Ştat ixtisarı zamanı işçinin hüquqları: qanun nə deyir?

Son dövrlər bir sıra müəssisə və təşkilatlarda aparılan struktur dəyişiklikləri, ştatların azaldılması və optimallaşdırma prosesi fonunda işdən azad olunan vətəndaşların sayı artmaqdadır. Bu proses çox zaman sosial narahatlıq doğurur və işçilər qarşılaşdıqları vəziyyətdə hansı hüquqlara malik olduqlarını dəqiq bilmədikləri üçün qanunla onlara verilən təminatlardan yararlana bilmirlər. Halbuki Azərbaycan Respublikasının əmək qanunvericiliyi ştat ixtisarı zamanı işçilərin hüquqlarını açıq və konkret şəkildə qoruyur.

Citypost.az-ın məlumatına görə, əmək Məcəlləsinin 70-ci maddəsinin “b” bəndinə əsasən, işəgötürən işçilərin sayı və ya ştat vahidlərinin ixtisarı ilə əlaqədar əmək müqaviləsinə xitam verə bilər. Lakin bu əsasla işdən azad edilmə işəgötürən üçün yalnız müqaviləyə son qoymaq hüququ deyil, eyni zamanda işçi qarşısında bir sıra maliyyə və sosial öhdəliklər yaradır. Qanuna görə, ştat ixtisarı işçinin iradəsindən asılı olmayan hal hesab olunduğundan, onun maddi maraqları xüsusi müdafiə altındadır.

Belə ki, işdən azad edilən şəxs faktiki olaraq işlədiyi günlərə görə əmək haqqını tam şəkildə almalıdır. Bundan əlavə, əmək fəaliyyəti dövründə istifadə edilməmiş məzuniyyət günləri varsa, həmin günlərə uyğun pul kompensasiyası ödənilməlidir. Eyni zamanda, ştat ixtisarı ilə işdən çıxarılan işçiyə ən azı bir aylıq orta əmək haqqı məbləğində işdənçıxarma müavinəti verilməsi qanunla nəzərdə tutulur. Bu ödənişlər işəgötürənin istəyi və ya maliyyə vəziyyətindən asılı deyil və məcburi xarakter daşıyır.

Praktikada isə bəzi hallarda işəgötürənlər bu öhdəlikləri tam icra etmir, ödənişləri gecikdirir və ya müxtəlif bəhanələrlə işçiləri bu hüquqlardan məhrum etməyə çalışırlar. Hüquqşünasların fikrincə, belə hallar qanun pozuntusu sayılır və işçilər bu vəziyyətlə barışmamalıdır. Əgər qeyd olunan ödənişlər işçiyə təqdim olunmursa, o, müvafiq dövlət qurumlarına, məhkəməyə və ya hüquqi yardım göstərən təşkilatlara müraciət etmək hüququna malikdir.

Həmçinin oxuyun

Niyaməddin Musayevin qızı hər şeyi DANIŞDI

Bəzi rayonlarda qar yağacaq, yollar buz bağlayacaq - XƏBƏRDARLIQ 

Məcnun Məmmədova iki yeni müavin təyin edildi 

MEDİA: Hikmət Hacıyevin adından saxta məzmunlu video yayılıb 

Mütəxəssislər xüsusilə vurğulayırlar ki, işdən azad olunarkən təqdim edilən sənədlər diqqətlə oxunmalı, tələskən şəkildə imzalanmamalıdır. Çünki bəzi sənədlər işçinin sonradan hüquqi iddia qaldırmaq imkanlarını məhdudlaşdıra bilər. Hüquqlarını bilmək və vaxtında tələb etmək isə işçinin həm maddi, həm də sosial baxımdan qorunmasının əsas şərtidir.

Nəticə etibarilə, ştat ixtisarı işçinin məsuliyyəti ilə bağlı olmayan bir səbəb olduğundan, qanun bu hallarda onun yanında dayanır. Hər bir vətəndaş bilməlidir ki, əmək münasibətlərində hüquqi savadlılıq yalnız problem yarandıqda deyil, belə vəziyyətlərin qarşısını almaq baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Turan