Yaponiyaya atılan atom bombasında gizli “etməni izi”
Siyasət 04 Sentyabr 2026, 15:45
902
Yaponiyaya atılan atom bombasında gizli “etməni izi”
Amerika və Yaponiya, habelə Stalin və Trumen üz-üzə
Bəlkə də bu başlıq çoxlarına qəribə və gözlənilməz gələ bilər.
Amma və lakin...
Məsələ burasındadır ki, Türkiyə və SSRİ arasında zaman-zaman gizli və aşkar ziddiyyətlər mövcud olmuşdur. Bu konflikt 1945- ci ildən sonra özünün pik nöqtəsinə çatdı. Bəhanə də bu idi ki, guya türklər Qaradəniz, habelə Dardanel və Bosfor hövzəsində sərt rejim tətbiq etməkdədir. Bundan əlavə, Sovet rəhbərliyi yalana və şantaja əl ataraq Türkiyənin vaxtilə faşit İtaliyası ilə nasist Almaniyasına müəyyən məsələlərdə güzəştə getməsini iddia edirdi.
Müharibədə böyük itki versə də, müttəfiqlərinin köməyi sayəsində qalib kimi çıxan SSRİ və onun rəhbərliy Türkiyəni “qaralamışdı”.
Bu məsələdə daim Kremlin “siyasi çömçəsi” rolunda çıxış edən Mikoyanın da rolu az deyildi. İki dövlət arasında vəziyyətin get-gedə gərginləşməsindən istifadə edən ermənilər növbəti dəfə Türkiyəyə qarşı torpaq iddiası ilə çıxış etməyə başladılar.
Müharibə əsasən başa çatsa da ABŞ və SSRİ Yaponiya ilə hələ köhnə və təzə “haqq-hesabı” çürüdüb qurtara bilməmişdi. Bəli, həmin vaxt ABŞ yaponların əlindən çox “yığmışdı”. Çünki hələ 7 dekabr 1941-ci il tarixdə Yaponiya ABŞ-a qarşı elan olunmamış müharibəyə başlamış, onun Havaydakı hərbi-dəniz bazasına hücum etmişdi. Yaponların əsas məqsədi amerikanların dəniz donanmasını sıradan çıxarmaq idi.
Məsələ burasındadır ki, İkinci Dünya müharibəsinin əvvəlində ABŞ ilə Yaponiyaarasında başlayan savaş, müharibənin sonunda SSRİ ilə özünün yeni bir mərhələsinə daxil oldu. Amma bu savaş artıq sovetlər təfəfindən başlanmışdı.
Hə, indi gələk “erməni məsələsinə”.
Məhz həmin dövrdə yaranmış situasiyadan istifadə etməyə çalışan Ermənistan rəhbərliyi həyasızlıq edir, “tarixi sənədlər” hazırlayıb Kremlə göndərir, özlərinin heç vaxt malik olmadığları “doğma torpaqların” geri qaytarılmasını tələb edirdilər. Onlar dəfələrlə Sovet rəhbərliyinə müraciət edərək Bəyazit, Rizə, Trabzon və digər ərazilərin iddiaçısı kimi çıxış edirgilər. Elə gürcülərin də istəyi buna yaxın idi, onlar daha çox Gerasun ərazisinə göz dikmişdilər.
Vəziyyət gərginləşməkdə idi. SSRİ rəhbərliyi Zaqafqaziya ərazisinə əlavə qoşun birləşmələri yeritmişdi. Zaman o zaman idi ki, SSRİ-nin kommunist rəhbərliyi bütün dünyaya meydan oxuyurdu. Hələ bu azmış kimi, ruslar öz müttəfiqlərinə də dirsək göstərirdilər. Bütün bunlar öz yerində. ABŞ kəşfiyyatının aldığı məlumata görə, müharibədəki qələbədən hayıl-mayıl olan Sovet rəhbərləri Türkiyəyə hücum haqqında plan hazırlamaqda idi. Təbii ki, Amerika rusların bu “təşəxxüs və təkəbbürünü” qəbul edə bilməzdi. Nəsə etmək lazım idi.
Yaponiyanın və SSRİ-nin dünyaağalığı uğrunda aşkar və gizli savaşı yaxın və uzaq sahilləri təhdid edirdi. Artıq həmin dövrdə ABŞ alimi Culius Oppenheymer dünyada ilk atom bombasıni kəşf etmişdi. Məsələ burasında idi ki, həmin qorxunc silahın sxemlərini gənc amerikalı fizik, sovet kəşfiyyatının təsiri altına düşmüş kommunist əqidəli Emil Klaus Fuks artıq SSRİ-yə ötürmüşdü. Yəni ki, Sovet rəhbərliyi yeni silah barədə məlumatlı idi. Amma kommunist liderlər Amerikanın bu silahdan tezliklə istifadə edəcəyinə inanmırdı. ABŞ isə artıq qəti qərara gəlmişdi. Elə etmək lazım idi ki, tezliklə həm yaponların səsi kəsilsin, həm də rusların. Bunun üçün yeni kütləvi ölümcül silahdan istifadə etməyin məqamı yetişmişdi. Amma bombanı hara atmalı? Asiya qitəsinə nəzarət edən Yaponiyaya, yoxsa erməni fitvasına gedərək Türkiyəyə hücum etməyə hazırlaşan SSRİ-yə? İkinci variant inandırıcı deyildi. Axı ruslar dünənəcən Amerikanın müttəfiqi idi.
