Smartfon istifadəsi və qidalanma pozuntuları
Tibb 17 Mart 2026, 10:25
253
Aparılan yeni elmi müşahidələr göstərir ki, smartfonlardan həddindən artıq istifadə insanlarda bədən qavrayışının pozulmasına və qeyri-sağlam qidalanma vərdişlərinin formalaşmasına təsir edə bilər.
Citypost.az xəbər verir ki, araşdırmalar zamanı müəyyən olunub ki, gün ərzində uzun müddət telefon istifadə edən şəxslərdə bədənindən narazılıq hissi daha güclü olur və onlar emosional həddindən artıq yemə, yaxud qida qəbuluna nəzarəti itirmə kimi davranışlar nümayiş etdirirlər.Tədqiqat çərçivəsində geniş iştirakçı qrupu üzrə gündəlik smartfon istifadəsi ilə psixoloji və davranış göstəriciləri müqayisə edilib. Nəticələr göstərib ki, telefonda keçirilən vaxt artdıqca qida asılılığına bənzər əlamətlərin və digər qidalanma pozuntularının yaranma ehtimalı da yüksəlir. Xüsusilə gündə yeddi saatdan çox telefon istifadə edənlərdə bu tendensiya daha aydın müşahidə olunub.
Diqqətçəkən məqam ondan ibarətdir ki, iştirakçıların əksəriyyətinə klinik qidalanma pozuntusu diaqnozu qoyulmayıb. Buna baxmayaraq, onların bir çoxunda nəzarətsiz yemə, qidanı stress və emosional gərginliklə mübarizə vasitəsi kimi istifadə etmə kimi davranışlar qeydə alınıb. Eyni zamanda, bu şəxslərdə bədən görünüşündən narazılıq və özünə qarşı tənqidi yanaşma da daha yüksək olub.
Mütəxəssislərin fikrincə, sosial media və onlayn platformalarda yayılan vizual məzmun bu prosesdə mühüm rol oynayır. İstifadəçilər tez-tez redaktə olunmuş və ideallaşdırılmış görüntülərlə qarşılaşır, bu isə sosial müqayisələri gücləndirir və qeyri-real gözəllik standartlarının formalaşmasına səbəb olur. Nəticədə özünəinam azalır, insan öz görünüşünə daha tənqidi yanaşmağa başlayır.
Həmçinin oxuyun
Bununla belə, qeyd olunur ki, əldə olunan nəticələr birbaşa səbəb-nəticə əlaqəsini tam sübut etmir. Yəni smartfon istifadəsinin bu problemləri birbaşa yaratdığı qəti şəkildə təsdiqlənməyib. Lakin müşahidə edilən əlaqə potensial risk faktorunu göstərir və rəqəmsal texnologiyaların, xüsusilə sosial medianın psixoloji sağlamlığa təsirinin daha dərindən araşdırılmasına ehtiyac olduğunu ortaya qoyur.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Ümumi vərdiş gələcək nəsildə diabet riskini artıra bilər
Yeni elmi araşdırma göstərir ki, gələcək atanın orqanizmində nikotinə məruz qalma övladların maddələr mübadiləsinə təsir edə və onlarda Diabetes Mellitus (şəkərli diabet) riskini artıra bilər.Citypost.az xəbər verir ki, tədqiqat zamanı erkək laboratoriya siçanlarına içməli su vasitəsilə nikotin verilib. Daha sonra onların nəslinin sağlamlıq göstəriciləri izlənilib. Təhlillər nəticəsində balalarda qlükoza mübadiləsində və qaraciyər funksiyasında dəyişikliklər müşahidə olunub. Bu amillər metabolik pozuntuların inkişafı ilə əlaqələndirilir.Dişi balalarda acqarına insulin və qlükoza səviyyəsinin aşağı düşdüyü qeydə alınıb. Erkək balalarda isə nəzarət qrupu ilə müqayisədə qan şəkəri və qaraciyər funksiyasında dəyişikliklər müəyyən edilib. Mütəxəssislərin fikrincə, bu cür dəyişikliklər metabolik xəstəliklərin, o cümlədən şəkərli diabetin yaranma...
17 Mart 2026, 10:33
Böyrək kistaları təzyiqə təsir edə bilərmi?
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, böyrəkdə aşkarlanan kiçik ölçülü kistalar adətən arterial təzyiqin yüksəlməsinə səbəb olmur. Citypost.az-ın məlumatına görə, bu tip kistalar çox vaxt ultrasəs müayinəsi zamanı təsadüfən müəyyən edilir və belə hallarda pasiyentlərə dinamik müşahidə tövsiyə olunur.Həkimlər bildirirlər ki, iri ölçülü kistalar isə bəzi hallarda böyrək toxumasını sıxaraq qan dövranının azalmasına səbəb ola bilər. Nəticədə orqanizm bunu “qan çatışmazlığı” kimi qəbul edir və renin-angiotenzin sistemi aktivləşir. Bu proses isə arterial təzyiqin yüksəlməsinə gətirib çıxara bilər.Mütəxəssislər həmçinin qeyd edirlər ki, autosom-dominant yolla keçən irsi böyrək polikistoz xəstəliyində böyrəklərdə çoxsaylı xırda kistalar yaranır. Bu zaman böyrək toxumasına qan axınının azalması renin sisteminin aktivləşməsinə...
