Çörəyin kiflən hissəsini kəsib yemək olarmı? – Görünməyən təhlükəli göbələklər
Qurman 04 Avqust 2026, 13:55
383
Mətbəxdə ən çox qarşılaşdığımız hallardan biri də çörək diliminin və ya kündəsinin kənarında kiçik bir kif ləkəsi gördükdə həmin hissəni kəsib atmaq və qalan hissəni yeməyə davam etməkdir. İlk baxışdan bu addım qənaətcil və zərərsiz bir həll yolu kimi görünə bilər. Çünki gözümüzə görünən kif sadəcə kiçik bir nöqtədən ibarətdir və çörəyin qalan hissəsi tamamilə sağlam təsir bağışlayır. Lakin mikrobiologiya və qida təhlükəsizliyi mütəxəssislərinin xəbərdarlıqlarına əsasən, kiflənmiş çörəyin vizual olaraq "təmiz" görünən hissəsini belə yemək orqanizm üçün ciddi və gözəgörünməz təhlükələr yaradır.
Citypost.az xəbər verir ki, çörək kimi yumşaq və məsaməli qidalarda kifin yayılma mexanizmi bərk qidalardan tamamilə fərqlənir. Bizim gözlə gördüyümüzyaşıl, boz və ya ağımtıl ləkələr kifin sadəcə səthdəki sporlaşma mərhələsidir, yəni göbələyin reproduktiv hissəsidir. Kifin əsas gövdəsi sayılan və mikroskopik saplaqlardan ibarət olan "miseliya" (hyphae) şəbəkəsi isə çörəyin dərinliklərinə və məsamələrinə çox sürətlə nüfuz edir. Siz zədələnmiş hissəni bıçaqla kəsib atdıqda, görünən hissəni kənarlaşdırsanız da, çörəyin qalan hissəsində artıq mikroskopik göbələk kökləri və onların yaydığı zəhərli maddələr qalmağa devam edir.
Bu görünməyən təhlükənin elmi adı mikotoksinlərdir. Kif göbələklərinin həyat fəaliyyəti nəticəsində ifraz olunan bu zəhərli birləşmələr, xüsusən də "aflatoksin" və "ochratoxin A" kimi maddələr istilik emalına dözümlüdür, yəni çörəyi qızartmaq və ya bişirmək də onları zərərsizləşdirə bilmir. Mikotoksinlərlə zənginləşmiş çörəyi qəbul etmək qısamüddətli dövrdə mədə-bağırsaq pozuntularına, ürəkbulanmaya, qusmaya və kəskin allergiya tutmalarına səbəb ola bilər. Uzunmüddətli dövrdə isə bu toksinlər qaraciyər və böyrək toxumalarında toplanaraq toxuma zədələnmələrinə, immunitetin zəifləməsinə və xroniki xəstəliklərin yaranma riskinin yüksəlməsinə şərait yaradır.
Həmçinin oxuyun
Qida təhlükəsizliyi standartlarına əsasən, üzərində azca da olsa kif ləkəsi görünən çörəyin tamamilə zibil qutusuna atılması vacibdir. Pendir kimi bərk və sıx strukturlu qidalarda kiflənmiş hissəni dərin kəsib qalanını istifadə etmək mümkün olsa da, çörəyin məsaməli quruluşu mikotoksinlərin bütün sahəyə yayılmasını qaçılmaz edir. Sağlamlığınızı riskə atmamaq üçün çörəyi az miqdarda almaq, quru və sərin yerdə saxlamaq, kiflənmiş çörəyi isə tərəddüd etmədən atmaq ən düzgün və təhlükəsiz addımdır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Zeytun yağının saflığını ən tez necə yoxlamaq olar? – Soyuducu metodu
Mağaza rəflərində "extra virgin" (ən yüksək keyfiyyətli soyuq sıxma) etiketi ilə satılan bir çox zeytun yağının tərkibinə daha ucuz bitki yağlarının qatılması və ya emal olunmuş yağlarla qarışdırılması tez-tez rast gəlinən hallardandır. Təmiz zeytun yağını saxtasından ayırd etmək üçün bahalı laboratoriya analizlərinə hər zaman ehtiyac yoxdur. Mütəxəssislər ev şəraitində, sadəcə mətbəxinizdəki soyuducudan istifadə edərək yağın keyfiyyətini yoxlamağın asan yolunu təqdim edirlər.Citypost.az xəbər verir ki, bu üsul zeytun yağının təbii kimyəvi tərkibinə — tərkibindəki doymamış yağ turşularının (xüsusilə olein turşusunun) donma temperaturuna söykənir. Təmiz, qatqısız soyuq sıxma zeytun yağı soyuq mühitlə təmasda olduqda bərkiməyə və donmağa başlayır. Digər emal olunmuş bitki...