Və nəhayət, 6 avqust 1945-ci il tarixdə sübh tezdən Amerika bombardmançıları Yaponiyanın Xirosima şəhərinə, üç gün sonra isə Naqasakiyə atom bombası atdı. Təşəbbüsün müəllifi ABŞ-ın yeni seçilmiş prezidenti Harri Trümen idi. Nəticə isə tezliklə bütün dünyaya məlum oldu.
Sovet rəhbərliyi, o cümlədən Stalin şokda idi. Deyilənlərə inansaq, bu məşum hadisədən sarsılan Baş katib yaxın ətrafına deyibmiş ki, artıq türklərin yaxası əlimizdən çıxdı. Və tezliklə Türkiyəyə hücuma hazırlaşan qoşun hissələri əvvəlki mövqelərinə qayıtmalı oldu.
Dogrudur, dünyanı, xüsusən də Sovetlər İttifaqını lərzəyə salan atom fırtınasından sonra da Türkiyə-SSRİ münasibətində bir müddət gərginlik yaşandı. Belə ki, məlum hadisədən düz bir il sonra, 7 avqust 1946-cı il tarixdə SSRİ dövləti Türkiyəyə nota göndərdi. Amma tezliklə (16 avqustda) ABŞ hakimiyyəti təşəbbüsü əlinə aldı. Prezident Trümen SSRİ rəhbətliyinə Türkiyənin əvəzindən cavab verərək, vəziyyətin daha da gərginləşəcəyi yəqdirdə BMT-nin sərt tədbirlərə əl afacağını vurğuladı. Az sonra, avqustun 22-də Böyük Britaniya da Türkiyənin mənafeyini müdafiə etdiyini elan etdi.
SSRİ-nin geri çəkilməkdən savayı yolu qalmadı.
Həmçinin oxuyun
Firuz Mustafa
Əməkdar incəsənət xadimi
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Meloni İlham Əliyevə təşəkkür etdi
İtaliyanın Baş naziri Corcia Meloni Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə hökumət başçısı postunda ən uzun müddət qalması münasibətilə təbrikinə görə təşəkkür edib.Citypost.az xəbər verir ki, Meloni bu barədə "X" sosial şəbəkəsində yazıb."Təşəkkür edirəm, əziz Əliyev, bu sözlərə və xalqlarımızı birləşdirən səmimi dostluğa görə", - Meloni qeyd edib.O vurğulayıb ki, son illər ərzində İtaliya və Azərbaycan ortaq baxış və maraqlara əsaslanan möhkəm əməkdaşlıq qurublar."Strateji tərəfdaşlığımızın möhkəmləndirilməsi istiqamətində birlikdə gördüyümüz işlə çox fəxr edirəm və əminəm ki, qarşıda bizi xalqlarımızın maraqları naminə yeni mühüm əməkdaşlıq imkanları gözləyir", - İtaliya Baş naziri qeyd edib....
04 Sentyabr 2026, 20:33
Əliyev və Pezeşkianın görüşü niyə diqqət çəkir? Politoloq səbəbləri AÇIQLADI
Politoloq Samir Feyruzov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və İran Prezidenti Məsud Pezeşkianın görüşlərindəki səmimiyyətə diqqət çəkib.Citypost.az xəbər verir ki, politoloq sosial şəbəkə hesabında paylaşım edərək iki liderin görüşlərinin diplomatik çərçivədən kənar, təbii və səmimi atmosferdə keçdiyini bildirib.“Diqqət etmişəm, İlham Əliyev və Məsud Pezeşkianın görüşlərində həmişə fərqli, şablondan kənar, qarşılıqlı sağlam gülüşlə müşahidə olunan, tamamilə təbii və əsl qardaşlıq nümunəsi sayılan səmimiyyət olub”, – deyə Samir Feyruzov qeyd edib.O bildirib ki, iki prezidentin görüşlərində diplomatik çalar axtarmağa ehtiyac görmür və qarşılıqlı münasibətlərdə səmimiyyətin ön planda olduğunu düşünür:“İki prezidentin görüşlərində heç zaman diplomatik çalar axtarmamışam, səmimiyyət həmişə öndə olub. Bir qucaqlaşmaq hər...
