Təbiətin ən böyük “saxtakarları”: Bu 5 heyvan öz bacarıqları ilə heyrətləndirir

Təbiətdə sağ qalmaq üçün yalnız güclü olmaq kifayət etmir. Bəzi heyvanlar təhlükədən qaçmaq və düşmənlərini çaşdırmaq üçün inanılmaz üsullardan istifadə edirlər. Kimisi özünü ölü kimi göstərir, kimisi saniyələr ərzində rəngini dəyişərək ətraf mühitdə gizlənir, kimisi alətlərdən istifadə edir, digərləri isə bədəninin quruluşu sayəsində insanı heyrətləndirən hərəkətlər edə bilir. Ən maraqlısı isə odur ki, bu xüsusiyyətlərin böyük hissəsi milyonlarla illik təkamül prosesində heyvanların sağ qalmasına kömək edən müdafiə mexanizmləridir.

Citypost.az Təbiətin ən qeyri-adi “saxtakarları” arasında xüsusilə beş heyvan təqdim edir 

5-ci yerdə – opossum

Opossum təhlükə qarşısında özünü ölü kimi göstərməsi ilə məşhurdur. Bu heyvanın ən maraqlı xüsusiyyəti odur ki, təhlükə həddindən artıq artdıqda hərəkətsiz vəziyyətə düşür, bədənini boşaldır, gözlərini qapayır və sanki artıq ölüb.

Lakin burada maraqlı bir məqam var: bu davranış tam olaraq şüurlu şəkildə “rol oynamaq” deyil. Opossumun “ölü təqlidi” əsasən güclü qorxu və stress nəticəsində yaranan qeyri-iradi fizioloji reaksiyadır. Bu vəziyyətdə ürək döyüntüsü və tənəffüs zəifləyə, bədən temperaturu aşağı düşə bilər. Bundan başqa, heyvanın anal vəzilərindən kəskin, çürümüş ətə bənzər qoxu yayan maye ifraz oluna bilər.

Bu qoxu da müdafiənin bir hissəsidir. Yırtıcı heyvan qarşısındakı canlı varlığın artıq ölü olduğunu düşünə və onu yeməkdən imtina edə bilər. Beləliklə, opossum hərəkətsiz qalaraq və qoxusunu dəyişərək yırtıcının marağını itirməsinə səbəb olur. Bəzən bu vəziyyət kifayət qədər uzun müddət davam edə bilər.

4-cü yerdə – buqələmun

Buqələmunların rəng dəyişdirməsi onları heyvanlar aləmində ən məşhur ustalardan birinə çevirib. Lakin məşhur təsəvvürün əksinə olaraq, buqələmun hər zaman istədiyi anda istənilən rəngə çevrilən “canlı kamuflyaj” deyil. Rəng dəyişməsi müxtəlif növlərdə fərqli məqsədlərə xidmət edir və temperatur, işıq, stress, qorxu, ünsiyyət və sosial davranışla əlaqəli ola bilər.

Bəzi buqələmun növlərində rəng dəyişikliyi kifayət qədər sürətli baş verir. Dərinin xüsusi hüceyrələrində piqmentlərin və nanostrukturların yaratdığı optik dəyişikliklər nəticəsində heyvanın görünüşü dəyişir. Bu xüsusiyyət həm düşməndən gizlənməyə, həm də digər fərdlərə siqnal verməyə kömək edə bilər.

Bu səbəbdən buqələmunun rəng dəyişdirməsi sadəcə gözəl görüntü deyil, onun həyatında mühüm rol oynayan mürəkkəb bioloji mexanizmdir.

3-cü yerdə – qarğa

Qarğalar isə heyvanlar aləmində yüksək intellektləri ilə seçilirlər. Onların müxtəlif obyektlərdən məqsədli şəkildə istifadə etməsi uzun müddətdir alimlərin diqqətini çəkir. Bəzi qarğa növlərinin qida əldə etmək üçün çubuq və digər əşyalardan “alət” kimi istifadə etdiyi müşahidə olunub.

Qoz kimi sərt qabıqlı qidaların açılması da qarğaların maraqlı davranışlarından biridir. Məsələn, qarğaların qozu müəyyən hündürlükdən sərt səthə buraxaraq qabığını sındırmağa çalışdığı müşahidə edilib. Araşdırmalarda hündürlük artdıqca qozun sınma ehtimalının da yüksəldiyi göstərilib.

