhrif edərək onu daha ehtiyatlı, yaxud həddindən artıq impulsiv addımlar atmağa vadar edir.Citypost.az xəbər verir ki, erkən yaşlarda güvənsizlik mühitində böyüyən insanlarda yetkinlik zamanı müşahidə olunan ən yayğın fəsadlardan biri xroniki tərəddüd, qərar verməkdən qaçınma meyilliliyidir. Yenidən səhv etmək, tənqid olunmaq, alçaldılmaq qorxusu fərdin kiçik...
19 Avqust 2026, 14:18
İkinci əl avtomobil alarkən yürüşün (probeq) geri çəkildiyini necə bilmək olar?
İkinci əl avtomobil bazarında alıcıların qarşılaşdığı ən böyük risklərdən biri yürüş göstəricisinin (probeqin) süni şəkildə azaltılmasıdır. Nəqliyyat vasitəsinin yürüşünü geriyə çəkmək onun real aşınma dərəcəsini gizlətmək, qiymətini suni şəkildə qaldırmaq məqsədi daşıyır. Alqı-satqı zamanı aldanmamaq, sonradan gözlənilməz təmir xərcləri ilə qarşılaşmamaq üçün avtomobilin həqiqi yürüşünü müəyyən edən kompleks əlamətlərə diqqət yetirmək lazımdır.Citypost.az xəbər verir ki, avtomobilin real vəziyyətini üzə çıxaran ilk vacib məqam salonun ümumi aşınma səviyyəsidir. Sükan çarxının dərisi, ötürücü qutunun dəstəyi, pedalların rezin üzlükləri, sürücü oturacağının yan hissələri yürüşlə birbaşa mütənasib olaraq köhnəlir. Əgər cihazlar panelində aşağı yürüş göstərildiyi halda pedalların rezini tamamilə silinibsə, sükanın dərisi həddindən artıq...
19 Avqust 2026, 11:03
Mexanik və avtomat sürət qutusu: Hansı daha uzunömürlüdür?
Mexanik və avtomat sürət qutularının uzunömürlülüyü avtomobil həvəskarları, alıcılar arasında ən çox müzakirə olunan məsələlərdəndir. Sürət qutusunun istismar müddəti yalnız onun texniki konstruksiyasından deyil, həm də düzgün qulluqdan, sürüş vərdişlərindən, istifadə olunan yağların keyfiyyətindən asılıdır. Hər iki sistemin özünəməxsus üstünlükləri, zəif tərəfləri olsa da, dözümlülük baxımından aralarında ciddi fərqlər mövcuddur.Citypost.az xəbər verir ki, konstruktiv baxımdan mexanik sürət qutusu daha sadə quruluşa malikdir. Elektrik sxemlərinin, mürəkkəb elektron idarəetmə bloklarının olmaması onun xarab olma riskini azaltmaqla yanaşı, resursunu kəskin artırır. Mexanik transmissiyada əsas aşınan hissə ilişmə diski sayılır ki, bunun da müəyyən yürüşdən sonra dəyişdirilməsi az xərclə başa gəlir. Düzgün istifadə edildikdə,...
19 Avqust 2026, 09:48
Otaq bitkilərinin saralmasının səbəbləri və bərpa üsulları
Otaq bitkilərinin yarpaqlarının saralması ev şəraitində gül yetişdirənlərin tez-tez qarşılaşdığı, bitkinin inkişafının pozulduğunu göstərən əsas siqnallardan biridir. Bu hal vaxtında aradan qaldırılmadıqda bitki tədricən zəifləyir, kök sistemi çürüyərək tamamilə məhv olur. Saralma prosesinin qarşısını almaq üçün əvvəlcə yarpaqların rəng dəyişməsinə gətirib çıxaran səbəbləri dəqiq müəyyənləşdirmək, sonra uyğun bərpa üsullarını tətbiq etmək lazımdır.Citypost.az xəbər verir ki, saralmanın ən geniş yayılmış səbəbi suvarma rejiminin düzgün tənzimlənməməsidir. Bitkiyə həddindən artıq su vermək torpaqda hava dövranını kəsir, köklərin oksigensiz qalıb çürüməsinə yol açır, bu da yarpaqların saralıb yumşalması ilə nəticələnir. Əksinə, az suvarma zamanı torpaq quruyur, bitki qida maddələrini mənimsəyə bilmədiyi üçün yarpaqların ucları...
18 Avqust 2026, 22:28
Kompüterin sürətini artırmaq üçün 4 sadə fənd
Kompüterin zaman keçdikcə ləngiməsi, proqramların gec açılması gündəlik iş prosesində tez-tez qarşılaşlan, məhsuldarlığı aşağı salan problemlərdəndir. Yeni qurğu almağa tələsmədən əməliyyat sisteminin daxili parametrlərində müəyyən düzəlişlər etməklə cihazın işləmə sürətini əhəmiyyətli dərəcədə bərpa etmək mümkündür. Tətbiq olunacaq dörd sadə fənd sistemin yükünü yüngülləşdirərək kompüterin daha gümrah, sürətli çalışmasına şərait yaradır.Citypost.az xəbər verir ki, birinci effektiv fənd kompüter açılarkən arxa fonda avtomatik işə düşən proqramları ləğv etməkdir. Bir çox tətbiqlər sistemə yükləndikdə özünü avtoyükləmə siyahısına əlavə edir, bu da əməliyyat yaddaşını (RAM), mərkəzi prosessoru həddindən artıq yükləyir. Tapşırıq meneceri (Task Manager) bölməsinə daxil olaraq gündəlik istifadə olunmayan tətbiqlərin avtomatik başlama funksiyasını...
18 Avqust 2026, 19:02
