Dünyaca məşhur tabloda Azərbaycan izləri - Zaur Əliyev yazır...
Maraqlı 08 İyun 2026, 10:28
2180
Dünyanın ən məşhur rəsm əsərində Azərbaycan ilə bağlı detallar
Sizlərə qeyri- adi və dünyaca məhşur bir rəsm əsəri təqdim edirəm
Hazırda Londonda Milli Qalareyada nümayiş etdirilir.Hans Holbeynin "Səfirlər" tablosu 1533-cü ildə Londonda çəkilib.
Almaniyada anadan olan rəssam uzun müddət Londonda yaşayıb. Onun "Səfirlər" adlı bu rəsm əsəri dünyanın ən bahalı əsərlərindən sayılır.
Rəsmin mərkəzində dayanan soldakı şəxs – Jan de Dintevil Fransa kralı I Fransiskin İngiltərə sarayındakı rəsmi səfiri idi. Yanında isə yaxın dostu, gənc yepiskop və diplomat Jorj de Selv Fransadan Londona, dostunun yanına qonaq gəlib.
Hans Holbeynin "Səfirlər" tablosuna sırf Azərbaycan coğrafiyası, tarixi və mədəniyyəti kontekstindən yanaşsaq, rəsmdəki elementlər arasında birbaşa və ya dolayısı ilə regionumuzla bağlı maraqlı detallar tapmaq mümkündür
1) Xalça:
Bu Qazax xalça məktəbinin məhşur "Dördbuynuz" xalçasıdır. Forma baxımından onlar sadə görünüşə malik olsalar da, şahmat formalı düzülüşləri ilə qədim dövrlərə aid olma təsəvvürü yaradır. Xalçanın üzərindəki həndəsi naxışlar, medalyonlar və rəng kompozisiyası qədim Azərbaycan xalçalarına xasdır.
Bu xalçalarda tamğa əks olunduğuna görə, Qafqaz, Ön Asiya və Qazaxıstan toxucuları onu həm də "Tamğalı" adlandırırılar.Xalçanın kənar naxışlarında və mərkəzində istifadə olunan yaşıl rəng o dövrdə Səfəvi imperiyasına işarə edir.
2) Qlobus və böyük İpək yolu
Diqqətlə baxdıqda qlobusun üzərində Avropadan Şərqə – Asiyaya doğru uzanan qədim ticarət marşrutları, o cümlədən Böyük İpək Yolunun keçdiyi xətlər qeyd olunub.
Azərbaycan coğrafiyası XVI əsrdə bu beynəlxalq ipək ticarətinin əsas mərkəzlərindən biri idi. Qlobusun üzərində Avropalı dənizçilərin və səyyahların qeyd etdiyi Xəzər dəniz və onun cənubunda Təbriz şəhərinin yerləşdiyi coğrafiya və bura uzanan karvan yolları işarələnib. Çünki 1530-cu illərdə ingilis və fransız tacirləri Hindistana və Çinə getmək üçün Osmanlıdan yan keçən alternativ xətlər – məhz Xəzər və Təbriz xəttini önəmli hesab edirdilər.
3) Diplomatiya
1533-cü il Azərbaycan tarixində Şah İsmayılın vəfatından sonra Şah Təhmasibin hakimiyyətinin ilk illərinə təsadüf edir. Həmin dövrdə Fransa kralı I Fransisk Səfəvi imperiyası ilə ittifaq qurmaq üçün Şərqə gizli elçilər göndərirdi. Məhz rəsmdə olan bu iki səfir Avropanı Səfəvilərlə danışıqlar aparan diplomatlar korpusunun nümayəndələrindən idilər.
4) Geyim:
Solda duran Jan de Dintevilin çəhrayı-qırmızı rəngli qolları və sağdakı Jorj de Selvin qəhvəyi naxışlı xalatı parıltısına diqqət yetirin.XVI əsrdə Avropa zadəganlarının geyindiyi bu cür ağır və naxışlı ipək qumaşlar birbaşa Şəki və Şamaxıdan Avropaya ixrac olunan xam ipəklə toxunurdu, ya da Səfəvi sarayından Avropa krallarına hədiyyə göndərilirdi.
Prof.Dr. Zaur Əliyev
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
232 milyon il əvvəl dünyanı dəyişən yağışlar - Tarixin maraqlı FAKTI
Təxminən 232 milyon il əvvəl, Yer kürəsi bu gün tanıdığımız planetdən tamamilə fərqli görünürdü. O dövrdə qitələr hələ bir-birindən ayrılmamışdı. Bütün quru sahələri Pangeya (Pangea) adlanan nəhəng superqitədə birləşmişdi. İqlim əsasən isti və quraq idi, geniş səhralar Yer səthinin böyük hissəsini əhatə edirdi. Həyat mövcud olsa da, canlılar sərt iqlim şəraitinə uyğunlaşmağa məcbur idilər.Citypost.az-ın məlumatına görə, lakin bir müddət sonra planetin tarixini dəyişdirəcək hadisələr baş verdi. Səma tədricən qalın buludlarla örtüldü, ilk yağış damcıları düşməyə başladı. Ardınca isə yağışlar gücləndi və demək olar ki, dayanmaq bilmədi. Alimlər bu dövrü Karni dövrünün yağış epizodu (Carnian Pluvial Episode) adlandırırlar. Bu hadisə adi...