04 Sentyabr 2026, 09:37
Politoloq: Ankara yeni geosiyasi istiqamət seçir
1952-ci ildən NATO üzvü olan, 1987-ci ildənsə Avropa İttifaqına üzvlük üçün rəsmi ərizəylə müraciət edən Türkiyənin Çin-Rusiya-İran üçlüsünün yer aldığı Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) tamhüquqlu üzvü olmağa can atması artıq rəsmi Ankaranın Qərb bloklarında perspektiv görmədiyinin növbəti dəlilidir.Ərdoğan addım-addım Türkiyəni Qərb bloklarına inteqrasiya siyasətindən qopararaq, ölkəsinin daha güclü və hörmətedilən ola biləcəyi Şərq blokuna çəkir və buna da nail olur. ŞƏT-in Bişkek sammitində, əslində, ən çox diqqət yetirilməli məsələlərdən biri İslam dünyasının liderliyinə iddialı iki ölkə rəhbərinin - həm Türkiyə, həm də İran prezidentlərinin Yaxın Şərqdəki İsrail işğalına qarşı ortaq mövqe nümayiş etdirmələri idi. ABŞ və İsrailin onilliklər boyu üz-üzə qoymağa, bir-birinə...
04 Sentyabr 2026, 08:45
Si Cinpin Pezeşkiyana niyə xüsusi diqqət ayırmadi? Heydər Oğuz səbəbləri AÇIQLADI
Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) Bişkek sammitinin ən gözləniləməz və diqqətdən yayınan hadisəsi Çin Prezidenti Si Cinpinlə İran Prezidenti Məsud Pezeşkiyan arasında keçirilən bir neçə dəqiqəlik görüş olub. İran mediasının iddiasına görə, bu “xala xətrin qalmasın” görüşdə iki lider ölkələri arasında A-dan Z-yə qədər bir çox məsələləri müzakirə ediblər. Çin və Qərb mediası isə başqa şeylər deyir.Çinin rəsmi media orqanları Si Cinpinin digər liderlərlə görüşünə uzun-uzadı yer versələr də Pezeşkiyanla mütəvazi görüş barədə heç nə yazmayıblar. Qərb media orqanları isə etibarlı mənbələrinə istinad edərək bildiriblər ki, İran tərəfi əslində Si Cinpinlə geniş formatlı görüş keçirmək barədə düşünürmişlər. Amma Si Cinpin buna ehtiyac...
03 Sentyabr 2026, 11:34
Baş redaktor: İlham Əliyevi həmkarlarından heç kimlə müqayisə etmək olmaz
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin siyasi fəaliyyəti və liderlik keyfiyyətləri onun həmkarlarından fərqləndirən əsas xüsusiyyətlərdəndir.Bu barədə Yeni Azərbaycan qəzetinin baş redaktoru, Əməkdar jurnalist Alqış Musayev sosial şəbəkə hesabında paylaşım edib.Alqış Musayev bildirib ki, İlham Əliyevi digər dövlət başçıları ilə müqayisə etmək mümkün deyil.“İlham Əliyevi öz həmkarlarından kimlə müqayisə etmək olar? Heç kimlə! Onun fəaliyyəti rəsmi statusunun hüdudlarına sığmır. O, Böyük Liderdir”,** – deyə jurnalist qeyd edib.Əməkdar jurnalist paylaşımında “Böyük Lider” anlayışına da toxunaraq bildirib ki, əsl liderin özünəməxsus hekayəsi və keçdiyi yol olur.Onun sözlərinə görə, müasir dövrdə özünəməxsus siyasi hekayəsi olan dövlət rəhbərlərinə demək olar ki, rast gəlinmir. Bu baxımdan İlham...
03 Sentyabr 2026, 10:40
Alqış Musayev: Paşinyanın İlham Əliyev və Putinlə davranışı fərqlidir
Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın müxtəlif dövlət liderləri ilə görüşlər zamanı sərgilədiyi davranış diqqət çəkir.Bu barədə Yeni Azərbaycan qəzetinin baş redaktoru, Əməkdar jurnalist Alqış Musayev sosial şəbəkə hesabında paylaşım edib.Alqış Musayev bildirib ki, bu fərq növbəti dəfə Bişkəkdə keçirilən görüşlər zamanı özünü açıq şəkildə göstərib.Onun sözlərinə görə, Paşinyan Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə görüşərkən daha təmkinli və ehtiyatlı davranır, özünü yığışdırmağa çalışır. Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə münasibətlərində isə Ermənistan baş nazirinin tamamilə fərqli davranış nümayiş etdirdiyini qeyd edən baş redaktor Paşinyanın daha sərt və iddialı mövqe sərgilədiyini vurğulayıb.Alqış Musayev paylaşımında bunun səbəbini də belə izah edib:“Paşinyan bilir ki, İlham Əliyevin dediklərinə...
03 Sentyabr 2026, 10:31
