Pomidor niyə otaq temperaturunda qalmalıdır? – Dad hüceyrələrini "donduran" soyuq faktı
Qurman 05 Avqust 2026, 09:14
2363
Mətbəxdə tərəvəzlərin təravətini qorumaq üçün onları dərhal soyuducuya yerləşdirmək bir çoxumuz üçün avtomatik bir vərdişə çevrilib. Lakin alış-veriş çantasından çıxan təzə, ətirli pomidorları soyuducuya qoymaq onların keyfiyyətinə vurulan en böyük zərbələrdən biridir. Qida elmi və genetika sahəsində aparılan araştırmalar göstərir ki, al-qırmızı və şirəli pomidorların soyuducuya qoyulduqdan sonra dadsız, samana bənzər bir teksturaya çevrilməsi sadəcə təsəvvür deyil, genetik səviyyədə baş verən biokimyəvi bir prosesdir.
Citypost.az xəbər verir ki, pomidorun özünəməxsus dadı və ətri onun tərkibindəki şəkər, turşular və volatil (uçucu) aromatik birləşmələrin mükəmməl balansından yaranır. Mütəxəssislərin araşdırmalarına əsasən, pomidor 12 dərəcədən aşağı temperaturla qarşılaşdıqda onun daxilindəki "dad genləri" (xüsusilə volatile maddələrin sintezinə cavabdeh olan genlər) fəaliyyətini dayandırır, yəni "yatır". Soyuq mühit pomidorda ətir və dad yaradan fermentativ prosesləri iflic edir. Nəticədə pomidor diri qalsa da, onun o məşhur torpaq və kənd kokusu tamamilə məhv olur.
Soyuğun pomidora vurduğu digər ciddi zərər isə onun hüceyrə strukturu və teksturası ilə bağlıdır. Aşağı temperatur pomidorun hüceyrə divarlarını zədələyir və daxili membranların parçalanmasına səbəb olur. Bu zaman meyvənin daxilindəki maye xaricə sızır və pomidorun ətli, şirəli hissəsi unlu, süngərə bənzər və yumşaq bir quruluş alır. Hətta soyuducudan çıxarılan pomidoru otaq temperaturunda bir neçə gün saxlasanız bilə, dondurulmuş genetik mexanizm dəfələrlə bərpa olunmur və o itirilmiş ətir geri qayıtmır.
Pomidorun həqiqi dadını və ətrini qorumaq üçün onu soyuducuda deyil, otaq temperaturunda, bir-birinin üstünə qalaqlamadan və birbaşa günəş işığı düşməyən sərin bir yerdə saxlamaq lazımdır. Pomidorları saplağı aşağı olacaq şəkildə düzmək daxilindəki rütubətin buxarlanmasının qarşısını alır. Əgər pomidor həddindən artıq yetişibsə və tez xarab olmaq təhlükəsi varsa, onu yalnız bişiriləcək yeməklərdə və ya souslarda istifadə etmək şərtilə soyuducuya qoymaq olar. Təzə salatlar üçün isə dənə-dənə, otaq temperaturunda qalmış pomidorlara üstünlük vermək ən doğrusudur.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Qızardılmış qidalarda yaranan akrilamid maddəsi bədənə necə zərər verir?
Qızardılmış, yüksək temperaturda bişirilmiş qidalarda kimyəvi reaksiyalar nəticəsində əmələ gələn akrilamid maddəsi insan sağlamlığı üçün ciddi təhlükə mənbəyidir. Bu birləşmə xüsusilə karbohidratla zəngin olan kartof, çörək, qənnadı məhsulları, qəhvə dənələri 120 dərəcədən yuxarı temperaturda işləndikdə ortaya çıxır. Təbii olaraq qidalarda olmayan bu maddə aminturşusu ilə şəkərin qızarma reaksiyası (Mayyar reaksiyası) zamanı formalaşır, qidanın rənginin tündləşməsi ilə miqdarı daha da artır.Citypost.az xəbər verir ki, orqanizmə qida yolu ilə daxil olan akrilamid həzm sistemindən sürətlə sorularaq qan dövranına keçir, bütün toxuma və orqanlara yayılır. Beynəlxalq Xərçəng Araşdırmaları Agentliyi tərəfindən potensial xərçəng törədici maddələr qrupuna aid edilən bu kimyəvi birləşmə hüceyrə səviyyəsində DNT...
31 Avqust 2026, 20:58
Tort və şirniyyatların qabarmamasına səbəb olan 3 böyük səhv
Ev şəraitində tort, şirniyyat hazırlayarkən xəmirin lazımi səviyyədə qabarmaması hətta təcrübəli konditerlərin də tez-tez qarşılaşdığı məyusedici hallardan biridir. Xəmirin yatması, bərk qalması, yaxud içinin çiy qalması adətən bəzi vacib texniki qaydaların gözə almamasından qaynaqlanır. Mütəxəssislər şirniyyatların qabarmasına mane olan, formasını korlayan üç əsas böyük səhvi xüsusilə vurğulayırlar.Citypost.az xəbər verir ki, birinci, ən çox edilən səhv ərzaqların temperatur rejiminə riayət etməməkdir. Yumurta, süd, kərə yağı kimi xəmirə daxil olan maddələrin soyuducudan çıxarılan kimi dərhal istifadə edilməsi tərkibdəki kimyəvi reaksiyaları ləngidir. Soyuq məhsullar xəmirin kütləsini ağırlaşdırır, havalanma prosesini bloklayır. Uğurlu nəticə almaq üçün bütün ərzaqlar bişirməyə başlamaqdan ən azı bir saat öncə...
