Dünyaca məşhur tabloda Azərbaycan izləri - Zaur Əliyev yazır...
Maraqlı 08 İyun 2026, 10:28
465
Dünyanın ən məşhur rəsm əsərində Azərbaycan ilə bağlı detallar
Sizlərə qeyri- adi və dünyaca məhşur bir rəsm əsəri təqdim edirəm
Hazırda Londonda Milli Qalareyada nümayiş etdirilir.Hans Holbeynin "Səfirlər" tablosu 1533-cü ildə Londonda çəkilib.
Almaniyada anadan olan rəssam uzun müddət Londonda yaşayıb. Onun "Səfirlər" adlı bu rəsm əsəri dünyanın ən bahalı əsərlərindən sayılır.
Rəsmin mərkəzində dayanan soldakı şəxs – Jan de Dintevil Fransa kralı I Fransiskin İngiltərə sarayındakı rəsmi səfiri idi. Yanında isə yaxın dostu, gənc yepiskop və diplomat Jorj de Selv Fransadan Londona, dostunun yanına qonaq gəlib.
Hans Holbeynin "Səfirlər" tablosuna sırf Azərbaycan coğrafiyası, tarixi və mədəniyyəti kontekstindən yanaşsaq, rəsmdəki elementlər arasında birbaşa və ya dolayısı ilə regionumuzla bağlı maraqlı detallar tapmaq mümkündür
1) Xalça:
Bu Qazax xalça məktəbinin məhşur "Dördbuynuz" xalçasıdır. Forma baxımından onlar sadə görünüşə malik olsalar da, şahmat formalı düzülüşləri ilə qədim dövrlərə aid olma təsəvvürü yaradır. Xalçanın üzərindəki həndəsi naxışlar, medalyonlar və rəng kompozisiyası qədim Azərbaycan xalçalarına xasdır.
Bu xalçalarda tamğa əks olunduğuna görə, Qafqaz, Ön Asiya və Qazaxıstan toxucuları onu həm də "Tamğalı" adlandırırılar.Xalçanın kənar naxışlarında və mərkəzində istifadə olunan yaşıl rəng o dövrdə Səfəvi imperiyasına işarə edir.
2) Qlobus və böyük İpək yolu
Diqqətlə baxdıqda qlobusun üzərində Avropadan Şərqə – Asiyaya doğru uzanan qədim ticarət marşrutları, o cümlədən Böyük İpək Yolunun keçdiyi xətlər qeyd olunub.
Azərbaycan coğrafiyası XVI əsrdə bu beynəlxalq ipək ticarətinin əsas mərkəzlərindən biri idi. Qlobusun üzərində Avropalı dənizçilərin və səyyahların qeyd etdiyi Xəzər dəniz və onun cənubunda Təbriz şəhərinin yerləşdiyi coğrafiya və bura uzanan karvan yolları işarələnib. Çünki 1530-cu illərdə ingilis və fransız tacirləri Hindistana və Çinə getmək üçün Osmanlıdan yan keçən alternativ xətlər – məhz Xəzər və Təbriz xəttini önəmli hesab edirdilər.
3) Diplomatiya
1533-cü il Azərbaycan tarixində Şah İsmayılın vəfatından sonra Şah Təhmasibin hakimiyyətinin ilk illərinə təsadüf edir. Həmin dövrdə Fransa kralı I Fransisk Səfəvi imperiyası ilə ittifaq qurmaq üçün Şərqə gizli elçilər göndərirdi. Məhz rəsmdə olan bu iki səfir Avropanı Səfəvilərlə danışıqlar aparan diplomatlar korpusunun nümayəndələrindən idilər.
4) Geyim:
Solda duran Jan de Dintevilin çəhrayı-qırmızı rəngli qolları və sağdakı Jorj de Selvin qəhvəyi naxışlı xalatı parıltısına diqqət yetirin.XVI əsrdə Avropa zadəganlarının geyindiyi bu cür ağır və naxışlı ipək qumaşlar birbaşa Şəki və Şamaxıdan Avropaya ixrac olunan xam ipəklə toxunurdu, ya da Səfəvi sarayından Avropa krallarına hədiyyə göndərilirdi.
Prof.Dr. Zaur Əliyev
Həmçinin oxuyun
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Buzun içində donmuş timsah görsəniz, ona toxunmağa tələsməyin
Sosial şəbəkələrdə bəzən buzun içində hərəkətsiz qalmış timsahların görüntülərinə rast gəlinir. İlk baxışda elə görünür ki, heyvan donaraq ölüb və ya köməyə ehtiyacı var. Lakin mütəxəssislər bildirirlər ki, bu vəziyyət əksər hallarda timsahların soyuq havaya qarşı tətbiq etdiyi təbii sağqalma strategiyasıdır.Citypost.az xəbər verir ki, timsahlar soyuqqanlı heyvanlardır və onların bədən temperaturu ətraf mühitdən asılıdır. Havanın temperaturu kəskin aşağı düşdükdə, xüsusilə də yaşadıqları su hövzələrinin səthi donmağa başladıqda, onlar enerjiyə qənaət etmək üçün maddələr mübadiləsini xeyli zəiflədirlər.Bu zaman timsahlar bədənlərinin böyük hissəsini suyun içində saxlayır, yalnız burun dəliklərini buz qatının üstündə və ya buz əmələ gəlməmiş kiçik boşluqlarda qoyurlar. Bunun sayəsində...
08 İyun 2026, 10:36
Dünya 5 saniyəlik dayansa nə baş verərdi?
