Dişləri yoxdur, daşlardan istifadə edirlər – Quşların sirri
Maraqlı 06 Oktyabr 2026, 09:30
448
Təbiətdə heyvanların həyatda qalmaq və qidalarını həzm etmək üçün istifadə etdiyi üsullar bəzən olduqca təəccüblü olur. Quşların bəzi növlərində müşahidə edilən maraqlı davranışlardan biri də daş udmalarıdır. İlk baxışda quşun təsadüfən daş udduğu düşünülsə də, bu davranışın arxasında mühüm bioloji səbəb dayanır.
Citypost.az-ın məlumatına görə, quşların dişləri olmadığı üçün qidalarını insanlar və bəzi digər heyvanlar kimi ağızda çeynəmələri mümkün deyil. Xüsusilə toxum, sərt qida və ya sümük tərkibli qida ilə qidalanan quşlarda qidanın mexaniki şəkildə xırdalanması üçün xüsusi mexanizmə ehtiyac yaranır.
Məhz bu zaman udulan daşlar işə düşür.Quşların udduğu daşlar mədənin xüsusi hissəsinə, yəni əzələvi mədəyə — daşlığa (gizzard) gedir. Burada güclü əzələ yığılmaları daşların qida ilə birlikdə hərəkət etməsinə və sərt hissələrin mexaniki şəkildə xırdalanmasına kömək edir.Xüsusilə ovla qidalanan bəzi quşlarda sümük parçalarının həzm sistemindən keçməsi mühüm məsələdir. Sərt və iri sümük hissələri həzm sistemində problem yarada bilər. Daşlıqdakı daşlar isə bu hissələrin xırdalanmasına kömək edərək onların daha asan həzm olunmasına şərait yaradır.Bu proses zamanı daşlar bir növ təbii “üyüdücü” rolunu oynayır. Quşun mədəsində yaranan güclü təzyiq və hərəkət nəticəsində daşlar qida parçaları ilə birlikdə bir-birinə sürtünür. Nəticədə sərt qida hissələri, o cümlədən bəzi sümük parçaları tədricən daha kiçik hissələrə ayrılır.Lakin daşların da müəyyən ömrü var. Uzun müddət istifadə edildikcə onlar qida ilə sürtünərək aşınır, kənarları hamarlanır və əvvəlki effektivliyini itirir. Bu zaman quş köhnəlmiş daşları həzm olunmayan digər qalıqlarla birlikdə bədənindən xaric edir.
Həmçinin oxuyun
Daha sonra isə ehtiyac olduqda yeni daşlar udur.Beləliklə, quşların daş udması sadəcə təsadüfi və ya qəribə davranış deyil. Bu, onların həzm sisteminin mühüm xüsusiyyətlərindən biri ilə bağlıdır. Dişləri olmayan quşlar qidanın mexaniki şəkildə parçalanması üçün daşlardan və əzələvi mədənin gücündən istifadə edirlər.Maraqlıdır ki, bu davranış quşların yaşadığı mühitə nə qədər yaxşı uyğunlaşdığını da göstərir. Onlar qida tapmaqla yanaşı, həmin qidanı orqanizmlərində necə emal edəcəklərini də təmin edən təbii mexanizmə malikdirlər.Bu səbəbdən təbiətdə yerdən daş götürüb udan bir quş gördükdə bunun təsadüfi hərəkət olduğunu düşünmək doğru olmaya bilər. Quş əslində həzm sisteminin normal fəaliyyətini təmin etmək üçün özünə lazım olan “təbii aləti” seçir.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Qağayıların maraqlı ov strategiyası: Solucanları torpaqdan necə çıxarırlar?
Təbiətdə bəzi canlıların qida əldə etmək üçün istifadə etdiyi üsullar olduqca maraqlı və qeyri-adi görünür. Belə davranışlardan biri də qağayıların solucanları torpağın altından çıxarmaq üçün tətbiq etdiyi üsuldur. Qağayıların ayaqlarını yerə sürətlə və ritmik şəkildə vuraraq yaratdıqları titrəyişlər nəticəsində torpağın altında yaşayan soğulcanlar səthə çıxması müşahidə olunur.Citypost.az-ın məlumatına görə, bu hərəkət ilk baxışda adi bir davranış kimi görünsə də, əslində qağayıların ov strategiyalarından biri hesab olunur. Quş ayaqlarını torpağa təkrar-təkrar vuraraq səthdə titrəyiş yaradır. Ardınca isə torpağın üzərinə çıxan və ya səthə yaxınlaşan solucanları sürətlə tutaraq qida kimi istifadə edir.Maraqlıdır ki, qağayıların bu davranışının yağışın torpaqda yaratdığı təsiri təqlid etdiyi...
06 Oktyabr 2026, 08:30
Özünü torpağa əkən toxum: Təbiətin bu möcüzəsi robot texnologiyasına ilham verdi
Təbiətdə elə bitkilər var ki, onların toxumlarının yayılma və torpağa yerləşmə üsulları alimləri heyrətləndirir. Bu canlı nümunələrdən biri də Erodium cinsinə aid bitkilərin toxumlarıdır. Bəzi növləri xalq arasında “dönbaba” kimi tanınan bu bitkilərin toxumları ətraf mühitdəki rütubət dəyişikliklərindən istifadə edərək sanki özlərini torpağa “əkə” bilirlər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin diqqətini çəkən əsas xüsusiyyət toxumun üzərində yerləşən uzun, burulmuş və spiral formalı çıxıntıdır. Bu struktur sadəcə toxumun yayılmasına xidmət etmir. Ətraf mühitin rütubəti dəyişdikcə spiral hissənin forması da dəyişir və nəticədə toxum hərəkət etməyə başlayır.Toxumun spiral çıxıntısı quruduqda və ya nəmləndikdə fərqli şəkildə bükülür. Bu proses təkrarlandıqca toxum yavaş-yavaş fırlanır. Nəticədə...
