Göz rənginin zamanla dəyişməsi hansı xəstəliyin əlaməti ola bilər?
Tibb 19 Avqust 2026, 10:40
411
Göz rənginin zamanla dəyişməsi çox vaxt sadə genetik faktorlar, yaxud yaşlanma prosesi ilə əlaqələndirilsə də, bəzi hallarda ciddi tibbi pozuntuların, daxili xəstəliklərin ilk xəbərdarlıq siqnalı ola bilər. Yetkinlik yaşında irisin (gözün rəngli təbəqəsinin) tonunda, yaxud skleranın (gözün ağ hissəsinin) rəngində müşahidə olunan qəfil dəyişikliklər göz strukturlarının, eləcə də digər orqanların zədələnməsindən xəbər verir. Bu səbəbdən gözlərdə yarana biləcək hər hansı piqmentasiya fərqliliyinə həssaslıqla yanaşmaq, vaxtında həkim-oftalmoloqa müraciət etmək vacibdir.
Citypost.az xəbər verir ki, irisin rənginin dəyişməsinə yol açan ən yayğın oftalmoloji patologiyalardan biri Fuks heteroxromik iridotsikliti xəstəliyidir. Bu xroniki iltihabi proses adətən tək gözə təsir edərək irisin piqment qatını tədricən zəiflədir, rəngin solğunlaşmasına, digər gözdən fərqlənməsinə səbəb olur. Oxşar şəkildə, piqmentar qlaukoma zamanı irisin arxa səthindəki piqment zərrəcikləri qoparaq gözün daxili maye kanallarını tutur. Bu hal həm gözün rəng tonunu dəyişir, hem də göz daxili təzyiqi yüksəldərək görmə sinirini zədələmək riski yaradır. Horner sindromu kimi sinir sistemi pozuntuları da bəbəyin kiçilməsi ilə yanaşı, zədələnmiş tərəfdə irisin rənginin açılmasına gətirib çıxarır.
Gözün rəngli hissəsində tünd ləkələrin, xalların peyda olması irisin xalları (nevu) və ya daha təhlükəli olan göz melanomasının göstəricisi sayılır. Bədxassəli şiş olan melanoma hüceyrələrin həddindən artıq çoxalması nəticəsində irisin formasını, rəngini kəskin dəyişdirir. Eyni zamanda bəzi göz damcılarının, xüsusən qlaukoma müalicəsində istifadə edilən analoq preparatların uzunmüddətli qəbulu irisdə melanin sintezini artıraraq açıq rəngli gözləri tədricən qəhvəyiyə çevirə bilər. Göz zədələri, travmalar da göz daxili qanaxmalar yaradaraq irisin rəngini kalidorlaşdırır.
Rəng dəyişikliyi yalnız irisdə deyil, gözün ağ (sklera) təbəqəsində də özünü büruzə verə bilər. Gözün ağ hissəsinin saralması qaraciyər xəstəliklərinin, hepatit, öd yolu tutulmalarının, helikobakteriya infeksiyalarının bariz əlamətidir. Qanda bilirubin maddəsinin artması göz sklerasında sarılıq yaradır. Gözün göyərməsi və ya maviyə çalması isə nadir sümük-birəşdirici doku xəstəliyi olan osteogenez imperfecta patologiyasına işarə edə bilər. Səbəbindən asılı olmayaraq, gözün rəngində müşahidə edilən hər bir dəyişiklik dəqiq diaqnostika, vaxtında müalicə tələb edən ciddi tibbi göstəricidir.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Qan qrupları ilə şəxsiyyət və xəstəliklərə meyillilik arasında əlaqə varmı?
Qan qrupları ilə insanın şəxsiyyət xüsusiyyətləri, eləcə də müxtəlif xəstəliklərə meyilliliyi arasındakı əlaqə uzun illərdir həm elmi mühitdə, həm də cəmiyyətdə böyük maraq doğuran mövzulardandır. Xüsusilə Yaponiya və Şərqi Asiya mədəniyyətində geniş yayılan nəzəriyyəyə görə, qan qrupları xarakterin formalaşmasına, insanın davranış modellərinə birbaşa təsir edir. Lakin müasir tibb, psixologiya elmi bu yanaşmanı elmi cəhətdən sübut olunmamış fərziyyə hesab edir; aparılan miqyaslı tədqiqatlar qan qrupu ilə xarakter cizgiləri arasında hər hansı birbaşa, qanunauyğun əlaqənin olmadığını göstərir.Citypost.az xəbər verir ki, şəxsiyyətdən fərqli olaraq, qan qrupları ilə bəzi fiziki xəstəliklərə meyillilik arasında elmi baxımdan əsaslandırılmış ciddi əlaqələr mövcuddur. Qan qrupunu müəyyən edən eritrositlərin...
19 Avqust 2026, 11:15
Bədənimizdəki limfa sistemini təmiz saxlayan gündəlik vərdişlər
Bədənimizdəki limfa sistemi toksinlərin, tullantı maddələrin, zərərli mikroorqanizmlərin orqanizmdən kənarlaşdırılmasında, immun sisteminin möhkəmlənməsində həlledici rol oynayan mühüm mexanizmdir. Qan dövranından fərqli olaraq limfa sisteminin müstəqil nasos funksiyasını yerinə yetirən ürək kimi orqanı yoxdur; bu mayenin hərəkəti yalnız əzələ yığılmaları, tənəffüs, fiziki aktivlik sayəsində reallaşır. Limfa axınının ləngiməsi bədəndə şişkinliklərə, xroniki yorğunluğa, immun müqavimətinin düşməsinə gətirib çıxarır. Gün ərzində tətbiq edilən sadə, faydalı vərdişlər sayəsində bu sistemi daima təmiz, aktiv saxlamaq mümkündür.Citypost.az xəbər verir ki, limfa sisteminin düzgün çalışması üçün ən başlıca şərt günboyu kifayət qədər təmiz su içməkdir. Limfa mayesinin böyük hissəsi sudan ibarət olduğuna görə orqanizm susuz qaldıqda bu...
