Niyə bəzi ölkələrdə inflyasiya mənfi olur?
İqtisadiyyat 19 Avqust 2026, 15:12
598
Deflyasiya ölkə iqtisadiyyatında mal, xidmətlərin ümumi qiymət səviyyəsinin davamlı şəkildə düşməsi, pulun alıcılıq qabiliyyətinin artması prosesidir. İlk baxışdan qiymətlərin ucuzlaşması istehlakçılar üçün sevindirici görünə bilsə də, deflyasiya mənfi inflyasiya göstəricisi kimi iqtisadi artıma böyük təhlükə yaradan ciddi böhran əlamətidir. Bu təzahür adətən bazarda tələbatın kəskin azalması, pul təklifinin daralması, istehsal olunan məhsullara alıcı tapılmaması nəticəsində meydana gəlir.
Citypost.az xəbər verir ki, bəzi ölkələrdə inflyasiyanın mənfiyə düşməsinin başlıca səbəbi istehlakçıların, biznes subyektlərinin gələcəyə olan inamsızlığı, xərcləmələri təxirə salmasıdır. Qiymətlərin daha da düşəcəyini gözləyən əhali alış-verişi təxirə salır, pulunu toplamağa üstünlük verir. Tələbatın çökməsi şirkətləri məhsul qiymətlərini endirməyə, xərcləri azaltmaq üçün işçiləri ixtisar etməyə, əməkhaqqını aşağı salmağa məcbur edir. Bu hal işsizliyin artmasına, gəlirlərin azalmasına, nəticədə alıcılıq qabiliyyətinin daha da zəifləməsinə gətirib çıxararaq təhlükəli qısaqapanma dövrəsi yaradır.
Texnoloji tərəqqi, istehsalda effektivliyin artması, ucuz xammal resurslarına çıxış da bəzən qiymətlərin düşməsinə şərait yaradır. Lakin bu növ təklif yönümlü ucuzlaşma müvəqqəti xarakter daşıyırsa, struktur deflyasiyası ölkənin mərkəzi bankının pul-kredit siyasətindəki səhvlərdən, həddindən artıq yüksək faiz dərəcələrindən qaynaqlana bilər. Yaponiyanın uzun illər mübarizə apardığı "itirilmiş onilliklər" təcrübəsi deflyasiyanın iqtisadi fəallığı necə dondurduğunu açık göstərən bariz nümunədir.
Deflyasiya prosesi borclular, xüsusən dövlət, biznes sektoru üçün ağır yükə çevrilir. Qiymətlər, gəlirlər düşdüyü halda nominal borc məbləği dəyişməz qalır, bu da borcların qaytarılmasını çətinləşdirir, kütləvi müflisləşmə riskini artırır. Bu səbəbdən mərkəzi banklar faiz dərəcələrini sıfıra endirərək, bazara əlavə likvidlik vuraraq mənfi inflyasiyanın qarşısını almağa, müsbət, sabit inflyasiya tempi formalaşdırmağa çalışırlar.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Startap yaratmaq istəyənlərin investisiya tapmaq üçün atacağı ilk 3 addım
Startap yaratmaq, yenilikçi ideyanı uğurlu biznes modelinə çevirmək istəyənlər üçün ilkin kapitalın, investisiyanın cəlb edilməsi ən mühüm mərhələlərdən biridir. İdeyanın kağız üzərində qalmaması, bazara sürətli çıxışın təmin olunması üçün investorların diqqətini çəkmək, onların inamını qazanmaq tələb olunur. Bu prosesdə addımları doğru sıralamaq resursların səmərəli istifadəsini təmin edir, investor qarşısında layihənin dəyərini dəfələrlə artırır.Citypost.az xəbər verir ki, atılacaq ilk vacib addım ideyanı prototipə çevirmək, minimum xəyalpərəst məhsul (MVP) hazırlayaraq bazarda ilkin sınaqdan keçirməkdir. İnvestorlar yalnız mücərrəd ideyalara deyil, işlək mexanizmə, real istifadəçi rəylərinə, ilkin satış nəticələrinə pul yatırmağa üstünlük verirlər. Məhsulun bazar tələbatına cavab verdiyini, hədəf auditoriyanın real problemini həll etdiyini...
19 Avqust 2026, 11:33
Məhsulun maya dəyəri necə hesablanır? – Kiçik biznes sahibləri üçün bələdçi
Məhsulun maya dəyərinin doğru hesablanması kiçik biznesin dayanıqlı inkişafı, gəlirliliyin təmin olunması, bazarda rəqabətədavamlı qiymət siyasətinin formalaşması üçün həlledici rol oynayır. Bir çox sahibkar qiymət təyin edərkən yalnız xammal xərclərini nəzərə almaqla böyük maliyyə xətasına yol verir. Bu hal gözlənilmədən zərərə uğramağa, müəssisənin dövriyyə vəsaitlərinin tükənməsinə gətirib çıxarır. Məhsulun maya dəyəri onun istehsalı, satışa hazırlanması prosesində çəkilən bütün birbaşa, dolayısı xərclərin cəmindən ibarətdir.Citypost.az xəbər verir ki, hesablama prosesinə ilk növbədə birbaşa material xərclərinin dəqiq inventarizasiyası ilə başlanmalıdır. Bura məhsulun hazırlanmasında istifadə olunan əsas xammal, köməkçi materiallar, qablaşdırma vasitələri daxildir. Hər bir məhsul vahidinə nə qədər material sərf edildiyi qram, metr,...