05 Oktyabr 2026, 11:00
Həm yumurtlayır, həm süd verir, həm də zəhərlidir – Ornitorenkin heyrətamiz xüsusiyyətləri
Təbiətdə elə canlılar var ki, onların xüsusiyyətləri ilk baxışdan inanılmaz görünür. Ornitorenk də bu baxımdan dünyanın ən qeyri-adi məməlilərindən biri hesab olunur. Ördəyə bənzəyən dimdiyi, qunduza oxşayan quyruğu və su samurunu xatırladan həyat tərzi ilə seçilən bu canlı məməli olmasına baxmayaraq, yumurta qoyur. Üstəlik, erkək ornitorenkin zəhərli tikanları da var.Ornitorenklə bağlı ilk məlumatlar Avropaya çatanda alimlər onun görünüşünə inanmaqda çətinlik çəkiblər. Hətta ilk nümunəni görən bəzi tədqiqatçılar bunun müxtəlif heyvanların bədən hissələrinin birləşdirilməsi ilə hazırlanmış saxta nümunə olduğunu düşünüblər. Bunun əsas səbəbi ornitorenkin bədən quruluşunun bir neçə fərqli heyvanın xüsusiyyətlərini xatırlatması olub.Citypost.az-ın məlumatına əsasən, ornitorenkin ördəyə bənzər geniş dimdiyi, qunduzabənzər...
05 Oktyabr 2026, 10:00
Kosmosla bağlı heyrətamiz faktlar: Bir işıq ili nə qədər məsafədir?
Kainatın miqyası o qədər böyükdür ki, kosmosdakı məsafələri kilometrlə ifadə etmək bəzən demək olar ki, mümkün deyil. Buna görə də astronomlar nəhəng kosmik məsafələri ölçmək üçün əsasən “işıq ili” kimi xüsusi məsafə vahidindən istifadə edirlər. Adından fərqli olaraq, işıq ili zaman deyil, məsafə ölçü vahididir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin məlumatına görə, işıq vakuumda saniyədə təxminən 300 min kilometr sürətlə hərəkət edir. Bu sürətlə işığın bir il ərzində qət etdiyi məsafə təxminən 9,46 trilyon kilometrdir. Başqa sözlə, cəmi bir işıq ili belə Yer üzündə təsəvvür edə biləcəyimiz məsafələrdən dəfələrlə böyükdür.Kosmosun nəhəngliyini təsəvvür etmək üçün başqa bir nümunə isə yaşadığımız Süd Yolu...
05 Oktyabr 2026, 09:00
Kosmosa ən yaxın ölkə hansıdır? Everest bu siyahıda deyil
Yer üzündə kosmosa ən yaxın nöqtənin hansı ölkədə yerləşdiyi ilə bağlı maraqlı fakt ortaya çıxıb. İlk ağla gələn cavab dünyanın ən hündür zirvəsi olan Everestdir. Lakin məsələ dəniz səviyyəsindən hündürlüklə ölçüldükdə düşündüyümüz qədər sadə deyil.Citypost.az xəbər verir ki , Everestin zirvəsi dəniz səviyyəsindən təxminən 8 849 metr yüksəklikdə yerləşir. Buna görə də o, Yer kürəsinin ən yüksək nöqtəsi hesab olunur. Lakin Yer kürəsi tam ideal kürə formasında deyil və ekvator hissəsində daha genişdir. Bu səbəbdən kosmosa olan məsafəni yalnız dəniz səviyyəsindən hündürlüyə əsasən müəyyənləşdirmək mümkün deyil.Məhz bu xüsusiyyət səbəbindən Yer səthində kosmosa ən yaxın nöqtə Everest deyil, ekvatora daha yaxın...
02 Oktyabr 2026, 10:00
Ayağa qalxanda gözümüz niyə qaralır? — Maraqlı FAKTLAR
Heç oturduğunuz və ya uzandığınız yerdən qəfil ayağa qalxanda bir neçə saniyəlik gözünüzün qaraldığını, başınızın hərləndiyini və ya sanki ətrafın bir anlıq bulanıqlaşdığını hiss etmisinizmi? Bu hal kifayət qədər geniş yayılıb və əksər hallarda orqanizmin vəziyyət dəyişikliyinə verdiyi qısa müddətli reaksiyalardan biri ilə əlaqəli olur.Citypost.az xəbər verir ki, İnsan ayaq üstə qalxdığı zaman cazibə qüvvəsinin təsiri ilə qanın müəyyən hissəsi qısa müddətə ayaqlara və bədənin aşağı nahiyələrinə doğru yönəlir. Bu zaman ürəyə qayıdan qanın miqdarı müvəqqəti olaraq azala və nəticədə beyinə çatan qan axını da bir neçə saniyəlik dəyişə bilər. Beyin bu dəyişiklik zamanı göz qaralması, başgicəllənmə, halsızlıq və ya...
02 Oktyabr 2026, 09:00
