Cinayət işində ən doğru müdafiə taktikası susmaqdırmı? – Hüquqşünasdan AÇIQLAMA
Hüquq 12 Sentyabr 2026, 14:30
182
Cinayət işi üzrə istintaqa cəlb olunan şəxslərin ən çox yol verdiyi səhvlərdən biri hüquqi vəziyyətlərini tam anlamadan istintaq zamanı bildikləri hər şeyi danışmağa və özlərini izah etməyə çalışmalarıdır. Bəzi hallarda şəxs səmimi davranaraq məsələyə aydınlıq gətirdiyini düşünür, lakin verdiyi ifadələr sonradan onun əleyhinə sübut kimi qiymətləndirilə bilər. Buna görə də hüquqşünaslar cinayət təqibi zamanı şəxsin öz hüquqlarını bilməsinin və müdafiəçinin köməyindən istifadə etməsinin xüsusi əhəmiyyət daşıdığını bildirirlər.
Citypost.az xəbər verir ki, cinayət işlərində şəxsin təqsirli olduğunu sübut etmək vəzifəsi ittiham tərəfinin üzərinə düşür. Şəxs öz təqsirsizliyini sübut etməyə və ya öz əleyhinə sübut təqdim etməyə məcbur edilə bilməz. Bu prinsip həm konstitusion təminatlarla, həm də cinayət-prosessual qanunvericiliyin əsas müddəaları ilə qorunur.
Hüquqşünasların sözlərinə görə, buna görə istintaq zamanı şübhəli və ya təqsirləndirilən şəxsin susmaq hüququ mühüm müdafiə vasitələrindən biridir. Şəxs ona verilən suallara cavab verməmək və özünü cinayət törətməkdə ittiham edən ifadələr verməmək hüququna malikdir. Xüsusilə hadisənin hüquqi mahiyyəti, şəxsin prosessual statusu və onun verdiyi ifadələrin sonradan hansı nəticələrə səbəb ola biləcəyi tam aydın deyilsə, vəkil ilə məsləhətləşmədən geniş izahat vermək riskli ola bilər.
“Cinayət işi üzrə istintaq zamanı insanın səmimi olmaq istəyini başa düşmək mümkündür. Şəxs düşünə bilər ki, hər şeyi danışsa, məsələ daha tez aydınlaşacaq. Lakin istintaqın məqsədi şəxsin özünü müdafiə etmək deyil, cinayət hadisəsinin bütün hallarını araşdırmaq və sübutları toplamaqdır. Buna görə də şəxs bilməlidir ki, verdiyi hər bir ifadə sonradan iş materiallarında onun əleyhinə də istifadə oluna bilər. İnsan öz hüquqlarını bilmədən vəkil iştirakı olmadan ifadə verməyə tələsməməlidir”, – deyə hüquqşünaslar bildirirlər.
Mütəxəssislərin fikrincə, “susmaq hüququ” şəxsin günahını etiraf etməsi anlamına gəlmir. Əksinə, bu hüquq şəxsin özünü müdafiə etməsinin qanuni vasitələrindən biridir. Şəxs ifadə verməkdən imtina etməklə özünü avtomatik olaraq təqsirli vəziyyətə salmır. Eyni zamanda susmaq hüququndan istifadə etmək şəxsin sonrakı mərhələdə vəkilinin məsləhəti ilə mövqeyini bildirməsinə və müdafiə strategiyasını daha düşünülmüş şəkildə qurmasına imkan verə bilər.
