Diş məcununun 5 min illik tarixi: İlk dəfə harada istifadə olunub?
Maraqlı 09 Oktyabr 2026, 11:00
283
Hər səhər istifadə etdiyimiz diş məcununun tarixinin minlərlə il əvvələ gedib çıxdığını bilirdinizmi? Bu gün hamımız üçün adi gigiyena vasitəsi olan diş məcununun ilkin formaları müasir məhsullardan olduqca fərqli olub. İnsanlar min illər əvvəl də dişlərini təmizləməyin və ağız sağlamlığını qorumağın yollarını axtarıblar.
Citypost.az-ın məlumatına əsasən, təxminən e.ə. III minillikdə qədim misirlilərin ağız və diş gigiyenasına xüsusi diqqət yetirdiyi məlumdur. Təmiz dişlər yalnız sağlamlıq baxımından deyil, həm də xarici görünüş və sosial status baxımından əhəmiyyətli hesab olunurdu. Qədim misirlilər dişləri təmizləmək üçün müxtəlif təbii maddələrdən istifadə edirdilər.Hazırlanan qarışıqlar müasir diş məcununa heç bənzəmirdi. Onlar əsasən toz formasında olur, dişlərin üzərinə çəkilərək təmizləmə prosesində istifadə edilirdi. Bu qarışıqların tərkibində müxtəlif mineral maddələr, duzlar və digər təbii komponentlər ola bilirdi. Əsas məqsəd dişlərin səthini təmizləmək, ağız qoxusunu azaltmaq və ağız boşluğunun gigiyenasını qorumaq idi.
Arxeoloji və yazılı mənbələr qədim Misirdə ağız və diş problemlərinə diqqət yetirildiyini göstərir. Qədim Misir tibbi papiruslarında ağız və dişlərlə bağlı müxtəlif məlumatlara rast gəlinir. Bu isə insanların min illər əvvəl belə ağız sağlamlığına dair müəyyən bilik və təcrübəyə malik olduğunu göstərir.Diş təmizliyi ilə bağlı ənənələr daha sonra qədim Yunanıstan və Roma dünyasında da inkişaf etdirildi. Müxtəlif xalqlar dişləri təmizləmək üçün toz halında maddələrdən, bitki mənşəli komponentlərdən və başqa vasitələrdən istifadə edirdilər. Beləliklə, ağız gigiyenası ilə bağlı biliklər nəsildən-nəslə ötürülərək tədricən təkmilləşdi.Müasir diş məcunlarının formalaşması isə xüsusilə XVIII və XIX əsrlərdə sürətləndi. Diş təmizləyici tozlar daha geniş yayılmağa başladı, sonradan isə onları daha rahat istifadə etmək üçün məcun formasında məhsullar hazırlanaraq qablaşdırıldı. XIX əsrin sonlarına doğru diş məcunlarının borularda satılması da geniş yayılmağa başladı.XX əsrdə isə diş məcunlarının tərkibində mühüm dəyişikliklər baş verdi. Xüsusilə flüorun diş çürüməsinin qarşısının alınmasında faydalı olduğu müəyyənləşdirildikdən sonra flüorlu diş məcunları geniş şəkildə istifadə olunmağa başladı.
Həmçinin oxuyun
Beləliklə, bu gün hər səhər dişlərimizi fırçalayarkən istifadə etdiyimiz diş məcununun arxasında min illərlə davam edən ağız gigiyenası tarixinin olduğunu görürük. Müasir diş məcunu qədim insanların istifadə etdiyi sadə tozlardan texnologiya və elmin inkişafı nəticəsində tamamilə fərqli məhsula çevrilsə də, əsas məqsəd dəyişməyib: dişləri təmiz saxlamaq və ağız sağlamlığını qorumaq.Yəni, hər səhər dişlərinizi fırçalayarkən, əslində insanlığın minlərlə il əvvəl başladığı ağız gigiyenası ənənəsinin müasir formasını davam etdirirsiniz.
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Bitkilərin niyə tikanları var? – Səbəbi heç də düşündüyünüz kimi deyil
Bəzi bitkilərin niyə tikanlı olduğunu heç düşünmüsünüz? Tikanların yalnız əlimizə batıb bizi incitmək üçün olduğunu düşünürsünüzsə, yanılırsınız. Çünki bitkilərdə bu quruluşların yaranmasının arxasında milyonlarla il ərzində formalaşmış maraqlı uyğunlaşma mexanizmləri dayanır.Citypost.az xəbər verir ki, ilk növbədə, tikanlar bir çox bitki üçün təbii müdafiə vasitəsidir. Otla qidalanan heyvanların bitkinin yarpaqlarını, gövdəsini və digər hissələrini asanlıqla yeməsinin qarşısını almağa kömək edir. Tikanlı bitkiyə yaxınlaşmaq və onu yemək heyvan üçün daha çətin və narahat olur. Beləliklə, bitki özünü canlılar tərəfindən yeyilməkdən müəyyən qədər qoruyur.Tikanların başqa mühüm funksiyası isə xüsusilə quraq ərazilərdə yaşayan bitkilərdə su itkisini azaltmaqdır. Məsələn, kaktuslarda yarpaqların tikanlara çevrilməsi bitkinin su...
