Qızartma edərkən yağın sıçramamasının yolu: Tavaya atılacaq 1 çimdik maddə
Qurman 07 Avqust 2026, 16:15
350
Mətbəxdə ət, kartof və ya tərəvəz qızardarkən hər birimizin qarşılaşdığı ən böyük çətinliklərdən biri tavadan ətrafa sıçrayan qaynar yağ damcılarıdır. Bu hal həm dəri üstündə ağrılı yanıqlara yol açır, həm də sobanın və ətrafdakı səthlərin kəskin şəkildə kirlənməsinə səbəb olur. Bir çox insan yağın sıçramasının qarşısını almaq üçün tavanın qapağını örtməyə çalışır, lakin bu zaman qapaqda toplanan buxar damcıları yenidən yağa düşərək vəziyyəti daha da pisləşdirir. Kulinariya mütəxəssislərinin və təcrübəli ev dar xanımlarının istifadə etdiyi sadə bir fiziki-kimyəvi üsul isə bu problemi kökündən həll edir: qızğın yağa bir çimdik adi duz və ya un əlavə etmək.
Citypost.az xəbər verir ki, yağın tavadan ətrafa kəskin şəkildə sıçramasının əsas fizioloji və fiziki səbəbi yağ ilə suyun qovuşmaması və qaynama temperaturlarının fərqli olmasıdır. Qızartmaq üçün tavaya qoyulan ət, tərəvəz və ya digər ərzaqların tərkibində müəyyən miqdarda nəmlik (su) olur. Su 100°C-də qaynadığı halda, bitki yağlarının qaynama dərəcəsi 180-200°C-dən yuxarıdır. Ərzaq isti yağa daxil olduqda, tərkibindəki su damcıları anında buxarlanmağa başlayır və yağın dibində mikroskopik "partlayışlar" yaradaraq qaynar yağ qabarcıqlarını kənara tullayır.
Tavaya yağ qızmazdan dərhal əvvəl və ya ərzaqları atmadan öncə əlavə edilən 1 çimdik incə xörək duzu tam olaraq baryer rolunu oynayır. Duz tavanın dibindəki və ya ərzaqdakı artıq nəmliyi dərhal özünə çəkərək (absorbsiya edərək) mikroskopik su partlayışlarının qarşısını alır. Əgər duz əvəzinə 1 çimdik un və ya nişasta atılarsa, un hissəcikləri yağda olan su molekullarını özünə bağlayır və yağın səthində köpüklənmənin, elecə də ətrafa sıçramanın qarşısını tamamilə kəsir.
Bu sadə fənddən maksimum nəticə almaq üçün aşağıdakı xırda məqamlara da riayət etmək tövsiyə olunur:
Yuyulmuş tərəvəz və ya ət parçalarını tavaya atmazdan əvvəl mətbəx kağız dəstmalı (salfetka) ilə yaxşıca qurulamaq lazımdır. Yağı tökməzdən əvvəl tavanın içində tək bir damcı suyun belə qalmadığından əmin olun. Duzu və ya unu yağ tam qızışdığı an, lakin ərzaqları tavaya qoymazdan bir neçə saniyə əvvəl səpmək lazımdır.
Yalnız bir çimdik duz və ya un sayəsində həm mətbəxinizi təmiz saxlaya, həm də yanıq risklərindən qorunaraq rahatlıqla ləzzətli qızartmalar hazırlaya bilərsiniz.
Həmçinin oxuyun
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Dondurulmuş əti isti suda açmaq niyə təhlükəlidir?
Mətbəxdə vaxta qənaət etmək məqsədilə dondurucudan çıxarılan əti tez əritmək üçün müraciət olunan ən yayğın metodlardan biri onu isti və ya qaynar suya qoymaqdır. İlk baxışda işi sürətləndirən rahat kulinariya fəndi kimi görünən bu addım, mikrobiologiya və qida təhlükəsizliyi mütəxəssislərinin rəyinə görə, ağır qida zəhərlənmələrinə yol açan ən riskli məişət xətalarından biridir. İsti su ilə kontakt zamanı ətin səthində mikroorqanizmlərin çoxalması üçün ideal mühit yaranır.Citypost.az xəbər verir ki, bu təhlükənin əsas səbəbi qida təhlükəsizliyində "təhlükəli temperatur zonası" kimi qəbul edilən 4°C və 60°C arası diapozondur. Dondurulmuş ət isti suya qoyulduqda onun xarici təbəqəsi çox sürətlə qızır və temperaturu dərhal bu...
07 Avqust 2026, 12:21
Əti bişirməzdən əvvəl yumaq lazımdır? – Qida təhlükəsizliyi haqqında yayılmış yanlışlıq
Mətbəxdə nəsil-nəsil ötürülən və təmizlik rəmzi sayılan vərdişlərdən biri də çiy əti bişirməzdən öncə su altında yumaqdır. Əksəriyyətimiz elə zənn edirik ki, əti krantın altında yaxalamaqla üzərindəki mikrob və bakteriyaları təmizləyir, yeməyi daha gigiyenik hala gətiririk. Lakin daxili və xarici qida təhlükəsizliyi agentliklərinin, mikrobioloqların birgə rəyi bunun tam əksini deyir: çiy əti yumaq fayda vermək bir yana, mətbəxdə kütləvi bakteriya yayılmasına zəmin yaradan ən təhlükəli vərdişlərdən biridir.Citypost.az xəbər verir ki, məsələnin mahiyyəti mikroskopik səviyyədə baş verən fiziki prosesdə gizlənir. Çiy qırmızı ətin, xüsusilə də toyuq ətinin səthində Campylobacter və Salmonella kimi kəskin mədə-bağırsaq zəhərlənmələrinə yol açan zərərli mikroorqanizmlər məskən salır....
