3 yaşdan sonra inkişaf geriliyi düzələ bilərmi? Mütəxəssislər AÇIQLADI
Tibb 14 İyul 2026, 09:35
313
Son illər uşaqlarda nitq, sosial ünsiyyət və inkişaf geriliyi ilə bağlı müraciətlərin sayı artmaqdadır. Mütəxəssislər bildirirlər ki, həyatın ilk üç ili inkişaf baxımından ən vacib dövr hesab olunsa da, bu müddətdə müəyyən imkanlar qaçırılıbsa, bu, heç də hər şeyin bitdiyi anlamına gəlmir.
Citypost.az xəbər verir ki, həkimlər və inkişaf üzrə mütəxəssislər qeyd edirlər ki, bəzi ailələr müxtəlif səbəblərdən diaqnozu gecikdirirlər. Bəzən valideynlər "atası da gec danışıb", "ayağa gec qalxıb", "zamanla özü düzələr" kimi fikirlərə inanaraq mütəxəssisə müraciəti təxirə salırlar. Halbuki bu gecikmə uşağın inkişafında əlavə çətinliklər yarada bilər.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, 0–3 yaş dövrü beynin inkişafı üçün ən həssas mərhələ olsa da, 4, 5 və hətta 10 yaşlı uşaqlar da müvafiq təhsil və reabilitasiya proqramlarından faydalana bilirlər.
Qeyd olunur ki, xüsusilə dil və nitq inkişafı baxımından 5 yaşa qədər olan dövr çox əhəmiyyətlidir. Bu mərhələdə uşağın nitq bacarıqları, sosial ünsiyyəti və öyrənmə qabiliyyəti daha intensiv şəkildə inkişaf etdirilə bilər. Lakin yaşın artması təhsilin və inkişafın mümkünsüz olduğu anlamına gəlmir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, 4 yaşlı uşaq artıq təhsil prosesinə daha hazır olur və bu yaşda əsas məqsəd onun yaşıdları ilə eyni mühitdə sosiallaşmasını, ünsiyyət bacarıqlarını və inkişafını dəstəkləməkdir.Daha böyük yaşlarda isə yanaşma dəyişir. Məsələn, 10 yaşdan sonra uşaqlarla gündəlik həyat bacarıqları, müstəqil davranış, özünü idarəetmə və sosial adaptasiya istiqamətində daha çox iş aparılır. Yəni uşağın yaşı artdıqca təlim proqramı onun ehtiyaclarına uyğun şəkildə formalaşdırılır.
Həmçinin oxuyun
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, uşağın yaşı nə qədər kiçik olarsa, əldə edilə biləcək nəticələr bir o qədər geniş və ümidverici olur. Erkən müdaxilə gələcək inkişaf üçün daha böyük imkanlar yaratsa da, sonrakı yaşlarda da düzgün təhsil və terapiya ilə əhəmiyyətli irəliləyiş əldə etmək mümkündür.
Onların fikrincə, ən böyük səhv "artıq gecdir" düşüncəsidir. Hər bir uşaq yaşından asılı olmayaraq öyrənmək, inkişaf etmək və yeni bacarıqlar qazanmaq potensialına malikdir. Əsas məsələ problemi vaxtında qəbul etmək, düzgün qiymətləndirmək və mütəxəssis dəstəyi ilə uyğun inkişaf proqramına başlamaqdır.
Mütəxəssislər valideynlərə tövsiyə edirlər ki, uşaqlarında nitq, ünsiyyət, sosial davranış və ya inkişafla bağlı hər hansı gerilik müşahidə etdikdə gözləmə mövqeyi tutmasınlar. Erkən və düzgün müdaxilə uşağın gələcək həyat keyfiyyətinin yaxşılaşmasında həlledici rol oynaya bilər. Hər yaşda təhsil və inkişaf mümkündür, vacib olan isə doğru zamanda doğru addımların atılmasıdır.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Zobun müalicəsi necə aparılır? Həkimlər ən effektiv üsullar barədə danışırlar
Qalxanabənzər vəzinin xəstəlikləri, xalq arasında daha çox "zob" adı ilə tanınır və bu problemlər hər bir xəstədə eyni şəkildə müalicə olunmur. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, müalicə üsulu ilk növbədə zobun hansı növ olmasından, qalxanabənzər vəzinin funksional vəziyyətindən və xəstəliyin yaratdığı fəsadlardan asılı olaraq müəyyən edilir.Citypost.az xəbər verir ki, həkimlər bildirirlər ki, zob tək bir xəstəlik deyil. Bu anlayışın altında qalxanabənzər vəzinin hormon çatışmazlığı, hormon artıqlığı, düyünlü dəyişikliklər və hətta bədxassəli şişlər kimi müxtəlif patologiyalar dayanır. Buna görə də hər xəstə üçün fərdi yanaşma vacibdir.Əgər qalxanabənzər vəzi kifayət qədər hormon istehsal etmirsə və xəstədə hipotireoz aşkarlanırsa, əsas müalicə yolu əvəzləyici hormonal terapiyadır....
14 İyul 2026, 10:25
Glüten hər kəs üçün zərərlidirmi?