Həmçinin oxuyun
Hüquqşünaslar xüsusilə istintaq zamanı emosional davranmamağı tövsiyə edirlər. Şəxs qorxu, təzyiq və ya stress altında hadisənin bütün detallarını danışmağa başlayarkən bəzi ifadələrini düzgün formalaşdırmaya, hadisənin ayrı-ayrı məqamlarını qarışdıra və ya sonradan başqa sübutlarla ziddiyyət təşkil edən məlumat verə bilər. Bu isə müdafiə mövqeyinin çətinləşməsinə səbəb ola bilər.Bununla yanaşı, susmaq hüququnun mövcudluğu “istintaqla heç bir halda əməkdaşlıq etmək olmaz” demək deyil. Hər bir cinayət işinin halları fərqlidir. Bəzi hallarda şəxsin mövqeyini vaxtında və düzgün formada açıqlaması, müəyyən sübutları təqdim etməsi və hadisənin öz versiyasını bildirməsi müdafiə baxımından əhəmiyyətli ola bilər. Buna görə hansı məlumatın nə vaxt və hansı formada verilməsi məsələsi konkret işin materialları nəzərə alınmaqla vəkil tərəfindən qiymətləndirilməlidir.Ən vacib məqamlardan biri də şəxsin hüquqi statusunu bilməsidir. Şübhəli şəxs, təqsirləndirilən şəxs, şahid və digər prosessual iştirakçıların hüquq və vəzifələri eyni deyil. Məsələn, şahidin də müəyyən hallarda özünün və yaxın qohumlarının əleyhinə ifadə verməkdən imtina etmək hüququ mövcuddur. Buna görə istintaq orqanında hansı statusla iştirak etdiyini bilmədən verilən hər bir açıqlama sonradan hüquqi əhəmiyyət kəsb edə bilər.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, cinayət təqibi ilə üzləşən şəxsin ilk addımlarından biri peşəkar hüquqi yardım almaq olmalıdır. Vəkil işin mahiyyətini, şəxsin prosessual statusunu, mövcud sübutları və müdafiə imkanlarını qiymətləndirərək hansı mövqenin seçilməsinin daha məqsədəuyğun olduğunu müəyyənləşdirməyə kömək edə bilər. Yəni cinayət işi üzrə əsas prinsip belədir: insan öz əleyhinə ifadə verməyə məcbur edilə bilməz və özünü müdafiə etmək hüququna malikdir. İstintaq zamanı emosiyaya qapılaraq bütün bildiklərini düşünmədən danışmaq əvəzinə, əvvəlcə hüquqlarını bilmək və mümkün olduqda vəkillə məsləhətləşmək daha təhlükəsiz hüquqi yanaşmadır.
Başqa sözlə, cinayət işində susmaq hüququ sadəcə danışmamaq deyil, insanın özünü öz əleyhinə sübut yaratmaqdan qoruyan mühüm prosessual təminatdır.
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Əlilliyi olan uşağa qulluq edən şəxslər daha tez pensiyaya çıxa bilərmi? – Mütəxəssislərdən AÇIQLAMA
Əlilliyi olan uşağa qulluq edən şəxslərin pensiya hüquqları ilə bağlı cəmiyyətdə bir sıra suallar yaranır. Xüsusilə valideynlər onları maraqlandıran əsas məsələlərdən biri kimi uşağa qulluq etdikləri müddətin gələcəkdə pensiya stajına daxil edilib-edilmədiyini və daha erkən yaşda əmək pensiyasına çıxmaq imkanının olub-olmadığını soruşurlar.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, Azərbaycan Respublikasının “Əmək pensiyaları haqqında” Qanununda əlilliyi olan uşağa qulluq edən şəxslərlə bağlı xüsusi müddəalar mövcuddur. Qanunun 21-ci maddəsinə əsasən, müəyyən edilmiş qaydada orqanizmin funksiyalarının 81–100 faiz pozulmasına görə əlilliyi müəyyən edilmiş şəxsə və ya əlilliyi olan uşağa, həmçinin 70 yaşına çatmış ahıla qulluq edilməsi müddəti sığorta stajına daxil edilir. Bu o...
11 Sentyabr 2026, 11:00
İşdən qanunsuz çıxarılan işçi nə etməlidir? – Hüquqşünaslardan AÇIQLAMA
Əmək müqaviləsinə işçinin iradəsi və razılığı olmadan xitam verildikdə, işçi hüquqlarının pozulduğunu hesab edirsə, qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada işə bərpa olunmasını və pozulmuş hüquqlarının təmin edilməsini tələb edə bilər. Hüquqşünasların sözlərinə görə, belə hallarda ən vacib məqamlardan biri qanunla müəyyən edilmiş müraciət müddətini ötürməməkdir.Citypost.az xəbər verir ki,mütəxəssislər bildirirlər ki, işçi işdən azad edilməsinin qanunsuz və ya əsassız olduğunu düşünürsə, işə bərpa tələbi ilə məhkəməyə müraciət edə bilər. Əmək Məcəlləsinin 296-cı maddəsinə əsasən, fərdi əmək mübahisələri üzrə, qanunda ayrıca müddət nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, işçi hüququnun pozulduğunu aşkar etdiyi gündən etibarən bir təqvim ayı ərzində məhkəməyə müraciət etməlidir. Hüququn pozulduğu...