Bu davranış qarğaların sadəcə instinktiv hərəkətlər edən quşlar olmadığını göstərən nümunələrdən biridir. Onlar ətrafdakı obyektlərdən istifadə edir, problemi həll edir və əldə etdikləri nəticədən faydalanırlar. Məhz buna görə qarğalar dünyanın ən ağıllı quşları sırasında göstərilir.

Həmçinin oxuyun

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Məcburi Sevginin Qurbanları…

MEYXANAYA “YOX!” DEMƏYİN VAXTIDIR!  

Şahin Qurbanovdan xəbər var...  

2-ci yerdə – bayquş

Bayquşların ən heyrətamiz xüsusiyyətlərindən biri başlarını çox geniş bucaq altında çevirə bilmələridir. Bu quşlar başlarını təxminən 270 dərəcəyə qədər çevirə bilirlər. İlk baxışdan bu hərəkət olduqca qorxulu görünsə də, onların anatomiyası buna xüsusi uyğunlaşıb.

İnsanda boyun damarları və digər anatomik strukturlar belə böyük dönmə hərəkətinə uyğun olmadığı halda, bayquşlarda qan damarlarının quruluşu və boyun fəqərələrinin xüsusiyyətləri bu hərəkəti mümkün edir. Onların gözləri də insan gözündən fərqli olaraq göz yuvasında daha sabit yerləşdiyinə görə ətrafı izləmək üçün baş hərəkətlərindən daha çox istifadə edirlər.

Yəni bayquşun başını bu qədər çevirməsi sadəcə “qəribə bacarıq” deyil. Bu xüsusiyyət onun ov zamanı ətrafı daha geniş bucaqdan müşahidə etməsinə imkan verən mühüm anatomik üstünlükdür.

1-ci yerdə – təqlidçi ahtapot

Siyahının ən heyrətamiz canlısı isə təqlidçi ahtapotdur. Bu dəniz canlısı digər heyvanların görünüşünü və hərəkətlərini təqlid etmək qabiliyyəti ilə tanınır. Onun ən məşhur xüsusiyyəti müxtəlif təhlükəli canlılara bənzəyə bilməsidir.

Təqlidçi ahtapot bədəninin formasını, rəngini və hərəkətini dəyişdirərək bəzi dəniz ilanlarına, şir balığına və digər dəniz canlılarına bənzəyə bilər. Bu qabiliyyət ona həm yırtıcılardan qorunmağa, həm də təhlükəli görünərək düşmənlərini uzaqlaşdırmağa kömək edir.

Onun üstünlüyü yalnız rəng dəyişməsində deyil. Ahtapot bədəninin elastikliyindən istifadə edərək formasını dəyişir və müxtəlif canlıların hərəkətlərini də təqlid edə bilir. Buna görə təqlidçi ahtapot heyvanlar aləmində ən mürəkkəb mimikriya nümunələrindən biri hesab olunur.

Təbiətdə bu cür davranışlar bizə göstərir ki, sağ qalmaq üçün hər zaman ən böyük və ən güclü olmaq lazım deyil. Bəzən düzgün anda ölü kimi görünmək, ətraf mühitə uyğunlaşmaq, alətdən istifadə etmək, bədəni qeyri-adi şəkildə hərəkət etdirmək və ya başqa bir canlıya bənzəmək daha böyük üstünlük verə bilər.

Opossum qorxudan “ölü” olur, buqələmun görünüşünü dəyişir, qarğa ətrafındakı əşyalardan istifadə edir, bayquş geniş baxış sahəsi qazanır, təqlidçi ahtapot isə başqa canlıların “roluna girir”. Bütün bunlar təbiətin nə qədər mürəkkəb və heyrətamiz mexanizmlərə sahib olduğunu göstərir.

İnsan üçün bəzən sadə və təsadüfi görünən bu davranışların arxasında isə milyonlarla il ərzində formalaşmış uyğunlaşma mexanizmləri dayanır. Təbiətin ən böyük “saxtakarlıqları” əslində aldatmaqdan çox, sağ qalmaq üçün yaradılmış mükəmməl strategiyalardır.

Əli