Son illər qidalanma ilə bağlı ən çox müzakirə olunan mövzulardan biri də glütensiz qidalanmadır. Bir çox insan qarında köp, şişkinlik və həzm narahatlığı hiss etdikdə bunun səbəbini dərhal glütenlə əlaqələndirir və həkim məsləhəti olmadan qidalanmasından çörək, un məmulatları və digər glüten tərkibli məhsulları çıxarır. Lakin mütəxəssislər bildirirlər ki, glüten hər kəs üçün zərərli deyil və onun səbəbsiz yerə qidadan çıxarılması düzgün yanaşma hesab olunmur.Citypost.az xəbər verir ki, həkimlərin sözlərinə görə, glütendən tamamilə uzaq durmalı olan əsas qrup çölyak xəstələridir. Bu xəstəlik zamanı insanın immun sistemi glütenə qarşı ciddi reaksiya verir və nazik bağırsağın selikli qişası zədələnir. Belə pasiyentlər üçün glütenli...
14 İyul 2026, 08:33
Bağırsaqlarınız sizə siqnal verir – Qəbizliyin əsas səbəbləri açıqlandı
Bağırsaqların sağlam işləməsi insan orqanizminin ümumi sağlamlığı üçün ən vacib amillərdən biridir. Həkimlər bildirirlər ki, bağırsaqların fəaliyyəti birbaşa qidalanma tərzi, qəbul edilən maye miqdarı, fiziki aktivlik və gündəlik vərdişlərlə əlaqəlidir. Əslində, bağırsaqlar hər gün insanın necə qidalandığını və həyat tərzinin nə qədər sağlam olduğunu öz fəaliyyəti ilə göstərir.Mütəxəssislərin sözlərinə görə, sağlam bağırsaq fəaliyyəti zamanı insan gündə bir dəfə və ya gün aşırı rahat şəkildə nəcis ifraz etməlidir. İfraz prosesi ağrısız və gücənmədən baş verməli, sanitar qovşaqda isə uzun müddət oturmaq vərdişə çevrilməməlidir. Çünki həddindən artıq gücənmək və tualetdə uzun vaxt keçirmək müxtəlif bağırsaq problemlərinə, o cümlədən babasil və digər xəstəliklərə...
13 İyul 2026, 10:30
Qapaq qoyulan diş niyə ağrıyır? – Stomatoloqlar əsas səbəbləri açıqlayırlar
Dişə qapaq qoyulduqdan sonra müəyyən müddət keçdikdən sonra həmin dişdə ağrı və narahatlıq yaranması pasiyentlərin ən çox rastlaşdığı problemlərdən biridir. Bir çox insan hesab edir ki, qapaq qoyulduqdan sonra dişlə bağlı bütün problemlər aradan qalxmalıdır. Lakin həkimlər bildirirlər ki, qapağın altında yaranan ağrı heç də normal hal hesab olunmur və mütləq araşdırılmalıdır.Citypost.az xəbər verir ki, stomatoloqların sözlərinə görə, düzgün hazırlanmış və peşəkar şəkildə yerləşdirilmiş qapağın altında ağrı olmamalıdır. Əgər müəyyən müddətdən sonra ağrı başlayırsa, bu, ağız boşluğunda və ya həmin dişdə hansısa problemin mövcudluğundan xəbər verir.Mütəxəssislər bildirirlər ki, qapaq altında ağrının ən çox rast gəlinən səbəblərindən biri kanal müalicəsinin tam...
13 İyul 2026, 09:26
Stres doğrudanmı xərçəng yaradır?
Son illər cəmiyyət arasında ən çox müzakirə olunan sağlamlıq mövzularından biri də stresslə xərçəng arasında əlaqənin olub-olmamasıdır. Bir çox insanlar yaxınını itirdikdən, ağır psixoloji sarsıntı keçirdikdən, uzun müddət davam edən ailə problemləri və ya gərgin iş rejimindən sonra onlarda xərçəng aşkarlandığını bildirir və bunun səbəbini məhz stresslə əlaqələndirirlər. Bəs həqiqətənmi stress təkbaşına xərçəng yarada bilər?Citypost.az xəbər verir ki, həkimlər bildirirlər ki, bu suala birmənalı "bəli" və ya "xeyr" cavabı vermək düzgün deyil. Müasir tibb elminə görə, stress birbaşa sağlam hüceyrəni xərçəng hüceyrəsinə çevirmir. Lakin uzunmüddətli və davamlı stress orqanizmin müdafiə sisteminə mənfi təsir göstərərək bəzi xəstəliklərin, o cümlədən xərçəngin inkişafı...
13 İyul 2026, 08:15
Süd vəzisində ağrı yoxdursa, xərçəng ola bilməz? – Mütəxəssislər təsəvvürləri açıqlayır
Süd vəzi xəstəlikləri ilə bağlı cəmiyyətdə çoxsaylı yanlış təsəvvürlər mövcuddur. Bu yanlış məlumatlar bəzən qadınların həkimə gec müraciət etməsinə, nəticədə isə xəstəliyin daha gec mərhələdə aşkarlanmasına səbəb olur. Mütəxəssislər bildirirlər ki, süd vəzi xərçəngi erkən mərhələdə aşkar edilərsə, müalicə imkanları və sağalma ehtimalı xeyli yüksək olur. Buna görə də insanlar sosial şəbəkələrdə yayılan yanlış məlumatlara deyil, həkim məsləhətlərinə etibar etməlidirlər.Citypost.az xəbər verir ki, onkoloqların sözlərinə görə, pasiyentlərin ən çox verdiyi suallardan biri biopsiya ilə bağlıdır. Bir çox insan hesab edir ki, biopsiya zamanı şişə toxunmaq xəstəliyin orqanizmə yayılmasına səbəb olur. Halbuki bu fikir tamamilə yanlışdır.Mütəxəssislər bildirirlər ki, biopsiya süd vəzisində...
10 İyul 2026, 11:05
