Dünyaca məşhur tabloda Azərbaycan izləri - Zaur Əliyev yazır...
Maraqlı 08 İyun 2026, 10:28
2040
Dünyanın ən məşhur rəsm əsərində Azərbaycan ilə bağlı detallar
Sizlərə qeyri- adi və dünyaca məhşur bir rəsm əsəri təqdim edirəm
Hazırda Londonda Milli Qalareyada nümayiş etdirilir.Hans Holbeynin "Səfirlər" tablosu 1533-cü ildə Londonda çəkilib.
Almaniyada anadan olan rəssam uzun müddət Londonda yaşayıb. Onun "Səfirlər" adlı bu rəsm əsəri dünyanın ən bahalı əsərlərindən sayılır.
Rəsmin mərkəzində dayanan soldakı şəxs – Jan de Dintevil Fransa kralı I Fransiskin İngiltərə sarayındakı rəsmi səfiri idi. Yanında isə yaxın dostu, gənc yepiskop və diplomat Jorj de Selv Fransadan Londona, dostunun yanına qonaq gəlib.
Hans Holbeynin "Səfirlər" tablosuna sırf Azərbaycan coğrafiyası, tarixi və mədəniyyəti kontekstindən yanaşsaq, rəsmdəki elementlər arasında birbaşa və ya dolayısı ilə regionumuzla bağlı maraqlı detallar tapmaq mümkündür
1) Xalça:
Bu Qazax xalça məktəbinin məhşur "Dördbuynuz" xalçasıdır. Forma baxımından onlar sadə görünüşə malik olsalar da, şahmat formalı düzülüşləri ilə qədim dövrlərə aid olma təsəvvürü yaradır. Xalçanın üzərindəki həndəsi naxışlar, medalyonlar və rəng kompozisiyası qədim Azərbaycan xalçalarına xasdır.
Bu xalçalarda tamğa əks olunduğuna görə, Qafqaz, Ön Asiya və Qazaxıstan toxucuları onu həm də "Tamğalı" adlandırırılar.Xalçanın kənar naxışlarında və mərkəzində istifadə olunan yaşıl rəng o dövrdə Səfəvi imperiyasına işarə edir.
2) Qlobus və böyük İpək yolu
Diqqətlə baxdıqda qlobusun üzərində Avropadan Şərqə – Asiyaya doğru uzanan qədim ticarət marşrutları, o cümlədən Böyük İpək Yolunun keçdiyi xətlər qeyd olunub.
Azərbaycan coğrafiyası XVI əsrdə bu beynəlxalq ipək ticarətinin əsas mərkəzlərindən biri idi. Qlobusun üzərində Avropalı dənizçilərin və səyyahların qeyd etdiyi Xəzər dəniz və onun cənubunda Təbriz şəhərinin yerləşdiyi coğrafiya və bura uzanan karvan yolları işarələnib. Çünki 1530-cu illərdə ingilis və fransız tacirləri Hindistana və Çinə getmək üçün Osmanlıdan yan keçən alternativ xətlər – məhz Xəzər və Təbriz xəttini önəmli hesab edirdilər.
3) Diplomatiya
1533-cü il Azərbaycan tarixində Şah İsmayılın vəfatından sonra Şah Təhmasibin hakimiyyətinin ilk illərinə təsadüf edir. Həmin dövrdə Fransa kralı I Fransisk Səfəvi imperiyası ilə ittifaq qurmaq üçün Şərqə gizli elçilər göndərirdi. Məhz rəsmdə olan bu iki səfir Avropanı Səfəvilərlə danışıqlar aparan diplomatlar korpusunun nümayəndələrindən idilər.
4) Geyim:
Solda duran Jan de Dintevilin çəhrayı-qırmızı rəngli qolları və sağdakı Jorj de Selvin qəhvəyi naxışlı xalatı parıltısına diqqət yetirin.XVI əsrdə Avropa zadəganlarının geyindiyi bu cür ağır və naxışlı ipək qumaşlar birbaşa Şəki və Şamaxıdan Avropaya ixrac olunan xam ipəklə toxunurdu, ya da Səfəvi sarayından Avropa krallarına hədiyyə göndərilirdi.
Prof.Dr. Zaur Əliyev
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İnsan suyun altında maksimum nə qədər dərinliyə enə bilər?
Dənizin və okeanların sirli dərinlikləri insanları hər zaman maraqlandırıb. Lakin suyun altında nə qədər dərinliyə enməyin mümkün olduğu təkcə cəsarətdən deyil, insan orqanizminin fizioloji imkanlarından asılıdır. Mütəxəssislər bildirirlər ki, suyun dərinliyinə endikcə bədənə təsir edən təzyiq sürətlə artır və müəyyən həddən sonra bu, həyati təhlükə yarada bilər.Su altında insanın qarşılaşdığı ilk və ən ciddi problem məhz yüksək təzyiqdir. Dəniz səviyyəsində insan bədəni 1 atmosfer təzyiq altında yaşayır. Təxminən hər 10 metr dərinliyə endikcə təzyiq daha bir atmosfer artır. Bu isə o deməkdir ki, 10 metr dərinlikdə bədənə iki atmosfer, 20 metr dərinlikdə üç atmosfer, 30 metr dərinlikdə isə dörd atmosfer...
22 İyul 2026, 10:56
Kristal kəllələrin sirri: Əfsanə, yoxsa elmi həqiqət?