16 Mart 2026, 16:18
Həkim-nevroloq:İnsan davranışlarının əsas mərkəzi beyindir
Həkim-nevroloq Qalib Əsədov bildirib ki, insanın bütün düşüncə və davranışları beyində gedən proseslərin nəticəsidir. Onun sözlərinə görə, digər orqanlar beynin normal fəaliyyəti üçün xidmət göstərir və orqanizm bu baxımdan vahid sistem kimi işləyir.Citypost.az xəbər verir ki, Mütəxəssis qeyd edib ki, beyin bədən kütləsinin təxminən 2 faizini təşkil etsə də, ən çox enerji sərf edən orqandır. Ürək tərəfindən vurulan qanın böyük hissəsi beyinə yönəlir, ağciyərlər qanın oksigenlə zənginləşməsini təmin edir, qaraciyər və böyrəklər isə qanın təmizlənməsində mühüm rol oynayır. Həzm sistemi isə qida maddələrini soraraq beynin enerji ehtiyacını qarşılayır.Qalib Əsədov vurğulayıb ki, insanın emosional vəziyyəti — xoşbəxtlik, kədər, darıxma və digər...
16 Mart 2026, 09:20
Müasir klinik tibbdə "Görünməz Tükənmə"
Klinik müşahidələr göstərir ki, son illərdə pasiyentlərin müraciət etdiyi ən geniş yayılmış simptomlar qrupu məhz xroniki yorğunluq sindromu ilə bağlıdır. Citypost.az xəbər verir ki, Tibbi nöqteyi-nəzərdən bu vəziyyət sadəcə fiziki yorğunluq deyil, orqanizmin homeostazının pozulması, yəni daxili müvazinətin itməsidir. Uzunmüddətli stress və informasiya yükü sinir sisteminin simpatik şöbəsini daimi aktiv saxlayır ki, bu da böyrəküstü vəzilərin disfunksiyasına və kortizol hormonunun balansının pozulmasına gətirib çıxarır. Nəticədə insan kifayət qədər istirahət etsə belə, hüceyrə səviyyəsində enerji bərpası (ATP sintezi) ləngiyir və bu, daimi halsızlıq, koqnitiv funksiyaların zəifləməsi və bədən müqavimətinin aşağı düşməsi ilə özünü büruzə verir.Bu patoloji vəziyyətdən çıxış yolu kimi tibbi...
13 Mart 2026, 13:41
DİQQƏT:Qulaqcıqlar qulaq sağlamlığını poza bilər
Mütəxəssislər xəbərdarlıq edir ki, qulaqcıqlar gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilsə də, onların istifadəsi yalnız eşitməyə deyil, həm də qulaq içindəki mikrobların balansına təsir göstərə bilər.Citypost.az-ın məlumatına görə, uzun müddət qulaqcıq taxmaq, xüsusilə qulağa yerləşən modellər (“earbuds”) qulaq kanalını bağlayır və cihazın səthindəki bakteriya və çirkləri dərinin üzərinə keçirə bilər. Normalda qulaq kanalı öz müdafiə sisteminə malikdir: daxili hissədəki qulaq mumu və yağlar dərini qoruyur, toz, bakteriya və ölü dəri hüceyrələrinin təmizlənməsinə kömək edir.Uzunmüddətli qulaqcıq istifadəsi bu tarazlığı poza bilər. Sağlam qulaq kanalında müxtəlif mikroorqanizmlər – əsasən bakteriyalar, həmçinin göbələklər və viruslar – mövcuddur. Bu müxtəliflik zərərli mikrobların artmasının qarşısını alır.Araşdırmalar...
13 Mart 2026, 10:00
Diş ətinin qanaması ciddi xəstəliklərin xəbərçisi ola bilər
Mütəxəssislərin fikrincə, diş ətinin qanaması və diş ətrafı toxumaların iltihabı ilə xarakterizə olunan periodontit yalnız ağız boşluğu ilə məhdudlaşan problem deyil, eyni zamanda bir sıra ciddi sistem xəstəliklərinin yaranma riskini artıra bilər.Citypost.az-ın məlumatına görə, bakterial diş daşları və lövhələrin yaratdığı iltihab nəticəsində meydana gələn periodontit böyüklərin təxminən 35–50 faizində müşahidə olunur. Bu proses zamanı yaranan bakteriyalar və onların toksinləri qan dövranına daxil olaraq orqanizmdə ümumi iltihabi reaksiyalara səbəb ola bilər.Araşdırmalar göstərir ki, periodontit ürək-damar xəstəlikləri, ağciyər problemləri, revmatoid artrit, xroniki böyrək xəstəlikləri və insult riskinin artması ilə əlaqəli ola bilər. Bundan əlavə, bu xəstəlik infarkt və vaxtından əvvəl doğuş kimi...
13 Mart 2026, 09:53