04 Avqust 2026, 08:00
Yeməyə duzu nə vaxt vurmalı? – Şeflərin dadı ikiqat artıran sirri
Kulinariya aləmində sadə bir xörək dəniz duzunun doğru zamanda əlavə edilməsi ilə əsl dad möcüzəsinə çevrilə bilər. Bir çox insan duzu yeməyin bişməsinin sonuna yaxın və ya süfrəyə verilməzdən dərhal əvvəl əlavə edir. Lakin peşəkar aşpazlar bildirirlər ki, bu, ərzaqların dad potensialını yarıbayarı azaltmaq deməkdir. Yeməyin dadını həqiqətən ikiqat artırmağın əsas sirri duzu bişmə prosesinin ilk mərhələsindən başlayaraq vurmaqdır.Citypost.az xəbər verir ki, duzu bişmənin əvvəlində əlavə etməyin arxasında osmos adlanan fiziki-kimyəvi proses dayanır. Duz dənəcikləri ərzağın daxilinə nə qədər erkən nüfuz edərsə, hüceyrə divarlarını bir o qədər tez yumşaldır və tərəvəzlərin, eləcə də ətin öz təbii şirəsini, ətrini xaricə çıxarmasına...
03 Avqust 2026, 19:38
Restoranda ət sifariş edərkən bu səhvə yol verməyin: "Medium" yoxsa "Well-done"?
Restoranda qırmızı ət sifariş edərkən çoxlarının tərəddüdsüz seçdiyi "well-done", yəni tam bişmiş dərəcə, əslində ətin həm dadını, həm də qida dəyərini məhv edən ən böyük kulinariya səhvlərindən biridir. İnsanların böyük əksəriyyəti ətin daxilindəki qırmızı şirəni qan zənn edərək tikənin tamamilə qurumasını, hətta kənarlarının yanmasını tələb edir. Lakin peşəkar aşpazlar və qida mütəxəssisləri bildirirlər ki, bu seçim əla keyfiyyətli əti adi bir rezin parçasına çevirməkdən başqa bir şey deyildir.Citypost.az xəbər verir ki, ətin daxilindəki həmin qırmızı maye qan deyil, əzələ toxumalarında oksigen və nəm saxlayan "miyoqlobin" adlanan xüsusi bir zülaldır. Ət "well-done" rejimində, yəni daxili temperaturu 70 dərəcədən yuxarı qalxacaq şəkildə...
03 Avqust 2026, 18:46
Dünyanın ən bahalı əti "Vaqyu": Onu bu qədər xüsusi edən nədir?
Dünyanın ən bahalı və dəbdəbəli əti sayılan Yaponiya mənşəli Vaqyu (Wagyu), adi mal ətindən kəskin şəkildə fərqlənən unikal teksturaya, dada və yetişdirilmə texnologiyasına malikdir. Yapon dilindən tərcümədə "Yaponiya inəyi" mənasını verən bu ad, əslində xüsusi genetiki genin qorunduğu 4 əsas cins qara və qırmızı mal-qaranı əhatə edir. Kiloqramının qiyməti yüzlərlə, hətta ən yüksək keyfiyyətli "Kobe" növündə min dolları ötən bu əti kulinariya dünyasında zirvəyə qaldıran əsas sirr onun bioloji tərkibi və ciddi yetişdirilmə qaydalarıdır.Citypost.az xəbər verir ki, vaqyu ətini ilk baxışdan digər ətlərdən ayıran ən vacib vizual xüsusiyyət onun "mərmər naxışı" adlanan daxili piy paylanmasıdır. Adi mal ətində piy toxuması kənarlarda...
03 Avqust 2026, 18:11
Əsl kofeni saxtasından necə ayırmalı? – Sadə ev sınağı
Qəhvə sevərlərin ən çox qarşılaşdığı gizli təhlükələrdən biri, təmiz məhsul adı altında satılan və tərkibinə müxtəlif əlavələr qatılmış saxta dənlər və ya üyüdülmüş tozlardır. Bəzi istehsalçılar kütləni artırmaq və xərci azaltmaq üçün təbii qəhvəyə qovrulmuş buğda, arpa, mərci, köhnəlmiş çörək qırıntıları və ya müxtəlif nişasta əsaslı maddələr əlavə edirlər. Xüsusilə üyüdülmüş paketlərdə bu hiyləni gözlə seçmək çətin olsa da, ev şəraitində keçirilən bəsit laboratoriya sınaqları ilə əsl məhsulu saxtasından anında fərqləndirmək mümkündür.Citypost.az xəbər verir ki, ən sürətli və dəqiq metodlardan biri "soyuq su sınağı" adlanır. Şəffaf bir stəkan soyuq suyun səthinə bir çay qaşığı üyüdülmüş qəhvə səpdikdə, onun fiziki reaksiyasını...
03 Avqust 2026, 16:07