19 Avqust 2026, 10:00
İnsomniya (yuxusuzluq) və beyində neyronların bərpası arasındakı əlaqə
İnsomniya, yəni xroniki yuxusuzluq təkcə gündəlik gümrahlığa təsir edən adi diskomfort deyil, beynin daxili strukturlarına, neyronların bərpa prosesinə ciddi zərbə vuran mürəkkəb mərkəzi sinir sistemi pozuntusudur. Keyfiyyətli yuxu zamanı beyin toxumalarında maddələr mübadiləsinin son məhsulları təmizlənir, zədələnmiş neyron hüceyrələri yenilənir. Yuxu rejiminin uzunmüddətli pozulması isə bu təbii bərpa mexanizmini iflic edərək sinir hüceyrələrinin məhvinə, beynin neyroplastiklik qabiliyyətinin zəifləməsinə gətirib çıxarır.Citypost.az xəbər verir ki, dərin yuxu fazasında beynin qlimfatik sistemi tam gücü ilə çalışaraq hüceyrələrarası sahədə toplanan zərərli zülal qalıqlarını, o cümlədən Altsheymer xəstəliyinə yol açan beta-amiloid maddələrini kənarlaşdırır. İnsomniya zamanı bu təmizlənmə prosesi yarımçıq qaldığı üçün neyronlar arasında siqnal ötürülməsini...
19 Avqust 2026, 08:54
Onurğa əyriliyinin (skolioz) qarşısını alan duruş məşqləri
Skolioz, yəni onurğa sütununun yana doğru əyilməsi müasir dövrdə azhərəkətli həyat tərzi, masa arxasında yanlış əyləşmə vərdişləri nəticəsində tez-tez rast gəlinən dayaq-hərəkət sistemi xəstəliyidir. Vaxtında qarşısı alınmadıqda bu hal daxili orqanların fəaliyyətinə mənfi təsir göstərir, xroniki bel, boyun ağrılarına yol açır. Onurğanın təbii anatomik quruluşunu qorumaq, əyriliklərin yaranma riskini minimuma endirmək üçün müntəzəm duruş məşqlərinin icrası böyük əhəmiyyət kəsb edir.Citypost.az xəbər verir ki, duruşu korreksiya edən, onurğanı dəstəkləyən ən effektiv hərəkətlərdən biri "pişik beli" (cat-cow) məşqidir. Əllər, dizlər üzərində dayanaraq nəfəs aldıqda beli aşağı büküb başı yuxarı qaldırmaq, nəfəs verdikdə isə beli yuxarı qabardıb çənəni sinəyə yaxınlaşdırmaq lazımdır. Bu hərəkət...
18 Avqust 2026, 10:27
Göz yorğunluğu və quruluğu zamanı tətbiq edilən "20-20-20" qaydası
Rəqəmsal cihazların həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilməsi göz sağlamlığı ilə bağlı problemlərin kəskin artmasına səbəb olmuşdur. Kompüter, smartfon, planşet ekranlarına uzun müddət fasiləsiz baxmaq gözün qırpılma tezliyini azaldır, göz əzələlərini gərginləşdirir. Nəticədə gözlərdə quruluq, yanma, qızartı, bulanıq görmə, baş ağrısı kimi əlamətlərlə müşayiət olunan "rəqəmsal göz yorğunluğu" sindromu meydana gəlir.Citypost.az xəbər verir ki, bu problemin qarşısını almaq üçün oftalmoloqlar tərəfindən geniş tövsiyə edilən ən sadə, effektiv üsul "20-20-20" qaydasıdır. Bu qaydanın mənası hər 20 dəqiqədən bir ekrandan diqqəti ayıraraq ən azı 20 fut (təxminən 6 metr) uzaqlıqdakı bir obyekta 20 saniyə boyunca baxmaqdan ibarətdir. Uzağa baxmaq gün ərzində yaxına fokuslanan göz...
18 Avqust 2026, 08:00
Güzgü effekti nədir? Bədən dili ilə inam yaratmaq texnikaları
Güzgü effekti psixologiyada və bədən dilində insanlar arasında psixoloji bağ, qarşılıqlı inam yaratmaq üçün tətbiq olunan ən təsirli üsullardan biridir. Bu fenomen həmsöhbətin duruşunu, jestlərini, mimikalarını, hətta səs tonunu fərqinə varmadan və ya şüurlu şəkildə kopyalamaq prinsipinə əsaslanır. İnsan beynindəki güzgü neyronları qarşıdakı tərəfin oxşar hərəkətlərini təhlükəsizlik, doğmalıq siqnalı kimi qəbul edir. Nəticədə tərəflər arasında daxili yaxınlıq, rahatlıq hissi formalaşır.Citypost.az xəbər verir ki, bədən dili ilə inam yaratmaq üçün güzgü texnikasından istifadə edərkən təbii görünmək, həddi aşmamaq həlledici əhəmiyyət kəsb edir. Həmsöhbətin oturuş qaydasını, əl hərəkətlərini mexaniki, anidən təkrar etmək imitasiya təəssüratı yaradaraq əks-reaksiyaya, şübhəyə səbəb ola bilər. Ən doğru...
17 Avqust 2026, 10:01