Kristaldan hazırlanmış insan kəllələri uzun illərdir həm alimlərin, həm tarixçilərin, həm də mistikaya maraq göstərən insanların diqqət mərkəzindədir. Şəffaf görünüşü, qüsursuz işlənməsi və ətrafında dolaşan saysız-hesabsız əfsanələr bu artefaktları dünyanın ən sirli tapıntılarından birinə çevirib. Bəziləri onların qədim sivilizasiyaların insanlığa qoyduğu gizli miras olduğunu iddia edir, digərləri isə bunların sonradan hazırlanmış sənət nümunələri olduğunu bildirirlər.Citypost.az-ın məlumatına görə, kristal kəllələrlə bağlı ən məşhur iddialardan biri onların xüsusi enerji toplamaq və saxlamaq qabiliyyətinə malik olmasıdır. Əfsanələrə görə, bu artefaktlar qədim mədəniyyətlər tərəfindən yüksək biliklərin qorunması üçün hazırlanıb. Hətta bəzi mistik inanclarda onların insan düşüncələrini oxuya, gələcəklə bağlı məlumat verə və naməlum enerji...
22 İyul 2026, 09:55
Niyə ağcaqanadlar bəzi insanları digərlərindən daha çox sancır?
Alimlərin araşdırmalarına görə, ağcaqanadların bəzi insanları daha çox sancmasının bir neçə əsas səbəbi var. Bunlara bədən istiliyi, dəridən buxarlanan su, tərləmə, vizual amillər və ən əsası isə insanın bədən qoxusu daxildir.Citypost.az Mütəxəssislər bildirirlər ki, dəridən ifraz olunan indol, nonanol, oktenol və süd turşusu (laktik turşu) kimi maddələr ağcaqanadların insanı seçməsində mühüm rol oynayır. Bu kimyəvi birləşmələrin miqdarı hər insanda fərqli olduğundan, bəzi insanlar ağcaqanadlar üçün daha cəlbedici olur.Bundan əlavə, araşdırmalar göstərir ki, denqe (dang) və Zika virusuna yoluxmuş insanların bədən qoxusu dəyişə bilər. Bu dəyişiklik həmin şəxsləri ağcaqanadlar üçün daha cəlbedici edir və virusun digər insanlara ötürülməsi ehtimalını artırır.Başqa sözlə,...
22 İyul 2026, 08:53
Mineral su ilə soda arasındakı fərq nədir? – Çoxlarının bilmədiyi vacib məqamlar
Cəmiyyətdə "mineral su" və "soda" sözləri çox vaxt eyni mənada işlədilir. Lakin əslində bu iki içki bir-birindən tamamilə fərqlənir. Onların həm hazırlanma üsulu, həm tərkibi, həm də orqanizmə təsiri eyni deyil.Citypost.az xəbər verir ki, mineral su yeraltı təbii mənbələrdən əldə olunan və tərkibində yüksək miqdarda təbii minerallar, mikroelementlər və həll olmuş qazlar olan sudur. Qanunvericiliyə əsasən, mineral suyun tərkibində həll olmuş maddələrin miqdarı müəyyən normadan az olmamalıdır. Onun əsas üstünlüyü məhz təbii şəkildə formalaşmış mineral tərkibidir.Mineral suların tərkibində kalsium, maqnezium, natrium, kalium, bikarbonat, sulfat və digər faydalı minerallar olur. Bu maddələr orqanizmin su-duz balansının qorunmasına, əzələ və sinir sisteminin normal...
21 İyul 2026, 10:07
Dünyanın ən bahalı ətirlərinin sirri: Ağac niyə qəsdən yaralanır?
İlk baxışdan bu proses ağaca işgəncə verilməsi kimi görünə bilər. Lakin əslində vəziyyət tam fərqlidir. Dünyanın ən bahalı və ən qiymətli ətir xammallarından biri olan agarwood (ud ağacı, yaxud ənbər ağacı) məhz bu qeyri-adi proses nəticəsində əldə edilir.Citypost.az-ın məlumatına görə, bu məqsədlə Aquilaria növünə aid ağaclar xüsusi üsulla qəsdən yaralanır. Daha sonra ağacın gövdəsinə müəyyən bakteriyalar və ya göbələklər yeridilir. Bu müdaxilə ağac üçün təhlükə siqnalı hesab olunur və o, özünü qorumaq üçün müdafiə mexanizmini işə salır.Ağac aylar, bəzən isə illər ərzində həmin zədələnmiş hissələrdə tünd rəngli, ətirli və olduqca qiymətli qatran – reçinə ifraz etməyə başlayır. Məhz bu reçinə...
21 İyul 2026, 10:03
Saç tez-tez kəsiləndə daha sürətli uzanır? – Elmi cavab
Saçların tez-tez kəsilməsinin onların daha sürətli uzanmasına səbəb olduğu fikri uzun illərdir insanlar arasında dolaşan ən məşhur inanclardan biridir. Bir çox valideyn övladlarının saçını tez uzansın deyə tez-tez kəsdirir, böyüklər isə saçlarını müəyyən aralıqlarla qısaltmağın uzanma sürətini artırdığına inanırlar. Lakin müasir elmi araşdırmalar göstərir ki, bu fikir həqiqəti əks etdirmir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, saçın uzanması saçın görünən hissəsindən deyil, dərinin altında yerləşən saç follikullarından – yəni saç köklərindən asılıdır. Saç kəsildikdə yalnız ölü keratin lifləri qısalır. Bu proses saç kökünə, onun fəaliyyətinə və böyümə sürətinə heç bir təsir göstərmir.Saçın nə qədər sürətlə uzanması əsasən genetik xüsusiyyətlərdən, hormon...
20 İyul 2026, 11:12