11 Sentyabr 2026, 10:00
Çıxarışı olmayan evə əmlak vergisi tələb edilə bilərmi? – Hüquqşünasdan açıqlama
Bələdiyyələr tərəfindən vətəndaşlardan torpaq və əmlak vergisinin alınması ilə bağlı müəyyən məqamlar tez-tez qarışdırılır. Hüquqşünasların sözlərinə görə, torpaq vergisi ilə əmlak vergisi fərqli vergilərdir və onların hesablanması üçün fərqli hüquqi əsaslar mövcuddur.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, torpaq vergisi torpağın mülkiyyətində və ya istifadəsində olmasından asılı olaraq hesablanır. Torpaq vergisi torpaq sahəsinə görə hər il sabit tədiyə şəklində müəyyən edilir və fiziki şəxslərin mülkiyyətində və ya istifadəsində olan torpaqlar vergitutma obyektidir. Bu baxımdan torpaq sahəsi ilə bağlı vergi öhdəliyi yalnız həmin ərazidə evin və ya digər tikilinin olub-olmaması ilə müəyyənləşmir.Bununla yanaşı, torpaq vergisinin hesablanması üçün torpaq üzərində mülkiyyət və...
11 Sentyabr 2026, 09:00
Məhkəməsiz kredit borcuna görə maaşdan pul tutula bilər?
Bankdan kredit götürən şəxslər arasında belə bir vəziyyətlə qarşılaşanlar var: kredit borcu yaranır, bank borcun tutulması ilə bağlı məhkəməyə müraciət etməyib, lakin müəyyən müddət sonra şəxsin iş yerinə icra orqanından məktub daxil olur və əməkhaqqından borcun tutulması tələb edilir. Bu zaman haqlı olaraq sual yaranır: məhkəmə qərarı olmadan əməkhaqqından pul tutulması necə mümkündür?Citypost.az xəbər verir ki, hüquqşünasların izahına görə, Azərbaycan qanunvericiliyində müəyyən hallarda borcun məhkəmə qərarı olmadan da məcburi qaydada tutulmasına imkan verən mexanizm mövcuddur. Belə hallardan biri notarius tərəfindən aparılan icra qeydidir. Qanunvericiliyə əsasən, notarius müəyyən şərtlər daxilində borclunun pul öhdəliyi ilə bağlı icra qeydi apara və həmin sənədin...
10 Sentyabr 2026, 11:00
Nikah pozulmayıb, amma ər-arvad ayrı yaşayır: Bu halda alınan əmlak bölünürmü?
Ər-arvad arasında rəsmi nikah hələ pozulmayıb, lakin tərəflər uzun müddətdir ayrı yaşayır, ailə təsərrüfatı faktiki olaraq ayrılıb. Belə vəziyyətdə tərəflərdən birinin nikah davam etdiyi müddətdə öz adına mənzil, ev, avtomobil və ya digər əmlak alması həmin əmlakın boşanma zamanı mütləq şəkildə bölünməsi deməkdirmi?Citypost.az-ın məlumatına görə, Azərbaycan qanunvericiliyində ümumi qayda ondan ibarətdir ki, nikah müddətində ər-arvadın əldə etdiyi əmlak, əgər nikah müqaviləsində və ya tərəflər arasında başqa razılaşmada fərqli qayda müəyyən edilməyibsə, onların ümumi birgə mülkiyyəti hesab olunur. Əmlakın yalnız ər və ya arvadın adına rəsmiləşdirilməsi də onu avtomatik olaraq həmin şəxsin şəxsi mülkiyyətinə çevirmir. Lakin qanunvericilikdə ayrıca mühüm istisna da...
10 Sentyabr 2026, 10:00
Vəkil Azər Hüseynli: “Mediasiyada tərəflərin azadlığı mütləq deyil”
Mediasiya könüllülük və sərbəstlik prinsipləri üzərində qurulsa da, tərəflərin azadlığı mütləq deyil və qanunla müəyyən edilmiş çərçivələrlə məhdudlaşır.Citypost.az xəbər verir ki, Vəkil Azər Hüseynli bu sahədə mediator və vəkillərin üzərinə ciddi məsuliyyət düşdüyünü bildirib.Onun sözlərinə görə, barışıq sazişi qanuni olmalı, tərəflər razılaşmaya istədikləri hər hansı şərti daxil edə bilməməlidirlər. Sazişin şərtləri imperativ qanun normalarına zidd olmamalı, ictimai qaydaya və mənəviyyata zidd fəaliyyətləri ehtiva etməməli, üçüncü şəxslərin hüquq və qanuni mənafelərini pozmamalıdır.Vəkil qeyd edib ki, mediator yalnız tərəfləri dinləyən şəxs deyil, həm də prosesin qanuniliyinin qorunmasına cavabdeh olan tərəfdir. Mediator tərəflərin razılaşdığı şərtlərin qanuna uyğun və icra edilə bilən olub-olmadığını qiymətləndirməli,...
10 Sentyabr 2026, 09:38
