Dünya 5 saniyəlik dayansa nə baş verərdi?
Maraqlı 08 İyun 2026, 09:38
2140
İlk baxışda 5 saniyə çox qısa zaman kimi görünür. Lakin Yer kürəsinin fırlanmasının qəfil dayanması bəşəriyyət tarixində təsəvvürəgəlməz fəlakətlərə səbəb ola bilərdi.
City.post.az-ın məlumatına görə, yer öz oxu ətrafında fasiləsiz fırlanır. Ekvator xəttində bu hərəkətin sürəti saatda təxminən 1670 kilometrə çatır. Biz bunu hiss etmirik, çünki insanlar, okeanlar, atmosfer və Yer səthindəki hər şey eyni sürətlə birlikdə hərəkət edir. Ancaq təsəvvür edin ki, bu hərəkət bir anda dayanır.
Belə bir vəziyyətdə Yer səthi dayansa da, onun üzərindəki hər şey hərəkətini davam etdirməyə çalışardı. İnsanlar, avtomobillər, qatarlar, binaların hissələri və hətta torpağın üst qatındakı obyektlər böyük sürətlə şərq istiqamətinə doğru savrula bilərdi. Bu, planetin böyük hissəsində dağıdıcı nəticələr doğurardı.
Ən ağır zərbələrdən birini okeanlar alardı. Nəhəng su kütlələri öz hərəkətlərini davam etdirərək qitələrin üzərinə doğru irəliləyərdi. Minlərlə kilometr sahil xətti güclü su axınlarının təsiri altında qalardı. Bu hadisə adi sunamilərdən qat-qat böyük miqyasda olardı.
Atmosfer də Yer səthi ilə birlikdə dərhal dayana bilməzdi. Havanın hərəkəti nəticəsində son dərəcə güclü küləklər yaranardı. Bu küləklərin sürəti bir çox bölgədə səs sürətinə yaxın və ya ondan artıq ola bilərdi. Belə hava axınları şəhərlərin, meşələrin və infrastrukturun böyük hissəsini məhv edə bilərdi.
Bundan əlavə, Yer qabığında da ciddi gərginlik yaranardı. Planetin fırlanmasının qəfil dayanması tektonik proseslərə təsir göstərə, güclü zəlzələlərə və bəzi bölgələrdə vulkanik fəallığın artmasına səbəb ola bilərdi.
Lakin burada vacib bir məqam var. Fizika qanunlarına görə Yer kürəsinin qəfil şəkildə 5 saniyəlik dayanması real ssenari hesab edilmir.
Həmçinin oxuyun
Bu, daha çox nəzəri və elmi-fantastik bir düşüncə təcrübəsidir. Alimlər belə bir hadisənin təbiətdə baş verməsinin mümkün olmadığını bildirirlər.
Bununla belə, bu ssenari Yer kürəsinin fırlanmasının həyat üçün nə qədər vacib olduğunu göstərir. Gün və gecənin yaranması, iqlim sistemləri, okean axınları və atmosfer dövranı məhz bu hərəkətlə sıx bağlıdır.
Bir sözlə, Yer kürəsi həqiqətən də qəfil 5 saniyəlik dayansaydı, bunun nəticələri bəşəriyyət üçün son dərəcə dağıdıcı ola bilərdi və müasir sivilizasiya böyük ehtimalla belə bir hadisədən sağ çıxa bilməzdi.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
232 milyon il əvvəl dünyanı dəyişən yağışlar - Tarixin maraqlı FAKTI
Təxminən 232 milyon il əvvəl, Yer kürəsi bu gün tanıdığımız planetdən tamamilə fərqli görünürdü. O dövrdə qitələr hələ bir-birindən ayrılmamışdı. Bütün quru sahələri Pangeya (Pangea) adlanan nəhəng superqitədə birləşmişdi. İqlim əsasən isti və quraq idi, geniş səhralar Yer səthinin böyük hissəsini əhatə edirdi. Həyat mövcud olsa da, canlılar sərt iqlim şəraitinə uyğunlaşmağa məcbur idilər.Citypost.az-ın məlumatına görə, lakin bir müddət sonra planetin tarixini dəyişdirəcək hadisələr baş verdi. Səma tədricən qalın buludlarla örtüldü, ilk yağış damcıları düşməyə başladı. Ardınca isə yağışlar gücləndi və demək olar ki, dayanmaq bilmədi. Alimlər bu dövrü Karni dövrünün yağış epizodu (Carnian Pluvial Episode) adlandırırlar. Bu hadisə adi...
27 İyul 2026, 11:29
Dərisiz insan yaşaya bilərmi? MARAQLI FAKT
İnsan orqanizmində dəri təkcə bədəni örtən bir təbəqə deyil, həm də həyati vacib funksiyaları yerinə yetirən ən böyük orqandır. O, bədəni xarici mühitdən qoruyur, temperaturu tənzimləyir, maye balansını saxlayır və mikrobların orqanizmə daxil olmasının qarşısını alan əsas müdafiə səddidir. Məhz buna görə də dərinin tamamilə soyulması həyatla uyğun gəlməyən ən ağır travmalardan hesab olunur.Citypost.az-ın məlumatına görə,Əgər insanın dərisinin hamısı soyulub çıxarılsaydı, ilk növbədə orqanizm çox sürətlə su itirməyə başlayardı. Dərinin əsas funksiyalarından biri bədəndəki mayenin buxarlanmasının qarşısını almaqdır. Dəri olmadıqda isə maye nəzarətsiz şəkildə xaric olar və qısa müddətdə ağır susuzlaşma inkişaf edərdi. Bu vəziyyət qanın qatılaşmasına, qan dövranının pozulmasına...