27 İyul 2026, 11:29
Dərisiz insan yaşaya bilərmi? MARAQLI FAKT
İnsan orqanizmində dəri təkcə bədəni örtən bir təbəqə deyil, həm də həyati vacib funksiyaları yerinə yetirən ən böyük orqandır. O, bədəni xarici mühitdən qoruyur, temperaturu tənzimləyir, maye balansını saxlayır və mikrobların orqanizmə daxil olmasının qarşısını alan əsas müdafiə səddidir. Məhz buna görə də dərinin tamamilə soyulması həyatla uyğun gəlməyən ən ağır travmalardan hesab olunur.Citypost.az-ın məlumatına görə,Əgər insanın dərisinin hamısı soyulub çıxarılsaydı, ilk növbədə orqanizm çox sürətlə su itirməyə başlayardı. Dərinin əsas funksiyalarından biri bədəndəki mayenin buxarlanmasının qarşısını almaqdır. Dəri olmadıqda isə maye nəzarətsiz şəkildə xaric olar və qısa müddətdə ağır susuzlaşma inkişaf edərdi. Bu vəziyyət qanın qatılaşmasına, qan dövranının pozulmasına...
27 İyul 2026, 10:25
İnsan təkamülündə funksiyasını böyük ölçüdə itirmiş 7 orqan
İnsan orqanizmi milyonlarla il davam edən təkamül prosesinin nəticəsidir. Bu müddət ərzində bəzi orqanlar və anatomik quruluşlar əcdadlarımız üçün həyati əhəmiyyət daşısa da, həyat tərzimizin və qidalanma vərdişlərimizin dəyişməsi nəticəsində onların funksiyası ya tamamilə itib, ya da xeyli zəifləyib. Biologiyada belə quruluşlar rudiment orqanlar adlanır.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, bu orqanların əksəriyyəti artıq əvvəlki funksiyasını yerinə yetirməsə də, bəzilərinin orqanizmdə müəyyən köməkçi rolu hələ də qalır.1. Apendiks (kor bağırsaq çıxıntısı)Siyahının ilk sırasında apendiks yerləşir. Hesab olunur ki, ot yeyən uzaq əcdadlarımızda bu orqan sellülozanın həzmində mühüm rol oynayıb. Müasir insanlarda isə həmin funksiyanı demək olar ki, itirib.Son illərdə aparılan...
24 İyul 2026, 10:45
Qorxanda və ya üşüyəndə niyə tüklərimiz biz-biz olur?
Yəqin ki, hər birimiz qorxduqda, həyəcanlandıqda və ya soyuq havada qaldıqda dərimizin "toyuq dərisi" kimi qabardığını və tüklərimizin biz-biz olduğunu müşahidə etmişik. Bu, tamamilə normal fizioloji reaksiyadır və elmdə piloereksiya adlanır. Maraqlıdır ki, bu refleks milyonlarla il əvvəl yaşamış əcdadlarımızdan bizə miras qalmış təkamül xüsusiyyətlərindən biridir.Citypost.az-ın məlumatına görə, dərimizdə yerləşən hər bir tükün kökündə arrector pili adlanan kiçik, hamar əzələ lifləri mövcuddur. İnsan qorxduqda, həyəcan keçirdikdə və ya stress yaşadıqda böyrəküstü vəzilər tərəfindən adrenalin hormonu ifraz olunur. Adrenalin həmin kiçik əzələlərin yığılmasına səbəb olur. Nəticədə tüklər dikəlir, dəri isə xırda qabarcıqlar şəklində görünməyə başlayır. Xalq arasında bu vəziyyət "tüklərin biz-biz...
24 İyul 2026, 09:45
Viruslar necə çoxalır və niyə canlı sayılmır?
Viruslar canlıdır, yoxsa cansız? Bu sual uzun illərdir biologiya elmində ən çox müzakirə olunan mövzulardan biridir. Bu gün də mikrobioloqlar və virusoloqlar arasında bu məsələ ilə bağlı tam ortaq fikir yoxdur. Bunun əsas səbəbi isə virusların həm canlılara, həm də cansız maddələrə xas xüsusiyyətlər göstərməsidir. Məhz buna görə viruslar biologiyada xüsusi yer tutur və onları tam şəkildə nə canlı, nə də cansız adlandırmaq mümkündür.Citypost.az xəbər verir ki, viruslar hüceyrədən kənarda olduqları zaman demək olar ki, heç bir həyat əlaməti göstərmirlər. Onların hüceyrə quruluşu yoxdur, maddələr mübadiləsi aparmırlar, enerji istehsal edə bilmirlər, qidalanmırlar və müstəqil şəkildə çoxalma qabiliyyətinə malik deyillər. Virus...
24 İyul 2026, 08:41
Balıqlar suyun altında necə nəfəs alır? – Maraqlı elmi fakt
İlk baxışda belə görünə bilər ki, balıqlar suyun içində yaşadıqları üçün nəfəs almağa ehtiyac duymurlar. Əslində isə bu tamamilə yanlışdır. Balıqlar da insanlar və digər canlılar kimi yaşamaq üçün oksigenə ehtiyac duyurlar. Fərq yalnız ondadır ki, onlar oksigeni havadan deyil, suyun tərkibindən əldə edirlər.Citypost.az-ın məlumatına görə, suyun tərkibində müəyyən miqdarda həll olmuş oksigen olur. Balıqlar xüsusi tənəffüs orqanı olan qəlsəmələri vasitəsilə bu oksigeni sudan süzərək orqanizmə ötürürlər. Su balığın ağzından daxil olur, daha sonra qəlsəmələrin üzərindən keçərək burada olan çox incə qan damarları vasitəsilə oksigen qana sorulur. Eyni zamanda karbon qazı suda xaric edilir.Bu səbəbdən balıqlar əslində suyu deyil, suyun...
23 İyul 2026, 11:27
