Qağayıların maraqlı ov strategiyası: Solucanları torpaqdan necə çıxarırlar?
Maraqlı 06 Oktyabr 2026, 08:30
491
Təbiətdə bəzi canlıların qida əldə etmək üçün istifadə etdiyi üsullar olduqca maraqlı və qeyri-adi görünür. Belə davranışlardan biri də qağayıların solucanları torpağın altından çıxarmaq üçün tətbiq etdiyi üsuldur. Qağayıların ayaqlarını yerə sürətlə və ritmik şəkildə vuraraq yaratdıqları titrəyişlər nəticəsində torpağın altında yaşayan soğulcanlar səthə çıxması müşahidə olunur.
Citypost.az-ın məlumatına görə, bu hərəkət ilk baxışda adi bir davranış kimi görünsə də, əslində qağayıların ov strategiyalarından biri hesab olunur. Quş ayaqlarını torpağa təkrar-təkrar vuraraq səthdə titrəyiş yaradır. Ardınca isə torpağın üzərinə çıxan və ya səthə yaxınlaşan solucanları sürətlə tutaraq qida kimi istifadə edir.Maraqlıdır ki, qağayıların bu davranışının yağışın torpaqda yaratdığı təsiri təqlid etdiyi barədə geniş yayılmış fikir var. Yağış yağarkən damcıların torpağa dəyməsi nəticəsində yaranan vibrasiyalar və torpağın nəmlənməsi solucanların davranışına təsir göstərə bilir. Qağayıların ayaqlarını yerə vurması da müəyyən mənada bu vəziyyəti xatırladır.
Soğulcanlər yğışdan sonra niyə torpağın üzərinə çıxır?
Yağışdan sonra torpağın səthində çox sayda solucanın görünməsi geniş yayılmış təbiət hadisəsidir. Lakin onların məhz hansı səbəbdən səthə çıxdığı məsələsi tam olaraq bir səbəblə izah edilmir. Tədqiqatlarda bu davranışın bir neçə mümkün amillə əlaqəli ola biləcəyi irəli sürülür.Əsas amillərdən biri torpağın nəmlənməsidir. Yağış nəticəsində torpağın səthi və üst qatları su ilə zənginləşir. Bu şərait solucanların hərəkət etməsini asanlaşdıra və onların torpağın səthində daha uzun məsafə qət etməsinə imkan verə bilər.
Digər mümkün səbəb isə torpaqdakı oksigen səviyyəsinin dəyişməsidir. Güclü yağış zamanı torpağın məsamələri su ilə dolduqda qaz mübadiləsi dəyişə və bəzi hallarda torpağın daxilində oksigenin əlçatanlığı azala bilər. Bu isə solucanların daha çox səthə yaxınlaşmasına səbəb ola bilər.Bununla yanaşı, bəzi araşdırmalarda solucanların səthə çıxmasının yeraltı yırtıcılardan uzaqlaşmaqla bağlı ola biləcəyi də ehtimal edilir. Torpağın altında köstəbəklər, müxtəlif gəmiricilər və digər canlılar solucanlarla qidalana bilir. Bu baxımdan səthə çıxmaq bəzi hallarda təhlükədən yayınmaq davranışı kimi də qiymətləndirilir.Digər ehtimala görə isə solucanların yağışdan sonra səthə çıxması onların hərəkət və yayılma strategiyalarından biri ola bilər. Torpaq nəm olduqda solucanların səthdə hərəkəti asanlaşır və onlar daha geniş əraziyə yayıla bilirlər. Quru havalarda isə səthə çıxmaq onlar üçün daha risklidir. Günəş işığı və yüksək temperatur onların bədənindəki nəmin sürətlə itirilməsinə səbəb ola bilər.
Qağayılar bu fürsətdən necə istifadə edir?
Həmçinin oxuyun
Məhz soğulcanlar yağışdan sonra və ya torpağın nəm olduğu şəraitdə səthə yaxınlaşması qağayılar üçün əlverişli qidalanma imkanı yaradır. Lakin maraqlı məqam odur ki, quşlar bunun üçün mütləq yağış yağmasını gözləməyə bilirlər.Qağayıların ayaqları ilə torpağa sürətli şəkildə vurduğu zərbələr torpaqda mexaniki titrəyiş yaradır. Bu titrəyişlər solucanların səthə doğru hərəkət etməsinə səbəb ola bilər. Qağayı isə bir müddət bu hərəkəti davam etdirərək gözləyir və torpaqdan çıxan canlıları dərhal tutur.Bu üsul xüsusilə açıq, otlu və torpaqlı ərazilərdə müşahidə edilə bilər. Qağayıların bəzən eyni yerdə dayanaraq ayaqlarını ardıcıl şəkildə yerə vurması da məhz bu davranışla əlaqələndirilir.Əslində bu, quşların ətraf mühitdəki təbii proseslərdən qidalanmaq üçün necə faydalandığını göstərən maraqlı nümunələrdən biridir. Qağayıların davranışı onların yalnız görmə qabiliyyətinə əsaslanaraq ov etmədiyini, ətraf mühitdə yaranan fiziki siqnallardan da istifadə edə bildiyini göstərir.Təbiətdəki qarşılıqlı əlaqənin maraqlı nümunəsidir. Qağayıların bu davranışı heyvanların qida əldə etmək üçün müxtəlif və bəzən gözlənilməz strategiyalar inkişaf etdirdiyini göstərir. Burada bir tərəfdə torpağın nəmliyi, oksigen səviyyəsi və digər ekoloji amillərin təsiri ilə davranışını dəyişən solucanlar, digər tərəfdə isə həmin davranışdan öz xeyrinə istifadə edən qağayılar var.
