Həmzə Sadıqov! Ermənilərin Sovet İttifaqı Qəhramanı almasına mane olduğu KƏŞFİYYATÇI! 

Hitlerin ən sevimli generallarından biri olan, qəddarlıqda ad qazanmış general-leytenant Karl Fon Rodenburqu əsir götürmüş. "Həmzə Baba" və “Sadıqşvali” adları ilə məhşur olan hərbiçi Həmzə Cümşüd oğlu Sadıqov 1915-ci il oktyabrın 7-də Şuşada anadan olub. Kiyev Artilleriya Məktəbində təhsil alıb və İkinci Dünya müharibəsində ön cəbhədə kəşfiyyatçı kimi fəaliyyət göstərib. 

Müharibənin gedişatını dəyişən Stalinqrad döyüşlərində Həmzə Sadıqov da misilsiz igidlik göstərib. 1941-ci ildə Stalinqradda müsəlman məscidinin, yəhudi sinaqoqunun, iki xristian kilsəsinin faşistlərdən təmizlənməsində yaxından iştirak edib. 1942-ci ilin sonlarında bu şəhərdə yerləşən hərbi əsir düşərgəsindəki yəhudi ailələrini ölümün pəncəsindən qurtarıb.

Hakimiyyətdə olan ermənilər və onlara yaxın generalları mühüm hərbi uğurların və alman generallarının əsir alınması kimi tarixi hadisələrin azərbaycanlı bir kəşfiyyatçının adı ilə bağlənməsini istəmirdilər. Buna görə də Sadıqov İkinci dünya Savaşında göstərdiyi igidliklərə və onlarla sovet vətəndaşını ölümdən xilas etdiyinə görə Sovet İttifaqı adına layiq görülsə də, milli mənsubiyyətinə görə ayrı-seçkilik edilərək təltif olunmayıb. 

Anastas Mikoyanın müdaxiləsi ilə Rodenburqun erməni mayoru Arşakyan tərəfindən əsir götürüldüyünü deyib. O erməniyə də Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı verilib.  

Anastas Mikoyan SSRİ-nin ali rəhbərliyində — İosif Stalinin ən yaxın ətrafında yer alırdı və Stalinqrad cəbhəsinin təminatına cavabdeh idi. O, bu inzibati imkanlardan və Kremldəki nüfuzundan istifadə edərək cəbhədən gələn real məlumatları asanlıqla manipulyasiya edə bilirdi.

Əməliyyat zamanı alman generalının atdığı güllə ilə yaralanan Həmzə Sadıqov hospitalda belə saatlarla sorğu-sual edilmiş, haqsız ittihamlarla üzləşmişdir. Xəstəxana dövründə Həmzə Sadıqova qarşı psixoloji təzyiqlər artmış, onun haqqında müxtəlif qondarma ittihamlar irəli sürülərək iş məruzə edilmişdi. Onu məcbur edirdilər ki, desin ki, o yox, erməni Arşakyan əsir götürüb. Hətta onu həbs etmək istəyirdilər. O, bir müddət cəza komendaturasına da göndərilmişdi.

Lakin Mircəfər Bağırovun işə qarşımasından sonra məsələ üzə çıxıb. Həmzə Sadıqov generalı əsir götürdüyü zaman güllə yarası almış idi, onun bədənindən çıxarılan giliz ekspertiziya göndərilir və məlum olur ki, bu giliz general Rodenburqun tapançasından atılıb və ədalət bərpa edilir. Eyni zamanda əsir düşən alman general da sorğu sual edən müstənqilərə etiraf edir ki, onu əsir götürən Həmzə Sadıqov olub

General etirafında deyir:

“Mən ancaq generala təslim olmaq istəyirdim, qarşıma gələn şəxsi görən kimi tapançamı çıxarım ona bir neçə atəş açdım, lakin o aldığı yaralara baxmayaraq mənim əl qolumu bağlayıb sovetlərə təslim etdi”-qeyd edim ki, general formasında onu həbs etməyə gedən Həmzə Sadlqov olub ki, alman general qərərganın ikinci mərtəbəsində alman generalı ona bir neçə dəfə atəş açıb. Aldığı yaralara baxmayaraq Həmzə Sadıqov alman generalını öz silahdaşlarına təhvil verə bilib.

Həmçinin oxuyun

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Məcburi Sevginin Qurbanları…

MEYXANAYA “YOX!” DEMƏYİN VAXTIDIR!  

Şahin Qurbanovdan xəbər var...  

Stalinə məruzə edilir və o, sənədlərlə tanış olandan sonra Siyasi Büronun iclasında mübahisəyə son nöqtəni qoyaraq belə demişdi:

 “Həmzə Sadıqov qafqazlılara məxsus qəhrəmanlıq, qorxmazlıq, mərdlik nümayiş etdirib”.

Məsələ yenidən gündəmə gəlir və ədalətin tam bərpası üçün ermənidən Sovet İttifaqı qəhrəmanı adının alınıb ona verilməsi barədə Stalinə məruzə edilir. Bu zaman da işə yenidən Anastas Mikoyan qarışır və Həmzə Sadıqov layiq olduğu adı ala bilmir yenə.

Həmzə Sadıqov mərkəzi arxivlərdə və hərbi qeydlərdə öz haqqını bərpa etməyə çalışmış, lakin maneələrlə qarşılaşmışdı. Sovet rəhbərliyindəki bəzi dairələrin və erməni məmurların yaratdığı bürokratik divarlar onun sənədlərinin yenidən baxılmasına imkan verməmişdi.

 Sadəcə qvardiya baş leytenantı Həmzə Sadıxov və kəşfiyyatçı Əli Kərimov Volqadakı döyüşlərdə fəal iştirakına və alman general-leytenantını əsir alınmasında iştirakına Qırmızı Ulduz ordeninə layiq görülür.

Müharibədən sonra Həmzə Sadıqov Ağdama qayıdıb. Həkimlərin səylərinə baxmayaraq alman generalının atdığı atəş nəticəsində onun sağ tərəfinin iflicini müalicə etmək mümkün olmayıb və 1964-cü il mayın 9-da güllə yarasının verdiyi fəsad nəticəsində vəfat edib.

Həmzə Sadıqovun adı bu gün bir çox ölkələrdə ehtiramla çəkilir. 

Prof.Dr.Zaur Aliyev