26 Avqust 2026, 22:40
Yeməyi ikinci dəfə qızdıranda təhlükəli olan 3 qida
Hazırlanmış yeməklərin sonradan qızdırılaraq istehlak olunması gündəlik həyatda tez-tez tətbiq edilən vərdişlərdəndir. Lakin bəzi qida məhsulları təkrar termiki emala məruz qaldıqda tərkibindəki kimyəvi birləşmələr dəyişir, orqanizm üçün zəhərli maddələrə çevrilir. Mütəxəssislər təkrar qızdırıldıqda sağlamlığa ciddi təhlükə yaradan üç əsas qidanı xüsusilə fərqləndirirlər.Citypost.az xəbər verir ki, birinci təhlükəli qida kartofdur. Bişirildikdən sonra otaq temperaturunda saxlanılan kartofda "Clostridium botulinum" bakteriyalarının çoxalması üçün ideal şərait yaranır. Yemək ikinci dəfə qızdırıldıqda belə bu zəhərli mikrorqanizmlər məhv olmur, əksinə, yüksək istiliyin təsirindən toksinlər aktivləşir. Bu hal ağır həzm pozuntularına, kəskin qida zəhərlənmələrinə gətirib çıxarır. Kartofu bişdikdən dərhal sonra soyuducuda saxlamaq, soyuq halda istifadə etmək daha...
26 Avqust 2026, 16:59
Dondurulmuş tərəvəzlərin qida dəyəri təzələrindən geri qalırmı?
Dondurulmuş tərəvəzlərin qida dəyərinin təzə tərəvəzlərdən geri qalıb-qalmaması istehlakçılar arasında ən çox müzakirə olunan mövzulardandır. Cəmiyyətdə dondurulma prosesinin vitaminləri məhv etməsi barədə yanlış təsəvvür formalaşsa da, müasir qida sənayesinin araşdırmaları tamamilə əksini göstərir. Doğru texnologiya ilə dondurulmuş tərəvəzlər bəzən uzun müddət rəflərdə qalan təzə məhsullardan daha çox qida dəyərinə malik olur.Citypost.az xəbər verir ki, tərəvəzlər dondurulmaq üçün tam yetişdiyi, vitaminlərin maksimum səviyyəyə çatdığı dövrdə yığılır. Tarladan toplanan kimi bir neçə saat ərzində sürətli dondurma üsulu ilə emal olunur. Bu ani dondurma prosesi tərəvəzin tərkibindəki C, A, E vitaminlərini, mineral və antioksidantları zəncirləyərək uzun müddət qoruyub saxlayır. Təbii şəraitdə yığılan tərəvəzlər...
24 Avqust 2026, 17:59
Hansı yağlar yüksək istilikdə bişirmə üçün təhlükəsizdir?
Yüksək istilikdə yemək bişirərkən yağ seçimi sağlamlığı qorumaq baxımından həlledici rol oynayır. Hər bir yağın müəyyən bir "tüstülənmə nöqtəsi" vardır, yani həmin temperatur aşılarkən yağ parçalanmağa, zərərli sərbəst radikallar, toksik maddələr ifraz etməyə başlayır. Aşağıkı tüstülənmə nöqtəsinə malik yağlar yüksək istilikdə tez yanaraq xərçəng birləşmələri əmələ gətirdiyi üçün, yüksək dərəcəli bişirmə proseslərində yalnız yüksək dözümlülüyə malik sağlam yağlardan istifadə olunmalıdır.Citypost.az xəbər verir ki, emal olunmuş avokado yağı yüksək istiliyə ən dözümlü təbii yağlardan biridir. Tüstülənmə dərəcəsi təxminən 270 seltsidən yüksək olan bu yağ, tərkibindəki doymamış yağ turşuları, e-vitamini sayəsində yüksək dərəcələrdə belə öz strukturunu, faydalı xüsusiyyətlərini qoruyub saxlayır. Eyni zamanda...
24 Avqust 2026, 13:29
Səhər yeməyində tez-tez etdiyimiz səhv: Hüceyrələri zədələyirik!
Səhər yeməyi orqanizmin gecə istirahətindən sonra maddələr mübadiləsini işə salan, günə enerjili başlamasını təmin edən ən mühüm qidalanma seansıdır. Lakin bir çox insanların tələskənlikdən, yaxud yanlış vərdişlərdən səhər süfrəsində etdiyi bəzi böyük səhvlər hüceyrə səviyyəsində ciddi zədələnmələrə yol açır. Səhər boş mədəyə qəbul edilən yanlış qidalar mədə-bağırsaq sistemini zədələməklə yanaşı, orqanizmdə xroniki iltihabi prosesləri alovlandıraraq hüceyrələrin vaxtından əvvəl qocalmasına zəmin yaradır.Citypost.az xəbər verir ki, səhər yeməyində edilən ən böyük, yayğın səhv boş mədəyə rafinə olunmuş şəkərlə, sadə karbohidratlarla zəngin qidaların istehlak edilməsidir. Səhər şirin un məmulatları, hazır səhər dənəcikləri (xlopya), şirniyyatlar, hazır meyvə şirələri qəbul etmək qanda qlükozanın qəfil, kəskin...
20 Avqust 2026, 20:18