19 Avqust 2026, 10:23
Səhmlər və istiqrazlar arasındakı əsas fərqlər
Maliyyə bazarında sərmayə alətləri arasında ən geniş yayılanlar səhmlər, istiqrazlardır. Hər iki alət şirkətlər, dövlətlər tərəfindən kapitallaşmanı artırmaq məqsədilə buraxılsa da, investorlara təqdim etdikləri hüquqlar, gəlirlilik mexanizmi, risk səviyyəsi baxımından köklü fərqlərə malikdir. Doğru investisiya qərarları vermək üçün bu iki qiymətli kağızın mahiyyətini, işləmə prinsiplərini aydın şəkildə fərqləndirmək lazımdır.Citypost.az xəbər verir ki, səhm sahibinə emitentin — emitent şirkətin mülkiyyətində pay verir, investor şirkətin həmtəsisçilərindən birinə çevrilir. Səhm alan şəxs şirkətin gələcək mənfəətindən divident almaq, idarəetmədə səs vermək hüququ qazanır. İstiqraz isə mülkiyyət payı yaratmır, borc öhdəliyi sənədidir. İstiqraz alan investor şirkətə və ya dövlətə müəyyən müddətə borc pul verir. Müddətin...
17 Avqust 2026, 12:00
İnflyasiya nədir və alıcılıq qabiliyyətinə necə təsir edir?
İnflyasiya ölkə iqtisadiyyatında mal, xidmət qiymətlərinin ümumi, davamlı yüksəlməsi prosesidir. Bu anlayış məhsulun bahalaşmasını deyil, istehlak səbətinə daxil olan əksər ərzaq, qeyri-ərzaq mallarının, xidmətlərin qiymət səviyyəsinin kütləvi artımını ifadə edir. Pul kütləsinin tələblə müqayisədə həddindən artıq çoxalması, istehsal xərclərinin artması, idxal olunan məhsulların bahalaşması kimi amillər inflyasiya prosesini sürətləndirən əsas səbəblər sırasındadır.Citypost.az xəbər verir ki, inflyasiyanın ən birinci, birbaşa nəticəsi pulun dəyərdən düşməsi, vətəndaşların alıcılıq qabiliyyətinin kəskin zəifləməsidir. Alıcılıq qabiliyyəti eyni miqdarda pul ilə nə qədər mal və ya xidmət almaq imkanını göstərir. Qiymətlər qalxdıqda, gəlirlər eyni tempdə artmadıqda əhalinin mal almaq gücü azalır. Məsələn, müəyyən məbləğlə əvvəllər tam aylıq...
13 Avqust 2026, 18:00
Pula necə qənaət etmək olar? – Ailə büdcəsini idarə etməyin 7 effektiv yolu
Ailə büdcəsini düzgün idarə etmək və pul yığmaq maliyyə azadlığına çatmağın ən mühüm şərtlərindən biridir. Hər ay qazanılan gəlirin hara xərcləndiyini bilməmək, lazımsız alış-verişlər etmək və gözlənilməz xərclərə hazırlıqsız olmaq ailə iqtisadiyyatını ciddi risk altına salır. Qənaət etmək yalnız gəlirin çoxluğundan deyil, pulu düzgün bölüşdürmək qabiliyyətindən asılıdır. Müəyyən olunmuş sadə, lakin sistemli qaydalara riayət etməklə gəlir səviyyəsindən asılı olmayaraq hər ay sabit şəkildə müəyyən məbləğ toplamaq mümkündür.Citypost.az xəbər verir ki, ailə büdcəsini idarə etməyin ilk addımı bütün gəlir və xərclərin dəqiq uçotunu aparmaqdır. Hər ay kommunal ödənişlər, qida, nəqliyyat kimi məcburi xərcləri qeydə almaq, lazımsız xərc maddələrini aşkar etməyə imkan...
13 Avqust 2026, 08:00
Rəqəmsal valyutaların bank sisteminə təsiri: Mərkəzi bankların öz rəqəmsal pulunu buraxması nəyi dəyişəcək?
Son illərdə texnologiyanın sürətli inkişafı və nağdsız ödənişlərin genişlənməsi qlobal maliyyə sistemində köklü dəyişikliklərə yol açır. Xüsusilə kriptovalyutaların və özəl rəqəmsal aktivlərin bazarda payının artması fonunda dünya mərkəzi bankları öz rəqəmsal valyutalarını (CBDC — Central Bank Digital Currency) dövriyyəyə buraxmaq üçün fəal hazırlıq işləri görürlər. Mərkəzi bankın rəqəmsal pulu sadəcə elektron bankçılıq tətbiqi deyil, ölkənin rəsmi valyutasının nağd kağız pul və sikkələrlə yanaşı, birbaşa mərkəzi bank tərəfindən zəmanət verilən üçüncü formasıdır. Bu addım həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq miqyasda maliyyə xidmətlərinin operativliyini artırmaq və maliyyə sisteminin sabitliyini qorumaq məqsədi daşıyır.Citypost.az xəbər verir ki, mərkəzi bankların öz rəqəmsal valyutasını təqdim...
12 Avqust 2026, 20:20