Qağayıların torpağa ayaqları ilə vurması ilə yağış arasındakı oxşarlıq da bu davranışı daha maraqlı edir. Bu hərəkətin həqiqətən şüurlu şəkildə yağışı təqlid edib-etmədiyi isə ayrıca elmi müzakirə mövzusudur. Yəni quşların bunu məhz “yağış səsi yaratmaq” məqsədilə etdiyini qəti şəkildə söyləmək mümkün deyil. Lakin davranışın nəticədə solucanların səthə çıxmasına kömək etdiyi və qağayıların bundan qidalanmaq üçün faydalandığı müşahidə olunur.
Beləliklə, qağayıların ayaqlarını yerə vurması sadəcə təsadüfi hərəkət deyil. Bu davranış onların qida əldə etmək üçün istifadə etdiyi maraqlı üsullardan biridir. Solucanların isə yağış və torpaqdakı digər dəyişikliklərə reaksiyası qağayılara əlavə qida mənbəyi yaradır.Təbiətdə bir canlının davranışının digər canlı üçün fürsətə çevrilməsi ekosistemdəki mürəkkəb əlaqələrin daha bir nümunəsidir. Qağayıların bu qeyri-adi ov üsulu da canlıların yaşadıqları mühitə uyğunlaşmaq və mövcud imkanlardan maksimum yararlanmaq qabiliyyətini nümayiş etdirir.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Özünü torpağa əkən toxum: Təbiətin bu möcüzəsi robot texnologiyasına ilham verdi
Təbiətdə elə bitkilər var ki, onların toxumlarının yayılma və torpağa yerləşmə üsulları alimləri heyrətləndirir. Bu canlı nümunələrdən biri də Erodium cinsinə aid bitkilərin toxumlarıdır. Bəzi növləri xalq arasında “dönbaba” kimi tanınan bu bitkilərin toxumları ətraf mühitdəki rütubət dəyişikliklərindən istifadə edərək sanki özlərini torpağa “əkə” bilirlər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin diqqətini çəkən əsas xüsusiyyət toxumun üzərində yerləşən uzun, burulmuş və spiral formalı çıxıntıdır. Bu struktur sadəcə toxumun yayılmasına xidmət etmir. Ətraf mühitin rütubəti dəyişdikcə spiral hissənin forması da dəyişir və nəticədə toxum hərəkət etməyə başlayır.Toxumun spiral çıxıntısı quruduqda və ya nəmləndikdə fərqli şəkildə bükülür. Bu proses təkrarlandıqca toxum yavaş-yavaş fırlanır. Nəticədə...
05 Oktyabr 2026, 11:00
Həm yumurtlayır, həm süd verir, həm də zəhərlidir – Ornitorenkin heyrətamiz xüsusiyyətləri
Təbiətdə elə canlılar var ki, onların xüsusiyyətləri ilk baxışdan inanılmaz görünür. Ornitorenk də bu baxımdan dünyanın ən qeyri-adi məməlilərindən biri hesab olunur. Ördəyə bənzəyən dimdiyi, qunduza oxşayan quyruğu və su samurunu xatırladan həyat tərzi ilə seçilən bu canlı məməli olmasına baxmayaraq, yumurta qoyur. Üstəlik, erkək ornitorenkin zəhərli tikanları da var.Ornitorenklə bağlı ilk məlumatlar Avropaya çatanda alimlər onun görünüşünə inanmaqda çətinlik çəkiblər. Hətta ilk nümunəni görən bəzi tədqiqatçılar bunun müxtəlif heyvanların bədən hissələrinin birləşdirilməsi ilə hazırlanmış saxta nümunə olduğunu düşünüblər. Bunun əsas səbəbi ornitorenkin bədən quruluşunun bir neçə fərqli heyvanın xüsusiyyətlərini xatırlatması olub.Citypost.az-ın məlumatına əsasən, ornitorenkin ördəyə bənzər geniş dimdiyi, qunduzabənzər...