06 Avqust 2026, 22:06
Kofeyə süd qatanda antioksidantlar yox olur?
Səhər saatlarında bir fincan kofe içmək milyonlarla insanın əvəzolunmaz gündəlik ritualıdır. Qara kofenin tünd və acı dadını yumşaltmaq, daha kremli bir tekstura əldə etmək üçün ona süd əlavə etmək də bir o qədər geniş yayılıb. Lakin sağlamlıq və qidalanma dairələrində illərdir cavabı mübahisə doğuran vacib bir sual var: Kofeyə süd qatdıqda onun tərkibindəki faydalı antioksidantlar neytrallaşır və yox olurmu? Qida kimyaçıları və molekulyar biologiya mütəxəssislərinin aparıcı tədqiqatları bu suala aydınlıq gətirərək, kofe və südün molekulyar səviyyədəki qarşılıqlı təsirini ortaya qoyur.Citypost.az xəbər verir ki, kofe təbiətdə xlorogen turşusu (CGA) başda olmaqla, polifenollar adlanan güclü antioksidantlarla ən zəngin qidalardan biridir. Bu antioksidantlar...
06 Avqust 2026, 10:26
Restoranda "Təzə balıq" sifariş edərkən bu detala baxın: Şeflərin gizlətdiyi test
Restoranda dəniz məhsulları yemək xüsusi bir həzz olsa da, menyuda "günlük təzə balıq" yazısı hər zaman reallığı əks etdirmir. Bir çox restoranlar həftələrlə dondurucuda qalmış və ya təravətini itirməyə başlamış balıqları xüsusi ədviyyatlar, souslar və təqdimat üsulları ilə "təzə" kimi təqdim etməkdə ustalaşıblar. Lakin peşəkar mətbəx sirrlərini bilən şeflərin tətbiq etdiyi sadə bir test sayəsində masanıza gələn balığın həqiqətən təzə, yoxsa dondurulub yenidən əridilmiş olduğunu saniyələr ərzində təyin edə bilərsiniz.Citypost.az xəbər verir ki, restoran masasında balığın təravətini yoxlamağın ən etibarlı metodu onun gözlərinə, qəlsəmələrinə və ən əsası ətin elastikliyinə (toxuma testinə) diqqət yetirməkdir. Əgər balıq bütöv halda bişirilib təqdim olunubsa,...
05 Avqust 2026, 18:28
Qəhvə dənələrinin üzərindəki yağ nəyi göstərir? – Keyfiyyət, yoxsa köhnəlmə əlaməti?
Qəhvə həvəskarlarının və mütəxəssislərin tez-tez mübahisə etdiyi, istehlakçıların isə mağaza rəflərində ən çox diqqət yetirdiyi məqamlardan biri qəhvə dənələrinin üzərindəki parlaq, yağlı təbəqədir. Çox vaxt bu parlaq görünüş qəhvənin daha təravətli, zəngin və tünd dada malik olmasının göstəricisi kimi qəbul edilir. Lakin qida kimyası və qəhvə qovurma (roasting) sənətinin təhlili göstərir ki, dənələrin səthindəki yağ heç də hər zaman yüksək keyfiyyət mənasına gəlmir; əksinə, bəzən köhnəlmə və ya yanlış qovrulma əlaməti ola bilər.Citypost.az xəbər verir ki, qəhvə dənəsinin daxilində təbii efir yağları və lipidlər mövcuddur. Çiy qəhvə dənəsində bu yağlar hüceyrə daxilində gizli qalır. Qəhvə qovrulmağa başladıqda temperaturun təsirindən dənənin...
05 Avqust 2026, 16:48
Dondurucuda donan ətin üstündəki "Buz kristalları": Qidanın keyfiyyəti və təhlükəsizliyi haqqında nə deyir?
Əti uzun müddət saxlamaq üçün dondurucuya qoyduqda bir müddət sonra onun üzərində bəyaz, şaxtalı buz kristallarının əmələ gəldiyini və ya ətin rənginin solğunlaşdığını müşahidə edirik. Bir çox insan bu mənzərəni gördükdə ətin xarab olduğunu düşünərək onu atmağa tələsir, bəziləri isə bu buzu sadəcə adi dondurma prosesinin təbii nəticəsi sayaraq diqqət yetirmir. Lakin qida texnologiyası və mikrobiologiya mütəxəssislərinin fikrincə, dondurulmuş ətin üzərindəki bu kristallar qidanın keyfiyyəti, saxlanma şəraiti və dadı haqqında vacib siqnallar verir.Citypost.az xəbər verir ki, elmi dildə bu hadisə "dondurucu yanğısı" (freezer burn) və ya sublimasiya prosesi adlanır. Ətin tərkibindəki su dondurucunun aşağı temperaturunda buz halına gəlir. Lakin ət...
05 Avqust 2026, 14:00