İlk baxışda 5 saniyə çox qısa zaman kimi görünür. Lakin Yer kürəsinin fırlanmasının qəfil dayanması bəşəriyyət tarixində təsəvvürəgəlməz fəlakətlərə səbəb ola bilərdi.City.post.az-ın məlumatına görə, yer öz oxu ətrafında fasiləsiz fırlanır. Ekvator xəttində bu hərəkətin sürəti saatda təxminən 1670 kilometrə çatır. Biz bunu hiss etmirik, çünki insanlar, okeanlar, atmosfer və Yer səthindəki hər şey eyni sürətlə birlikdə hərəkət edir. Ancaq təsəvvür edin ki, bu hərəkət bir anda dayanır.Belə bir vəziyyətdə Yer səthi dayansa da, onun üzərindəki hər şey hərəkətini davam etdirməyə çalışardı. İnsanlar, avtomobillər, qatarlar, binaların hissələri və hətta torpağın üst qatındakı obyektlər böyük sürətlə şərq istiqamətinə doğru savrula bilərdi. Bu,...
08 İyun 2026, 09:38
Arılar insan sifətlərini tanıya bilir?
Arılar haqqında danışarkən ağla ilk olaraq bal istehsalı, çiçəklərin tozlanması və təbiətdəki əvəzsiz rolu gəlir. Lakin elmi araşdırmalar göstərir ki, bu kiçik canlılar düşündüyümüzdən qat-qat mürəkkəb qabiliyyətlərə malikdirlər.Citypost.az xəbər verir ki, alimlərin apardığı tədqiqatlar nəticəsində məlum olub ki, arılar insan sifətlərini bir-birindən fərqləndirə və müəyyən müddət yadda saxlaya bilirlər. İlk baxışdan inanılmaz görünən bu fakt uzun illərdir heyvan davranışlarını araşdıran mütəxəssislərin diqqət mərkəzindədir.Araşdırmalar zamanı arılara müxtəlif insanların fotoşəkilləri göstərilib və onların müəyyən sifətləri seçməyi öyrənə bildikləri müşahidə olunub. Daha sonra həmin şəkillər yenidən təqdim edilərkən arılar əvvəllər öyrəndikləri sifətləri digər şəkillərdən ayırd etməyi bacarıblar.Maraqlıdır ki, insan sifətlərini tanımaq qabiliyyəti adətən...
05 İyun 2026, 10:28
Uçan ilanlar həqiqətən mövcuddurmu?
Təbiətdə elə canlılar var ki, onların xüsusiyyətləri ilk baxışdan inanılmaz görünür. Belə canlılardan biri də xalq arasında “uçan ilan” kimi tanınan ilan növləridir. Bu ilanlar əslində quşlar kimi qanad çalıb uçmurlar, lakin havada süzülmək qabiliyyətləri sayəsində elm adamlarını belə heyrətləndirirlər.Citypost.az xəbər verir ki, əsasən Cənub-Şərqi Asiyanın tropik meşələrində yaşayan bu ilanlar ağaclarda həyat sürür və ovlarını tutmaq üçün olduqca maraqlı üsuldan istifadə edirlər. Onlar ağacın hündür budağına qalxdıqdan sonra özlərini boşluğa buraxır və havada uzun məsafələr qət edə bilirlər.Mütəxəssislərin sözlərinə görə, ilan süzülməyə başlamazdan əvvəl qabırğalarını genişləndirərək bədənini yastı formaya salır. Bunun nəticəsində bədəninin səthi böyüyür və hava müqaviməti artır....
05 İyun 2026, 09:29
Niyə gəminin arxasında üzmək təhlükəlidir? - görünməyən təhlükə
Dənizdə və ya liman ərazilərində üzərkən insanların çoxu təhlükənin yalnız dalğalardan və ya gəminin ölçüsündən qaynaqlandığını düşünür. Halbuki ən böyük risklərdən biri gəminin görünməyən hissəsində – arxa tərəfində yerləşir.Citypost.az xəbər verir ki, gəmilərin hərəkətini təmin edən əsas mexanizm onların arxa hissəsində yerləşən böyük pərlərdir. Bu pərlər mühərrikin gücü ilə saniyədə yüzlərlə dövrə vuraraq suyu böyük təzyiqlə geriyə doğru itələyir. Məhz bu proses nəticəsində gəmi irəli hərəkət edir. Lakin bu hərəkət eyni zamanda suyun altında çox güclü axınlar və burulğanlar yaradır.Mütəxəssislərin sözlərinə görə, gəminin pərləri işlədiyi zaman onun yaxınlığında olmaq son dərəcə təhlükəlidir. Çünki pərlərin yaratdığı güclü su axını insanı özünə...
05 İyun 2026, 08:30
Əncirin budağını qıranda çıxan ağ süd nədir?
Heç fikirləşmisinizmi, budağından və ya yarpağından qopan bir əncir niyə ağ rəngli maye ifraz edir? Bir çox insan bunun sadəcə bitki şirəsi olduğunu düşünsə də, əslində bu ağ maye əncir ağacının özünü qorumaq üçün yaratdığı təbii müdafiə mexanizmidir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, əncir ağacından çıxan bu ağ rəngli şirə “lateks” adlanır. Ağacın budağı, yarpağı və ya meyvəsi zədələndikdə həmin hissədən xaric olan bu maddə bitkini müxtəlif zərərvericilərdən, həşəratlardan və mikroorqanizmlərdən qorumağa xidmət edir.Başqa sözlə, ağac yaralandıqda insan bədənində qanaxmanın baş verməsi kimi, əncir ağacı da özünü bu xüsusi maye vasitəsilə müdafiə edir.Tarix boyu müxtəlif xalqlar əncir südündən xalq...
04 İyun 2026, 08:48