09 Oktyabr 2026, 10:00
Kolonya adını haradan alıb? – Ətir kimi yaranan qoxulu mayenin maraqlı tarixçəsi
Kolonya deyəndə çoxumuzun ağlına əllərə tökülən, xoş və təravətləndirici qoxusu ilə insana rahatlıq verən maye gəlir. Xüsusilə qonaq qarşılanarkən, bayramlarda və müxtəlif məclislərdə kolonya təqdim etmək artıq gündəlik mədəniyyətin bir hissəsinə çevrilib. Amma maraqlıdır ki, kolonya əvvəlcə əllərə tökmək üçün hazırlanan bir maye olmayıb.Citypost.az-ın məlumatına görə , “Kolonya” adı fransız dilindəki “Eau de Cologne”, yəni “Köln suyu” ifadəsindən yaranıb. Bu ad isə Almaniyanın Köln şəhərinin adı ilə bağlıdır.18-ci əsrin əvvəllərində İtaliyadan olan ətriyyatçı Covanni Maria Farina Köln şəhərində yüngül, təravətləndirici və əsasən sitrus notları ilə seçilən bir ətir hazırlayıb. Farina yaratdığı bu ətirə yaşadığı şəhərin şərəfinə “Eau de Cologne” –...
09 Oktyabr 2026, 09:00
Qaçış trenajorunun qaranlıq keçmişi: İdman alətinə çevrilən cəza vasitəsi
Bu gün idman zallarında gördüyümüz qaçış trenajorunun əslində kifayət qədər qaranlıq keçmişi olduğunu bilirdinizmi? Bu gün sağlam qalmaq, arıqlamaq və fiziki formanı qorumaq üçün istifadə etdiyimiz qaçış trenajorları bir vaxtlar tamamilə başqa məqsədə xidmət edirdi. O dövrdə bu qurğu idman etmək üçün deyil, məhbusları cəzalandırmaq və ağır fiziki əməyə məcbur etmək üçün istifadə olunurdu.Citypost.az xəbər verir ki, söhbət XIX əsrdə İngiltərə həbsxanalarında tətbiq edilən və sonradan “treadmill” adı ilə tanınan nəhəng mexaniki qurğulardan gedir. İlk baxışdan müasir qaçış trenajoruna müəyyən qədər bənzəsə də, onun funksiyası tamamilə fərqli idi.Məhbuslar böyük, ağır çarxın üzərində saatlarla addımlamalı idilər. Onların ayaqları ilə hərəkətə gətirdiyi...
08 Oktyabr 2026, 11:40
Təsadüfdən yaranan möcüzələr: Hər gün istifadə etdiyimiz əşyaların təəccüblü hekayəsi
Heç düşünmüsünüzmü ki, hər gün əlimizin altında olan, bəzən heç fərqinə belə varmadan istifadə etdiyimiz sadə əşyaların arxasında olduqca maraqlı hekayələr dayanır? Bu gün uşaqların əylənərək oynadığı bir oyuncaq vaxtilə divar təmizləmək üçün hazırlanmış ola bilər. Mətbəxdə yeməkləri saniyələr ərzində qızdıran bir cihazın yaranmasına isə mühəndisin cibində ərimiş şokolad səbəb ola bilər. Hətta əlimizə keçəndə içindəki hava qabarcıqlarını partlatmaqdan zövq aldığımız qablaşdırma materialı bir vaxtlar tamamilə başqa məqsədlə düşünülüb.Citypost.az-ın məlumatına görə, əslində, texnologiya və məişət tarixində belə nümunələrin sayı kifayət qədər çoxdur. Bəzən bir ixtira illərlə aparılan araşdırmaların nəticəsində ortaya çıxır, bəzən isə heç kimin gözləmədiyi bir anda baş verən...
08 Oktyabr 2026, 10:40
Masada saatlarla qalan su həqiqətən bayatlayır? – Suyun dadı niyə dəyişir?
Gündəlik həyatımızda o qədər adi qəbul etdiyimiz bəzi şeylər var ki, onların arxasında baş verən proseslər barədə demək olar ki, heç düşünmürük. Su da məhz belə məhsullardan biridir. Səhər yuxudan oyananda bir stəkan su içirik, iş masamızın üzərində gün ərzində su saxlayırıq, gecə isə yatağın yanında qoyduğumuz stəkandakı sudan istifadə edirik. Lakin bəzən bir neçə saat əvvəl doldurduğumuz suyu yenidən içəndə onun dadının dəyişdiyini hiss edirik. Bu zaman ağlımıza ilk gələn fikir isə “su bayatlayıb” olur.Bəs həqiqətən su bayatlaya bilərmi? Citypost.az xəbər verir ki, masanın üzərində, açıq stəkanda və ya sürahidə saatlarla qalan su əvvəlki xüsusiyyətlərini itirirmi? Yoxsa burada “bayat...
07 Oktyabr 2026, 11:00
Mətbəxdəki paketlərin gizli həyatı: Niyə əlinizə həmişə cırıq paketlər düşür?
Bəzən gündəlik həyatda elə xırda, amma qəribə hadisələrlə qarşılaşırıq ki, onların üzərində bir qədər düşündükdə hər şey daha da müəmmalı görünməyə başlayır. Məsələn, mətbəxdə qapının arxasında, bir küncdə və ya xüsusi paketlikdə yığılan plastik torbaları götürmək məsələsi. Evdə onlarla, hətta yüzlərlə paket ola bilər, amma nə vaxtsa sizə bir paket lazım olanda əlinizə gələnlərin böyük əksəriyyəti ya cırıq olur, ya qulpu qopub, ya da əvvəllər hansısa ağır məhsul daşındığı üçün dibində deşik açılıb.Citypost.az-ın məlumatına əsasən , ən maraqlısı isə odur ki, sağlam paketlərin harada gizləndiyini heç kim dəqiq bilmir. Sanki həmin paketlər öz aralarında gizli bir razılaşma əldə edib və...
07 Oktyabr 2026, 10:00