05 Oktyabr 2026, 10:00
Kosmosla bağlı heyrətamiz faktlar: Bir işıq ili nə qədər məsafədir?
Kainatın miqyası o qədər böyükdür ki, kosmosdakı məsafələri kilometrlə ifadə etmək bəzən demək olar ki, mümkün deyil. Buna görə də astronomlar nəhəng kosmik məsafələri ölçmək üçün əsasən “işıq ili” kimi xüsusi məsafə vahidindən istifadə edirlər. Adından fərqli olaraq, işıq ili zaman deyil, məsafə ölçü vahididir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin məlumatına görə, işıq vakuumda saniyədə təxminən 300 min kilometr sürətlə hərəkət edir. Bu sürətlə işığın bir il ərzində qət etdiyi məsafə təxminən 9,46 trilyon kilometrdir. Başqa sözlə, cəmi bir işıq ili belə Yer üzündə təsəvvür edə biləcəyimiz məsafələrdən dəfələrlə böyükdür.Kosmosun nəhəngliyini təsəvvür etmək üçün başqa bir nümunə isə yaşadığımız Süd Yolu...
05 Oktyabr 2026, 09:00
Kosmosa ən yaxın ölkə hansıdır? Everest bu siyahıda deyil
Yer üzündə kosmosa ən yaxın nöqtənin hansı ölkədə yerləşdiyi ilə bağlı maraqlı fakt ortaya çıxıb. İlk ağla gələn cavab dünyanın ən hündür zirvəsi olan Everestdir. Lakin məsələ dəniz səviyyəsindən hündürlüklə ölçüldükdə düşündüyümüz qədər sadə deyil.Citypost.az xəbər verir ki , Everestin zirvəsi dəniz səviyyəsindən təxminən 8 849 metr yüksəklikdə yerləşir. Buna görə də o, Yer kürəsinin ən yüksək nöqtəsi hesab olunur. Lakin Yer kürəsi tam ideal kürə formasında deyil və ekvator hissəsində daha genişdir. Bu səbəbdən kosmosa olan məsafəni yalnız dəniz səviyyəsindən hündürlüyə əsasən müəyyənləşdirmək mümkün deyil.Məhz bu xüsusiyyət səbəbindən Yer səthində kosmosa ən yaxın nöqtə Everest deyil, ekvatora daha yaxın...
02 Oktyabr 2026, 10:00
Ayağa qalxanda gözümüz niyə qaralır? — Maraqlı FAKTLAR
Heç oturduğunuz və ya uzandığınız yerdən qəfil ayağa qalxanda bir neçə saniyəlik gözünüzün qaraldığını, başınızın hərləndiyini və ya sanki ətrafın bir anlıq bulanıqlaşdığını hiss etmisinizmi? Bu hal kifayət qədər geniş yayılıb və əksər hallarda orqanizmin vəziyyət dəyişikliyinə verdiyi qısa müddətli reaksiyalardan biri ilə əlaqəli olur.Citypost.az xəbər verir ki, İnsan ayaq üstə qalxdığı zaman cazibə qüvvəsinin təsiri ilə qanın müəyyən hissəsi qısa müddətə ayaqlara və bədənin aşağı nahiyələrinə doğru yönəlir. Bu zaman ürəyə qayıdan qanın miqdarı müvəqqəti olaraq azala və nəticədə beyinə çatan qan axını da bir neçə saniyəlik dəyişə bilər. Beyin bu dəyişiklik zamanı göz qaralması, başgicəllənmə, halsızlıq və ya...
02 Oktyabr 2026, 09:00
Çin sərçələri məhv etdi, nəticədə çəyirtkə işğalı başladı
1958-ci ildə Çin rəhbərliyi ölkədəki məhsuldarlığı artırmaq və kənd təsərrüfatında itkiləri azaltmaq məqsədilə sərçələri hədəfə aldı. O dövrün “Böyük Sıçrayış” siyasəti çərçivəsində sərçələrin taxıl yediyi və məhsula ciddi ziyan vurduğu hesab edilirdi. Buna görə də kənd təsərrüfatına zərər verdiyi düşünülən sərçələrin kütləvi şəkildə məhv edilməsi qərara alındı.Citypost.az xəbər verir ki, Çin rəhbəri Mao Zedong sərçələri ölkənin əsas kənd təsərrüfatı düşmənlərindən biri hesab edirdi. Hesablamalara görə, bir sərçənin il ərzində müəyyən miqdarda taxıl yediyi düşünülürdü. Rəhbərlik hesab edirdi ki, sərçələrin sayını azaltmaqla böyük miqdarda taxıl qorumaq və bunun hesabına milyonlarla insanı ərzaqla təmin etmək mümkün olacaq.Beləliklə, ölkə miqyasında geniş kampaniya başladı....
01 Oktyabr 2026, 11:25