27 İyul 2026, 10:25
İnsan təkamülündə funksiyasını böyük ölçüdə itirmiş 7 orqan
İnsan orqanizmi milyonlarla il davam edən təkamül prosesinin nəticəsidir. Bu müddət ərzində bəzi orqanlar və anatomik quruluşlar əcdadlarımız üçün həyati əhəmiyyət daşısa da, həyat tərzimizin və qidalanma vərdişlərimizin dəyişməsi nəticəsində onların funksiyası ya tamamilə itib, ya da xeyli zəifləyib. Biologiyada belə quruluşlar rudiment orqanlar adlanır.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, bu orqanların əksəriyyəti artıq əvvəlki funksiyasını yerinə yetirməsə də, bəzilərinin orqanizmdə müəyyən köməkçi rolu hələ də qalır.1. Apendiks (kor bağırsaq çıxıntısı)Siyahının ilk sırasında apendiks yerləşir. Hesab olunur ki, ot yeyən uzaq əcdadlarımızda bu orqan sellülozanın həzmində mühüm rol oynayıb. Müasir insanlarda isə həmin funksiyanı demək olar ki, itirib.Son illərdə aparılan...
24 İyul 2026, 10:45
Qorxanda və ya üşüyəndə niyə tüklərimiz biz-biz olur?
Yəqin ki, hər birimiz qorxduqda, həyəcanlandıqda və ya soyuq havada qaldıqda dərimizin "toyuq dərisi" kimi qabardığını və tüklərimizin biz-biz olduğunu müşahidə etmişik. Bu, tamamilə normal fizioloji reaksiyadır və elmdə piloereksiya adlanır. Maraqlıdır ki, bu refleks milyonlarla il əvvəl yaşamış əcdadlarımızdan bizə miras qalmış təkamül xüsusiyyətlərindən biridir.Citypost.az-ın məlumatına görə, dərimizdə yerləşən hər bir tükün kökündə arrector pili adlanan kiçik, hamar əzələ lifləri mövcuddur. İnsan qorxduqda, həyəcan keçirdikdə və ya stress yaşadıqda böyrəküstü vəzilər tərəfindən adrenalin hormonu ifraz olunur. Adrenalin həmin kiçik əzələlərin yığılmasına səbəb olur. Nəticədə tüklər dikəlir, dəri isə xırda qabarcıqlar şəklində görünməyə başlayır. Xalq arasında bu vəziyyət "tüklərin biz-biz...
24 İyul 2026, 09:45
Viruslar necə çoxalır və niyə canlı sayılmır?
Viruslar canlıdır, yoxsa cansız? Bu sual uzun illərdir biologiya elmində ən çox müzakirə olunan mövzulardan biridir. Bu gün də mikrobioloqlar və virusoloqlar arasında bu məsələ ilə bağlı tam ortaq fikir yoxdur. Bunun əsas səbəbi isə virusların həm canlılara, həm də cansız maddələrə xas xüsusiyyətlər göstərməsidir. Məhz buna görə viruslar biologiyada xüsusi yer tutur və onları tam şəkildə nə canlı, nə də cansız adlandırmaq mümkündür.Citypost.az xəbər verir ki, viruslar hüceyrədən kənarda olduqları zaman demək olar ki, heç bir həyat əlaməti göstərmirlər. Onların hüceyrə quruluşu yoxdur, maddələr mübadiləsi aparmırlar, enerji istehsal edə bilmirlər, qidalanmırlar və müstəqil şəkildə çoxalma qabiliyyətinə malik deyillər. Virus...
24 İyul 2026, 08:41
Balıqlar suyun altında necə nəfəs alır? – Maraqlı elmi fakt
İlk baxışda belə görünə bilər ki, balıqlar suyun içində yaşadıqları üçün nəfəs almağa ehtiyac duymurlar. Əslində isə bu tamamilə yanlışdır. Balıqlar da insanlar və digər canlılar kimi yaşamaq üçün oksigenə ehtiyac duyurlar. Fərq yalnız ondadır ki, onlar oksigeni havadan deyil, suyun tərkibindən əldə edirlər.Citypost.az-ın məlumatına görə, suyun tərkibində müəyyən miqdarda həll olmuş oksigen olur. Balıqlar xüsusi tənəffüs orqanı olan qəlsəmələri vasitəsilə bu oksigeni sudan süzərək orqanizmə ötürürlər. Su balığın ağzından daxil olur, daha sonra qəlsəmələrin üzərindən keçərək burada olan çox incə qan damarları vasitəsilə oksigen qana sorulur. Eyni zamanda karbon qazı suda xaric edilir.Bu səbəbdən balıqlar əslində suyu deyil, suyun...
23 İyul 2026, 11:27
